Κύπρος: Ένα συνεχές έγκλημα 1955 – 1974

γράφει στο peripteron.eu ο Βαγγέλης Πάλλας, ∆ηµοσιογράφος – Ερευνητής – Αναλυτής IFJ / SPJ

β΄ μέρος
Για να κατανοήσουμε τις εξελίξεις στην Κύπρο, πρέπει να δούμε συνοπτικά την ταξική διάρθωση της κυπριακής κοινωνίας. Έτσι, σύμφωνα με την απογραφή του 1946, το 78% του πληθυσμού ήταν αγρότες. Ο συνολικός αριθμός των αγροτικών οικογενειών ήταν γύρω στις 100.000. Απ’ αυτές οι 42.100 ήταν χωρίς γη, οι 34.400 εί­χαν κάτω από 26 στρέμματα και οι 16.300 κάτω από 67 στρέμματα. Εν τω μεταξύ, το 15% ανήκε στην εκκλησία, που ήταν διάσπαρτη σ’ όλη την Κύπρο και την εκμεταλλευόταν καπιταλιστικά.

Η αγροτιά ήταν αντικείμενο της πιο ληστρικής εκμετάλλευσης. Ο πρώτος αρμοστής της Αγγλίας πληροφορούσε το Λονδίνο με έκ­θεση του: «…αν ένας χωρικός χρειάζεται σπόρο… ο τοκογλύφος του δα­νείζει το σπόρο με τον όρο να πάρει το μισό απ’ αυτό που θα παρα­χθεί. Κι επειδή ένα κιλό κριθάρι δίνει σε καλές χρονιές 16 κιλά, ο τοκογλύφος παίρνει 800 στα εκατό σε 5 μήνες. Αν για οποιοδήποτε λόγο η σπορά καταστραφεί ο, χωρικός είναι υπόχρεος να πληρώ­σει το σπόρο με τόκο 30-40%… »…Με τέτοιο τρόπο δανείζανε χρήματα πολλοί πλούσιοι γαιο­κτήμονες και σχεδόν όλοι οι έμποροι…»

Οι αγρότες, βέβαια, δεν αποτελούν τάξη, είναι διαταξικό στρώ­μα. Ένα μικρό μέρος ανήκει στην αστική τάξη, το μεγαλύτερο μέ­ρος τους ανήκει στα μεσαία στρώματα και το υπόλοιπο στην εργα­τική τάξη. Για τα μεσαία στρώματα των αγροτών έγραφε ο Κ. Μαρξ: «Εφόσον στους μικρούς αγρότες υπάρχει μια τυπική συνά­φεια και η ταυτότητα των συμφερόντων δεν δημιουργεί ανάμεσα τους καμιά ενότητα, κανένα εθνικό δεσμό και καμιά πολιτική οργά­νωση, δεν αποτελούν τάξη… Δεν μπορούν ν’ αντιπροσωπεύουν τον εαυτό τους, πρέπει να τους αντιπροσωπεύουν. Οι αντιπρόσω­ποι τους πρέπει ταυτόχρονα να παρουσιάζονται και σαν κύριοι τους, σαν εξουσία πάνω σ’ αυτούς, σαν απεριόριστη κυβερνητική δύναμη που τους προστατεύει από τις άλλες τάξεις.»

Εν τω μεταξύ, στη διάρκεια της αγγλικής κατοχής, η Εκκλησία ήταν η μόνη που έκανε εκλογές για τους ιερείς και τον αρχιεπίσκο­πο και ακόμη έβαζε τα ζητήματα και τα αιτήματα του λαού στην αγ­γλική διοίκηση.

Έτσι η αγροτιά στήριζε και στηριζόταν ιδιαίτερα, στην Εκκλη­σία. Κατά συνέπεια δεν πρέπει να κάνει εντύπωση το γεγονός ότι οι εκπρόσωποι της Εκκλησίας έπαιζαν ιδιαίτερο ρόλο στον εθνικο-απελευθερωτικό αγώνα των Κυπρίων και ότι ο Μακάριος ο Γ’ αναδείχτηκε και πρώτος πρόεδρος της Κύπρου.

Οι εργάτες στη μεταποίηση το 1956 ανέρχονταν σε 36.200 περί­που, στα μεταλλεία 6.300 και στις οικοδομές 20.000 (Περιοδικό «θέσεις», τεύχ. 7, σελ. 95). Ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους, όμως, και τους Τουρκοκύπριους υπήρχαν διακρίσεις. Οι τουρκοκύπριοι εργάτες έπιαναν τις χειρότερες, τις πιο βαριές και με λιγότερη ειδί­κευση δουλειές. Χρησιμοποιούνταν ως φτηνή εργατική δύναμη.

Η αστική τάξη αποτελούνταν από δύο μερίδες, την ελληνοκυπριακή και την τουρκοκυπριακή. Η οικονομική δύναμη της ελληνι­κής μερίδας ήταν πολύ μεγαλύτερη από το ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού στο σύνολο του. Ανάμεσα στις δύο μερίδες δεν υπήρχε κλίμα συνεργασίας. Έτσι το 1962 το 93,9% της ακαθάριστης βιομη­χανικής παραγωγής και της παραγωγής μεταλλείων ανήκε σ’ Ελλη­νοκύπριους και το υπόλοιπο 6,1% στους Τουρκοκύπριους. Όσον αφορά το εξαγωγικό εμπόριο το 99,5% ανήκε σ’ Ελληνοκύπριους και μόνο το 0,5% σε Τουρκοκύπριους.

Η κατάσταση αυτή εμπεριείχε εν δυνάμει τον κίνδυνο διάσπα­σης των δύο εθνοτήτων. Στην Κύπρο, από το 1926, είχε ιδρυθεί το Κομμουνιστικό Κόμ­μα Κύπρου, ως κόμμα της εργατικής τάξης, που σε μια πορεία λό­γω της θέσης του εκτός νόμου, εξελίχθηκε στο σημερινό ΑΚΕΛ. Το κόμμα αυτό έπαιξε και παίζει σημαντικό ρόλο στην πολιτική ζωή του νησιού.
Το 1954, η ελληνική κυβέρνηση του Εθνικού Συναγερμού, μετά το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την Κύπρο, οργάνωσε την ΕΟΚΑ μ’ επικεφαλής τον αρχηγό της «Χ» Γ. Γρίβα. Η ενέργεια αυτή είχε στόχο να προλάβει το ΑΚΕΛ να μην πάρει την πρωτοβουλία για ένοπλο αγώνα. «Κύκλοι της δεξιάς φοβούνταν ότι αργά η γρήγορα η πρωτοβουλία ενός ένοπλου αγώνα στην Κύπρο θα περιερχόταν στα χέρια της κυπριακής Αριστεράς και γι’ αυτό έσπευσαν στην αποστολή του Γρίβα στην Κύπρο.»

Ο Γρίβας εκμεταλλεύτηκε τους πόθους των Κυπρίων γι’ αυτο­διάθεση και ελευθερία. Ο λαός της Κύπρου έδινε το αίμα του στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα και η ηγεσία της ΕΟΚΑ τον υπονό­μευε, καλλιεργώντας το ρατσισμό σε βάρος των Τουρκοκυπρίων και τον αντικομμουνισμό.

Για το χαρακτήρα του αγώνα της ΕΟΚΑ αψευδής μάρτυρας εί­ναι το γεγονός ότι κατ’ επανάληψη κήρυξε ανακωχή, για να διευκο­λύνει τη διέλευση από την Κύπρο αγγλικών στρατευμάτων, που προορίζονταν για την καταστολή του εθνικοαπελευθερωτικού κι­νήματος στις χώρες της Ασίας και της Αφρικής. Ο Θ. Τσεκούρας εύστοχα αναρωτιέται: «…Όταν τα αγγλικά στρατεύματα χρειάζο­νται τη διέλευση από την Κύπρο, για να δείξουν στους εξεγερμέ­νους λαούς της Ασίας και της Αφρικής τι σημαίνουν αρχές του «ελεύθερου κόσμου», ποιος περίεργος αντιιμπεριαλισμός σπρώχνει την ΕΟΚΑ να κηρύσσει ανακωχή μαζί τους, βοηθώντας επι­πλέον τη διέλευση τους κατ’ επανάληψη;»

συνεχίζεται…