Φρεγάτες: 13 ερωτήματα του Armyvoice στην Lockheed Martin

Φρεγάτες: 13 ερωτήματα του Armyvoice στον Γρηγόρη Κουτσογιάννη διευθυντή Επιχειρηματικής Ανάπτυξης σε Μέση Ανατολή & Ελλάδα της Lockheed Martin, Rotary & Mission Systems

Συνέντευξη στην Ιωάννα Ηλιάδη

Βρισκόμαστε λίγο πριν την τελική ευθεία για την επιλογή φρεγάτας για το Πολεμικό Ναυτικό και οι προτάσεις είναι ήδη πολλές. Μια από τις πρώτες ήταν η αμερικανική, στην οποία όμως έχει ασκηθεί σκληρή κριτική. Τα θέματα αυτά θέσαμε με τη μορφή ερωτημάτων στον Δρ. Γρηγόρη Κουτσογιάννη, διευθυντή Επιχειρηματικής Ανάπτυξης σε Μέση Ανατολή & Ελλάδα της Lockheed Martin, Rotary & Mission Systems.

Οι απαντήσεις που έδωσε αγγίζουν την ουσία και δείχνει ότι δεν αποφεύγει να απαντήσει σε σκληρά ερωτήματα.

1/ Γιατί πιστεύετε ότι η HF2 πρέπει να επιλεγεί από το Πολεμικό Ναυτικό; Με άλλα λόγια τί σας κάνει καλύτερους από τον ανταγωνισμό; Παρακαλώ να γίνετε όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένος.

Οι αμυντικές προμήθειες αποτελούν μια πολύπλοκη διαδικασία, η οποία πρέπει να εξεταστεί σφαιρικά και να συμπεριλαμβάνει τις δυνατότητες του σκάφους, την επιχειρησιακή ετοιμότητα, εμπιστοσύνη στο χρονοδιάγραμμα παραδόσεων, συντήρηση και συνολικά κόστη.

Υπό αυτό το πρίσμα είμαστε πεπεισμένοι, ότι σε συνεργασία με το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ (USN) και την αμερικανική κυβέρνηση, έχουμε υποβάλει την πλέον ολοκληρωμένη πρόταση στο ΠΝ, που ενέχει το μικρότερο δυνατό ρίσκο, που βασίζεται σε ένα πραγματικά ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΠΑΚΕΤΟ, που ξεπερνά κατά πολύ αυτό που μπορούν να προσφέρουν οι ανταγωνιστές.

Η HF2 είναι μια φρεγάτα πολλαπλών αποστολών, που βασίζεται σε συστήματα δοκιμασμένα από το USN, προερχόμενα από τις Arleigh Burke DDG και FREEDOM class LCS, και αξιοποιεί το πιο προηγμένο σύστημα διαχείρισης μάχης, το AEGIS και το παράγωγο του COMBATSS 21, το οποίο ενσωματώνει καινοτόμες τεχνολογίες βάσει των απαιτήσεων του ΠΝ.

Το ΠΝ θα επωφεληθεί από την επένδυση που έχει ήδη κάνει το USN, από τα επιχειρησιακά διδάγματά του, καθώς και από το συνολικό πακέτο και την εγγύηση της διακρατικής διαδικασίας FMS μέσω της κυβέρνησης των ΗΠΑ.

Η διαδικασία αυτή θα δώσει τη δυνατότητα στο ΠΝ να έχει μια καλύτερη άποψη για το χρονοδιάγραμμα παράδοσης και εκτέλεσης του προγράμματος, με την έννοια ότι θα γνωρίζουν επακριβώς πότε θα έχουν στη διάθεσή τους το πλοίο επιχειρησιακά έτοιμο – όχι μόνο ένα σκαρί στο νερό.

Επιπλέον, η διαδικασία FMS επιτρέπει την ταχύτερη ενεργοποίηση του προγράμματος, σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μετά την υπογραφή της LOA – χρησιμοποιώντας υπάρχουσες συμβάσεις μεταξύ του USN και των προμηθευτών του.

Τέλος, οι εγγυήσεις και οι διαβεβαιώσεις της αμερικανικής κυβέρνησης προχωρούν ένα βήμα πέρα από την εκτέλεση του προγράμματος καθαυτού και εγγυώνται τη συνεχή υποστήριξη μέσω της αλυσίδας εφοδιασμού του USN.

Σε αντίθεση με άλλες προτάσεις που παρέχουν ελάχιστες πληροφορίες για τη μακροπρόθεσμη υποστήριξη των αναγκών του πλοίου, τα ανταλλακτικά, τη μελλοντική διαχείριση (obsolescence management) κ.λπ. , στη δική μας πρόταση είναι ήδη όλα μέρος του προγράμματος.

Επιτρέψτε μου να σας υπενθυμίσω ότι τα προγράμματα και οι πλατφόρμες των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων που αγοράστηκαν μέσω της διακρατικής συμφωνίας (FMS) εχουν από τις καλύτερες διαθεσιμότητες. Πάνω από 1.800 συμβόλαια FMS έχουν εκτελεστεί με επιτυχία στην Ελλάδα έως σήμερα.

2/ Πώς μπορεί σοβαρά να υποστηριχθεί ότι ένα πλοίο χωρίς σόναρ τρόπιδος έχει την ίδια ή καλύτερη ανθυποβρυχιακή ικανότητα με ένα που διαθέτει τέτοιο σόναρ; Το σόναρ μεταβλητού βάθους δεν μπορεί να το σέρνει συνεχώς το καράβι και με όλες τις ταχύτητες διότι ζυγίζει αρκετούς τόνους και το ελικόπτερο ακόμα και αν είναι το εξαιρετικό ROMEO δεν μπορεί να πετάει συνέχεια.

Το συνολικό πακέτο ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW) που προσφέρεται στο ΠΝ είναι ικανό να αποδώσει αποτελεσματικά στα απαιτητικά νερά του Αιγαίου και της Μεσογείου. Το Αιγαίο χαρακτηρίζεται από παράκτια ύδατα, νησιά και βραχονησίδες, αυξημένη κίνηση και για το μεγαλύτερο μέρος του έτους από θερμοκλινή πολύ κοντά στην επιφάνεια.

Τα σόναρ τρόπιδας έχουν προκλήσεις σε ένα τέτοιο περιβάλλον. Το πλήρες πακέτο ASW της HF2 περιλαμβάνει το VDS, την τελευταία γενιά του Nixie, που λειτουργεί ως ανιχνευτής και decoy τορπίλης, αντίμετρα διαφόρων τύπων, καθώς και το MH-60R. Όλα τα παραπάνω ολοκληρώνονται στη σουίτα SQQ-89 του συστήματος διαχείρισης μάχης (CMS), η οποία είναι ακριβώς η ίδια όπως στα Arleigh Burke.

Η ενσωμάτωση όλων αυτών των δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των sonobuoys που αναπτύσσονται από το ελικόπτερο και των δια-δικτυωμένων δυνατοτήτων της HF2 και των αναβαθμισμένων MEKO, θα δημιουργήσει ένα θανατηφόρο σύστημα ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASW), το οποίο θα υποστηρίζεται παράλληλα από τα εκσυγχρονισμένα P-3.

Οι πλατφόρμες μπορούν να λειτουργούν με διάφορους τρόπους: multi-static, bi-static, passive ή active – δημιουργώντας ένα εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον για τα υποβρύχια – με πολλούς άγνωστους παράγοντες, τους οποίους θα πρέπει να ξανασκεφτούν οι αντίπαλοι πριν πλησιάσουν.

Το VL-ASROC που παρέχεται με την HF2 είναι ένα game changer που επιτρέπει την ταχεία εμπλοκή του εχθρικού υποβρυχίου εντός βολής και περιορίζει τον χρόνο ανταπόκρισης του. Το USN έχει παράσχει σημαντικά δεδομένα για την υποστήριξη της προτεινόμενης διαμόρφωσης, με βάση περιβαλλοντικά στοιχεία σε διάφορα σενάρια.

3/ Η πρότασή σας δέχεται σκληρή κριτική ότι οι άλλες προτάσεις έχουν μεγαλύτερες αναχορηγίες πυρομαχικών (τορπίλες, πυρομαχικά πυροβόλων, αντιαεροπορικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς κλπ), νεότερα ραντάρ με σταθερά πάνελ και περισσότερα σε αριθμό. Επίσης έχουν μεγαλύτερη εμβέλεια, μικρότερο κόστος συντήρησης κλπ. Τι απαντάτε;

Η HF2 ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις του ΠΝ. Για να είμαστε ειλικρινείς, στις ναυτικές δυνατότητες του 21ου αιώνα, η δια-συνδεσιμότητα και οι συνεχείς ανανεώσεις (upgradability) είναι το παν, πιο σημαντικά ακόμα και από τον αριθμό κελιών και σφαιρών, αφού υπερβαίνει το φυσικό χώρο και επεκτείνεται στο ευρύτερο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα.

Η φρεγάτα HF2 θα είναι έτοιμη να επιχειρήσει σε ένα πλήρως ολοκληρωμένο περιβάλλον με ένα άλλο πολεμικό πλοίο, όπως η αναβαθμισμένη ΜΕΚΟ με το ίδιο σύστημα διαχείρισης μάχης (CMS), ανταλλάσσοντας τακτικά δεδομένα για την ευρύτερη άμυνα του στόλου.

Ή, ακόμα, θα μπορούσε να επιτρέψει σε άλλες πλατφόρμες όπως το F-16, το F-35 και το MH-60R να παρέχουν δεδομένα στόχευσης των εχθρικών υποβρυχίων, πλοίων, αεροσκαφών, επιτρέποντας στη φρεγάτα να εμπλέκει αντιπάλους με δεδομένα από αισθητήρες εκτός πλοίου.

Η προσφορά μας ολοκληρώνει αυτά τα σύγχρονα οπλικά συστήματα με το σύστημα διαχείρισης μάχης (CMS) και τη σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου (EW), καθώς και άλλες επιχειρησιακές και δοκιμασμένες δυνατότητες.

Όλα αυτά έχουν δοκιμαστεί στην πράξη και όχι μόνο σε προσομοιώσεις, επιτρέποντας έτσι στο πλοίο να έχει ταχύτερα επιχειρησιακή ικανότητα στη θάλασσα με το ελάχιστο ρίσκο, ταυτόχρονα με ένα συνολικό πακέτο μελλοντικής υποστήριξης και ανάπτυξης.

4/ Επίσης η πρότασή σας έχει δεχθεί κριτική για τον μειωτήρα της σχεδίασης της LCS που υπάρχει και στην Hf2. Πότε περιμένετε να λυθεί το πρόβλημα; Εννοώ πότε θα ολοκληρωθούν οι δοκιμές στη θάλασσα; Τι θα σημαίνει αυτό για το ελληνικό πρόγραμμα σε χρόνο;

Το θέμα του μειωτήρα έχει επιλυθεί. Ο νέος σχεδιασμός έχει δοκιμαστεί στο εργοστάσιο και αυτή τη στιγμή εγκαθίσταται σε μία από τις LCS για δοκιμές στη θάλασσα, οι οποίες θα ξεκινήσουν σύντομα.

Σε όλες τις Σαουδαραβικές MMSC και τις Ελληνικές HF2 θα ενσωματωθούν αυτές οι μετατροπές. Το πιο σημαντικό, όμως, που πρέπει να θυμόμαστε, είναι ότι μιλάμε για ένα υπαρκτό πλοίο, που παραμένει επιχειρησιακό και εξακολουθεί να συμμετέχει σε αποστολές.

Το ΠΝ θα επωφεληθεί από όλα τα διδάγματα, τις επιδιορθώσεις και τις επενδύσεις του USN που θα διασφαλίσουν ότι θα αποκτήσει τη δέουσα επιχειρησιακή ικανότητα στη θάλασσα το συντομότερο δυνατόν.

Πιστεύω ότι το USN και η Lockheed Martin χειρίστηκαν αυτό το ζήτημα ανοιχτά και πάντα με πλήρη διαφάνεια. Μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν πολλά άλλα παραδείγματα νέων ναυτικών πλατφορμών που αντιμετώπισαν «παιδικές ασθένειες», περιπτώσεις που συναντήσαμε ακόμα και στην Ελλάδα.

5/ Δέχεστε επίσης κριτική για το κόστος, ότι είναι αρκετά υψηλό σε σχέση με άλλες προτάσεις. Τί απαντάτε;

Η συνολική λύση που προτείνεται σε συνεργασία με την αμερικανική κυβέρνηση και το USN, αντιπροσωπεύει, κατά τη γνώμη μας, την πιο λεπτομερή λύση με το ελάχιστο δυνατό ρίσκο εντός του διαθέσιμου προϋπολογισμού και χρονοδιαγράμματος.

6/ Δεν βρίσκετε ότι υπάρχει αντίφαση στο να υποστηρίζετε ότι η LCS έχει διανύσει εκατοντάδες χιλιάδες μίλια, ενώ πράγματι τα έχει διανύσει, αλλά με πρόβλημα στο προωστήριο σκεύος και ότι η προσφορά αφορά την HF2 και όχι την LCS;

Η HF2 είναι η 3η γενιά των LCS, που ενσωματώνει όλες τις επιδιορθώσεις και τα διδάγματα που πήραμε από τις πολυάριθμες αποστολές στον Δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό και από τις τρέχουσες επιχειρήσεις στην Καραϊβική και τον Ατλαντικό Ωκεανό.

Και το πιο σημαντικό: η HF2 ενσωματώνει τις προηγμένες δυνατότητες που έχει ζητήσει το ΠΝ. Σε αντίθεση με άλλες επιλογές, το σχέδιο των HF2 βασίζεται στο ήδη επιχειρησιακό σκαρί των LCS, και αποτελεί μια μέθοδο κατασκευής που έχει δοκιμαστεί σε περισσότερα από 18 πλοία έως σήμερα.

Η HF2 είναι δύο γενιές μπροστά από την LCS, επωφελείται από τα διδάγματα και την ανάπτυξή τους σε αποστολές, διασφαλίζοντας ότι το ΠΝ θα πάρει αυτό που έχει ζητήσει, όπως ακριβώς το περιμένει και στο χρόνο που το περιμένει, χωρίς το ρίσκο σχεδιασμού νέων φρεγατών που είναι ακόμα στα χαρτιά, και χωρίς τις αβεβαιότητες ολοκλήρωσης συστημάτων .

7/ Θα φέρετε ένα πλοίο LCS/MMSC να δοκιμαστεί στην Ελλάδα;

Αυτό θα πρέπει να το αποφασίσει το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.

Φρεγάτες: 13 ερωτήματα του Armyvoice στην Lockheed Martin

8/ Γιατί δεν προσφέρετε εξαρχής φρεγάτα τύπου CONSTELLATION που δεν έχει δεχθεί τέτοια σκληρή κριτική;

Η HF2 θα επιτρέψει στο ΠΝ να αποκτήσει σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα επιχειρησιακά μια πολύ δυνατή φρεγάτα πολλαπλών αποστολών, που θα προσδώσει νέες δυνατότητες 21ου αιώνα με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο και με ελάχιστο ρίσκο.

Η FFG62 είναι η μελλοντική φρεγάτα του USN, που δεν βρίσκεται ακόμα στο στάδιο της κατασκευής. Εάν το ΠΝ θελήσει μελλοντικά να μεταβεί στην FFG62, η HF2 θα του επιτρέψει να έχει μια απρόσκοπτη μετάβαση σε αυτή λόγω των αναμενόμενων κοινών χαρακτηριστικών (για παράδειγμα CΟMΒΑΤS 21) αυτών των δύο πλατφόρμων.

9/ Λέγεται συνεχώς ότι η HF2 είναι το ενδιάμεσο βήμα για την Constellation. Γιατί να ισχύει κάτι τέτοιο; Φρεγάτες είναι και οι δύο.

Η HF2 και η FFG62 θα μοιράζονται πολλές δυνατότητες. Ωστόσο, η HF2 δύναται να είναι διαθέσιμη για το ΠΝ σε πολύ συντομότερο χρονικό διάστημα και να προσφέρει σημαντικές δυνατότητες για την αντιμετώπιση των άμεσων επιχειρησιακών αναγκών του ΠΝ.

10/ Με όλες αυτές τις βελτιώσεις στην προσφορά σας τι επίπεδο επιβιωσιμότητας έχει τώρα το πλοίο; Η LCS έχει 1+ που δεν είναι αρκετό για κύρια μονάδα του Πολεμικού Ναυτικού.

Η δυνατότητα επιβίωσης του πλοίου είναι ένα πολύ συγκεκριμένο σύστημα κατηγοριοποίησης για το USN, πιθανότατα και μοναδικό. Δεν υπάρχει άλλη χώρα που να δοκιμάζει και να ταξινομεί τα πλοία του με αυτόν τον τρόπο.

Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να έχουμε μια σύγκριση, με βάση το σύστημα των ΗΠΑ, και με πραγματικά δεδομένα με τα άλλα ανταγωνιστικά πλοία, προτού μπορέσουμε να πούμε με ποιό τρόπο συγκρίνεται με αυτά και αν είναι αρκετό ή όχι.

Το σύστημα λαμβάνει υπόψη τόσο τις παθητικές παραμέτρους (δομή, υλικά κ.λπ.) όσο και τις ενεργές (οπλικά συστήματα, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, decoys κ.λπ.).

Το αξιοσημείωτο εδώ είναι ότι η HF2 συμμορφώνεται πλήρως με τα πιο αυστηρά πρότυπα του USN και θα παραδοθεί πλήρως πιστοποιημένη σύμφωνα με το καθεστώς δοκιμών του USN σε ό,τι αφορά την πλατφόρμα και τα όπλα.

11/ Πώς μπορεί το πλοίο να συνεργαστεί με τις υπόλοιπες μονάδες του ΠΝ;

H HF2 θα διαθέτει έναν αριθμό ζεύξεων δεδομένων και δικτύων που θα επιτρέπουν τη διασύνδεσή της με άλλες πλατφόρμες. Από τα τυπικά Link-16 και Link-22 (στο μέλλον) έως το πιο προηγμένο TCDL θα είναι διαλειτουργική με διάφορες πλατφόρμες.

Αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι η ύπαρξη κοινών χαρακτηριστικών του CMS στις MEKO και στις HF2, η κοινή ζεύξη δεδομένων και το Hawklink με τα ελικόπτερα Romeos θα δημιουργήσουν έναν θανατηφόρο συνδυασμό πλατφορμών με σημαντικά πυρά και εκτεταμένη εμβέλεια.

Λαμβάνοντας υπόψη τα αναβαθμισμένα F-16 και τα F-35 στο μέλλον, οι δυνατότητες των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στην περιοχή είναι σημαντικές και θα παρέχουν τις διαβεβαιώσεις που ζητά ο ελληνικός λαός για την προστασία της Ελλάδας.

Επιπλέον, θα αναβαθμίσει περαιτέρω τον ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή και θα ενισχύσει τον ρόλο της στις διάφορες συμμαχικές επιχειρήσεις.

12/ Ο εκσυγχρονισμός των ΜΕΚΟ τι ακριβώς περιλαμβάνει;

Το ΠΝ αποφάσισε να προβεί σε έναν σημαντικό εκσυγχρονισμό της κατηγορίας φρεγατών MEKO, που θα περιλαμβάνει συστήματα CMS, οπλικά συστήματα και αισθητήρες, καθώς και συστήματα πλατφόρμας.

Ο εκσυγχρονισμός απαιτεί αντικαταστάσεις, αναβαθμίσεις, κλπ. Το σημαντικό όμως είναι ότι το ΠΝ αποφάσισε να ευθυγραμμίσει τον εκσυγχρονισμό με την απόκτηση νέων φρεγατών.

Αυτή ήταν μια έξυπνη κίνηση, καθώς η αιτούμενη ύπαρξη κοινών σημείων θα προσφέρει σημαντικά οφέλη σε μια σειρά παραγόντων. Πρώτο και κύριο, η ομοιότητα στα συστήματα εξοικονομεί κόστος μέσω οικονομιών κλίμακας.

Έπειτα, μειώνεται το κόστος απόκτησης και συντήρησης και βελτιστοποιείται η διαχείριση του obsolescence στις κύριες μονάδες επιφάνειας. Η κοινή αλυσίδα εφοδιασμού σημαίνει καλύτερη διαθεσιμότητα.

Το κοινό σύστημα CMS σημαίνει καλύτερη διαλειτουργικότητα και ολοκλήρωση των πλατφορμών που οδηγούν σε βελτιωμένη λειτουργική αποδοτικότητα. Επιπλέον, η κοινή εκπαίδευση θα επιτρέψει στο πλήρωμα τη γρήγορη μετάβαση μεταξύ των πλατφορμών καθιστώντας το έτσι λειτουργικά αποτελεσματικό σε συντομότερο χρονικό διάστημα.

Ειδικά στην περίπτωση του CMS, και οι δύο πλατφόρμες θα ακολουθήσουν την ίδια πορεία ανάπτυξης, ευθυγραμμίζοντας τις δυνατότητές τους και αποφεύγοντας τα προβλήματα του παρελθόντος με την ύπαρξη διαφορετικών συστημάτων και διαφορετικών μεθόδων διαχείρισης της διαμόρφωσης των πλοίων.

13/ Οι εκσυγχρονισμένες ΜΕΚΟ μήπως τελικά αποδίδουν πλοία υπέρτερα των HF2, ειδικά αν τοποθετηθεί σε αυτές κάποια μορφή σύγχρονου εκτοξευτήρα αντιαεροπορικών πυραύλων σε αντικατάσταση ή παράλληλα με τον ήδη υπάρχοντα MK 48;

Όπως ανέφερα και νωρίτερα, στις συγκρούσεις του 21ου αιώνα, η συνδεσιμότητα και η δυνατότητα αναβάθμισης ίσως και να είναι πιο σημαντικές και από τον αριθμό κελιών εκτόξευσης σε κάθε πλατφόρμα μεμονωμένα.

Τόσο η φρεγάτα MEKO MLU όσο και η HF2 θα είναι έτοιμες να λειτουργήσουν σε ένα πλήρως ενσωματωμένο περιβάλλον με το ίδιο σύστημα CMS και τα ίδια κύρια συστήματα όπως το ραντάρ και μια υπερσύγχρονη, πλήρως ενσωματωμένη σουίτα ηλεκτρονικού πολέμου.

Ωστόσο, η συνδεσιμότητα και η ενσωμάτωση, που θα ενεργοποιηθούν μέσω του συστήματος διαχείρισης περιεχομένου AEGIS COMBATSS-21, θα ενισχύσουν ακόμα περισσότερο τις δυνατότητες των πλοίων, καθιστώντας τα ικανά να κατανείμουν τις δυνατότητές τους (distributed lethality) στο χώρο μάχης για πιο αποτελεσματικές εμπλοκές.

Θα επιτρέψει στη μία πλατφόρμα να λειτουργεί ως sensor και στην άλλη ως shooter- ανάλογα με το ποια έχει την καλύτερη πιθανότητα θετικής εμπλοκής. Επίσης, θα επιτρέψει multi-static επιχειρήσεις για πιο αποτελεσματικές αποστολές ανθυποβρυχιακού πολέμου, δημιουργώντας ένα πολύ δύσκολο περιβάλλον λειτουργίας για τον αντίπαλο.

Αν προσθέσουμε στην εξίσωση την ολοκλήρωση με τα εναέρια μέσα του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας μπορούμε να δούμε ότι οι δύο πλατφόρμες δεν ανταγωνίζονται αλλά είναι συμπληρωματικές μεταξύ τους, δημιουργώντας μια ισχυρή άμυνα για την κυριαρχία της Ελλάδας και μια ενισχυμένη δύναμη κρούσης που υποστηρίζει τον ενισχυμένο ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή της λεκάνης της Ανατολικής Μεσογείου.

πηγή: armyvoice.gr