Αλγερινή Επανάσταση… 1954-1962

γράφει στο peripteron.eu ο Βαγγέλης Πάλλας, ∆ηµοσιογράφος – Ερευνητής – Αναλυτής IFJ / SPJ

Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ

Όταν την 1η Νοεμβρίου 1954 άρχισε η Αλγερινή Επανάσταση, στην Αφρική υπήρχαν ελάχιστα κράτη. Η Νότια Αφρική στα χέρια των λευκών του «απαρτχάιντ»· η Λιβερία, στην πραγματικότητα αποικία των ΗΠΑ η Αιθιοπία του Χαϊλέ Σελασιέ το 1951 προστέ­θηκε η Λιβύη του βασιλιά Ιντρίς. Το 1952 η Αίγυπτος είχε αρχίσει την επίπονη πορεία της προς την εθνική απελευθέρωση, με επικε­φαλής τον Νάσερ. Τον ίδιο χρόνο στην Κένια εξεγείρονται οι Μάου-Μάου, με επικεφαλής τον Γιόμο Κενιάτα, κατά των Εγγλέζων.

Τα πρώτα επαναστατικά γεγονότα δεν συγκίνησαν πολύ κό­σμο. Λίγοι κατάλαβαν ότι αυτή τη φορά ήταν η Επανάσταση, η μεγάλη Επανάσταση. Οι Γάλλοι νόμισαν ότι γρήγορα θα καταπνί­ξουν άλλη μια εξέγερση. Οι παλιότεροι πολιτικοί σχηματισμοί των Αλγερινών είδαν την ένοπλη εκδήλωση με δυσπιστία και το μεγάλο μέρος του αλγερινού λαού με έκπληξη.

Ο απελευθερωτικός αγώνας θα κρατήσει 7 χρόνια, 4 μήνες και 18 μέρες μέχρι να κερδηθεί η ανεξαρτησία. Ένα εκατομμύριο Αλ­γερινοί νεκροί, τριακόσιες χιλιάδες πρόσφυγες στις γειτονικές χώ­ρες και δύο εκατομμύρια ξεσπιτωμένοι θα είναι η μεγάλη θυσία. Ο γαλλικός ιμπεριαλισμός έριξε όλες του τις δυνάμεις για να «ειρη­νεύσει» την αφρικανική χώρα, την οποία επίσημα δεν θεωρούσε αποικία αλλά γαλλική επαρχία που την χώριζε από τη μητρόπολη ένα φαρδύ ποτάμι σαν τη Μεσόγειο.

Το παράδειγμα των Αλγερινών συντάραξε όλες τις αποικίες. Για πρώτη φορά ένας αφρικανικός λαός κρατάει χρόνια επανάστα­ση. Η γαλλική αυτοκρατορία διαλυόταν στην Αφρική, όπως πριν από λίγο είχε διαλυθεί στην Ινδοκίνα. Για να αποφύγει νέες εξε­γέρσεις που θα οδηγούσαν σε γενίκευση της επανάστασης του 1954, η Γαλλία παραχωρεί την ανεξαρτησία στις δυο γειτονικές χώρες, το Μαρόκο και την Τυνησία. Το 1958 η Γαλλία προσπαθεί να μετα­βληθεί σε κοινότητα κρατών. Πρώτη απαντά ΟΧΙ στο δημοψήφι­σμα του στρατηγού Ντε Γκολ η Γουινέα και γίνεται ανεξάρτητη. Το 1960 δέκα γαλλικές αποικίες, μία αγγλική (η Νιγηρία), μία βελγική (το Κονγκό) και μία αγγλοϊταλική (η Σομαλία) απελευθερώνονται. Το 1961 ακολουθούν η Σιέρα Λεόνε και η Ταγκανίκα. Όταν το 1963 ιδρύεται ο Οργανισμός Αφρικανικής Ενότητας, περιλαμβάνει τριάντα δύο ανεξάρτητα αφρικανικά κράτη ως μέλη.

Η Αλγερινή Επανάσταση επηρέασε αποφασιστικά αυτή την εξέλιξη. Οι παλιές ιμπεριαλιστικές μητροπόλεις -Γαλλία, Αγγλία, Βέλγιο και αργότερα Ισπανία, Πορτογαλία- εγκαταλείπουν το αποικιακό τους σχήμα και προσπαθούν με νέες μεθόδους να συγκρατήσουν την επιρροή τους. Αρχίζει μια άλλη ιστορία.

Όμως η Αλγερινή Επανάσταση δεν επηρέασε μόνο την Αφρική αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη. Ιδιαίτερα βέβαια την αριστερά, που βρέθηκε μπροστά σε δίλημμα αν θα υποστηρίξει η όχι αυτή την επανάσταση. Το πρόβλημα όμως ήταν τραγικό στην ίδια τη Γαλλία, όπου δρούσε ελεύθερα η αριστερά όλων των τάσεων. Για το Σοσιαλιστικό Κόμμα η εκλογή δεν ήταν τόσο δύσκολη: αφού στην αρχή μίλησε περί ειρήνης, όταν ανέβηκε στην κυβέρνηση αμέσως ταυτίστηκε με τις πιο ακραίες αποικιοκρατικές θέσεις. Ο ηγέτης του Γκι Μολέ (Guy Mollet) ζήτησε, ως πρωθυπουργός, στις 12 Μαρ­τίου 1956 να ψηφιστούν τα «έκτακτα μέτρα» της καταστολής. Το ΚΚΓ ψήφισε υπέρ των μέτρων. Πίστευε εκείνη τη στιγμή ότι η σο­σιαλιστική κυβέρνηση του Γκι Μολέ θα μπορούσε να υποστηρίξει μερικές θέσεις της εξωτερικής πολιτικής της ΕΣΣΔ, κι επομένως έπρεπε να διατηρηθεί στην εξουσία. Από την άλλη πλευρά, θεω­ρούσε ότι η Αλγερινή Επανάσταση ήταν εθνικιστική και συνεπώς δεν είχε λόγους να την υποστηρίξει. Η απελευθέρωση των αποικιών θα γινόταν αυτόματα εάν το ΚΚΓ γινόταν κυβέρνηση της Γαλλίας. Έτσι δεν υπήρχε κανένας λόγος να ξεσηκώνονται οι αποικίες.

Την τιμή της αριστεράς σώζουν μερικοί σοσιαλιστές που υπερασπίζουν την Αλγερινή Επανάσταση: μερικοί αριστεροί χριστιανοί που συγκεντρώθηκαν γύρω από το περιοδικό Χριστιανικές Μαρτυρίες, μερικοί διανοούμενοι σαν τον Ζανσόν (jeanson), αλλά προπαντός το Διεθνιστικό Κομουνιστικό Κόμμα (τροτσκιστές), που υποστηρίζει τη μόνη καθαρή διεθνιστική γραμμή. Τάσσεται υπέρ της πλήρους ανεξαρτησίας της Αλγερίας και της ήττας της ιμπε­ριαλιστικής Γαλλίας στον αποικιακό πόλεμο – γραμμή διεθνιστικής αλληλεγγύης που θα υποστηριχτεί και από ολόκληρη την Τέ­ταρτη Διεθνή τότε.

Επικεφαλής της Τέταρτης Διεθνούς βρίσκεται ο έλληνας Μι­χάλης Ράπτης (Πάμπλο), που θα συμβάλει αποφασιστικά στη συ­νεργασία με το απελευθερωτικό κίνημα. Γιατί σε λίγο το ζήτημα μπαίνει πρακτικά και όχι μόνο θεωρητικά-πολιτικά. Μέχρι που φτάνει η βοήθεια; Υπήρξαν δισταγμοί σε αυτό το ζήτημα. Αλλά το μεγάλο μέρος υποστήριξε βοήθεια μέχρι την τελευταία συνέ­πεια. Διεθνιστική αλληλεγγύη σήμαινε, εκείνη τη στιγμή, βοήθεια σε όλα τα επίπεδα, πλήρη συνεργασία με το FLN.

Στον κόσμο των σύγχρονων επιχειρήσεων και του αδυσώπητου ανταγωνισμού, ο τομέας των «Logistics» έχει ένα ρόλο κλειδί στο κυνήγι της «αποδοτικότητας». Οι προτεραιότητες της ελάφρυνσης των γενικών εξόδων της παραγωγής (αποθήκευση, χώροι καταγρα­φής, ελέγχου κτλ.), της πληρέστερης εκμετάλλευσης τμημάτων του κεφαλαίου και της εργασίας, της καλύτερης διαχείρισης του χρό­νου σε όλα τα στάδια μέχρι την κατανάλωση προσέδωσαν ένα μέ­γιστο ειδικό βάρος στις τεχνικές των «Logistics».

Ο όρος έλκει ωστόσο την καταγωγή του από το γενικότερο πλαίσιο του πολέμου. Η επιμελητεία, όπως αποδίδεται ο όρος lo­gistics ή logistique, αποτέλεσε ιστορικά υπηρεσία του οργανωμένου στρατού. Οι πόλεμοι κρίνονταν και κρίνονται σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα των στρατών να διατηρούν σε ετοιμότητα τα νευραλ­γικά τους τμήματα (όπως τα συστήματα τροφοδοσίας, πολεμοφοδίων, ανεφοδιασμού), ώστε να μπορούν να αντεπεξέλθουν στις αυ­ξημένες ανάγκες των συγκρούσεων. Είναι ήδη ορατές οι αναλογίες που υπαινισσόμαστε: παραγωγή και πόλεμος, ανταγωνισμός και σύγκρουση, τα κόστη είναι το κρίσιμο μέγεθος.

Η εκπληκτική ιστορία που αφηγείται ο Δημήτρης Λιβιεράτος σε αυτό το βιβλίο αναπτύσσεται με φόντο τις πολεμικές επιχειρήσεις που ακολούθησαν το ξέσπασμα της Αλγερινής Επανάστασης κατά των γάλλων αποικιοκρατών (1954-1962). Είναι η ιστορία της κατα­σκευής και οργάνωσης ενός εργοστασίου παραγωγής πολεμικού υλικού στο Μαρόκο, σε συνθήκες παρανομίας, για τις ανάγκες του Εθνικού απελευθερωτικού Στρατού (ALN). Το εργοστάσιο αυτό της Δυτικής Επιμελητείας (Logistique Quest) έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην νίκη της επανάστασης σε μια κρίσιμη καμπή του αγώνα.

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το 1958, στην Ελλά­δα, ο Δημήτρης Λιβιεράτος δραστηριοποιείται πολιτικά στο πλαίσιο του Σοσιαλιστικού Συνδέσμου. Ο Σοσιαλιστικός Σύνδεσμος, όπως και η Σοσιαλιστική Νεολαία, αποτελούσαν μικρές νόμιμες εκφράσεις της αριστεράς αλλά με ευρύτερη απήχηση. Η κυριαρχία της ΕΔΑ είναι αδιαμφισβήτητη. Το Τροτσκιστικό Διεθνιστικό Κόμ­μα είναι μια μικρή οργάνωση διακοσίων περίπου ατόμων, με ευ­ρύτερο κύκλο συμπαθούντων, η οποία εκδίδει το Μαρξιστικό Δελτίο και την εφημερίδα Εργατική Πάλη. Το 1959, σε μια περίοδο ύφεσης της δράσης του Σοσιαλιστικού Συνδέσμου, η ηγεσία της Τέταρτης Διεθνούς, με την οποία συνδεόταν πολιτικά ο Δημήτρης Λιβιεράτος, τον καλεί στο εξωτερικό για να βοηθήσει στις προσπάθειες για την αυτοδύναμη οργάνωση των συντρόφων από τις αποικίες. Ήταν η αποφασιστική στιγμή κατά την οποία τέθηκε επί τάπητος το ζήτημα της Αλγερινής Επανάστασης. Έπρεπε να αποφασιστεί η στάση που θα κρατούσε η Τέταρτη Διεθνής σε εκείνη την κρίσιμη καμπή του απελευθερωτικού αγώνα των Αλγερινών, που είχαν εξε­γερθεί από τον Νοέμβριο του 1954.

συνεχίζεται…