Τα Χριστούγεννα θέλω GAP

γράφει στο peripteron.eu ο Βαγγέλης Πάλλας, ∆ηµοσιογράφος – Ερευνητής – Αναλυτής IFJ / SPJ

250 εκατομμύρια μικροί σκλάβοι χύνουν ποτάμια ιδρώτα για να’χουμε καλές γιορτές με ακόμα καλύτερες τιμές.

Ο Amitosh, 10 ετών, κινηματογραφήθη­κε σε sweatshop στο Νέο Δελχί να κατασκευάζει ρούχα με το logo τής εταί­ρας ενδυμάτων GAP, τα οποία προορίζονταν να γεμίσουν τα καταστήματα της στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ για τις γιορτινές μέρες των Χριστουγέννων. To sweatshop ήρθε στην επιφάνεια από έρευνα που διεξάγει η εφημερίδα Οbserver («Child sweatshop shame threatens Gap’s ethical image»). Το παιδί δήλωσε ότι εργάζεται επί τέσσερις μήνες για 16 ώρες την αέρα χωρίς να έχει πληρωθεί, ενώ δεν του επιτρέπεται να εγκαταλείψει την εργασία του έως ότου η οικογένειά του να ξεπληρώσει τον ιδιοκτήτη του εργοστασίου για το ποσό που έλαβε. Ένα ακόμα παιδί, που φαίνεται να είναι γύρω στα 12, ανέφερε ότι ξυλοκοπείται εάν το αφεντικό του κρίνει ότι δεν εργάζεται επαρκώς. Όπως τους λέει συνέχεια, «έχουμε μεγάλη παραγγελία από το εξωτερικό».

Τα sweatshops απλώνονται από το Μεξικό έως το Πακιστάν, την Ινδονησία και το Βιετ­νάμ. Οι υπεργολάβοι που τα μανατζάρουν κερ­δίζουν από το προϊόν τής υπερεργασίας των εργαζομένων, δηλαδή από τον ιδρώτα τους (sweat).
Η GAP δήλωσε άγνοια για το γεγονός και επέρριψε τις ευθύνες στους ντόπιους επιχει­ρηματίες. Ανακοίνωσε ότι έχει να κάνει μόνο με ένα είδος της, μια κοριτσίστικη μπλούζα, και σκοπεύει να καταστρέψει τα συγκεκριμέ­να προϊόντα. Η εταιρεία, στο πλαίσιο της ανα­βάπτισης του logo της, έχει ξεκινήσει από το 2004 πρόγραμμα εταιρικής κοινωνικής ευθύ­νης για την εξάλειψη της παιδικής εργασίας από την παραγωγική της διαδικασία. Επίσης συμμετέχει στην πολυδιαφημισμένη καμπά­νια («Product Red») για την αντιμετώπιση των προβλημάτων τής Αφρικής, της οποίας ηγείται ο γνωστός φιλάνθρωπος-τραγουδιστής, Bono.

Το αποτέλεσμα, όμως, παραμένει το ίδιο. Τα ρούχα της εξακολουθούν να τα ράβουν παιδιά με τους όρους που αποκαλύφθηκαν. Το σύ­στημα που ακούει στο όνομα «outsourcing», με αποκλειστικό στόχο τη μείωση του εργατι­κού κόστους στο πλαίσιο της νεοφιλελεύθε­ρης παγκοσμιοποίησης, αποδεικνύεται ότι δεν αποθαρρύνεται ούτε από την όποια εταιρική ευθύνη ούτε από τον κόκκινο Bono.

Ποιο είναι το αφεντικό;

Το σύστημα δουλεύει κανονικά και έχει να πα­ρουσιάσει έναν μακρύ κατάλογο ανεύθυνης εταιρικής ευθύνης, η οποία δεν λογοδοτεί σε κανέναν. Η Reebok χρησιμοποιούσε 12χρονα παιδιά στο Πακιστάν για να κατασκευάζει μπά­λες ποδοσφαίρου. Στο Παγκόσμιο Πρωτάθλη­μα Ποδοσφαίρου της Γερμανίας (2006), των χρυσών τηλεοπτικών δικαιωμάτων και χορη­γιών, οι μπάλες ράβονταν σε χωριά τής Ινδίας από πενταμελείς οικογένειες με παιδιά κάτω των δέκα ετών. 10 μπάλες ημερησίως για 15 ευρώ τον μήνα. Γνωστή είναι και η περίπτωση των εργασιακών χώρων της Nike στο Βιετνάμ («No logo», Ναόμι Κλαιν, εκδ. Λιβάνης). Οι πά­ντες γνωρίζουν ποιοι και κάτω από ποιες συν­θήκες πλέκουν τα χαλιά στο Πακιστάν, συλλέ­γουν το τσάι στη Σρι Λάνκα, τον καφέ στη Βρα­ζιλία και όλα τα άλλα αγαθά που καταφθάνουν στον Πρώτο Δυτικό Κόσμο.

Σύμφωνα με εκθέσεις της UNICEF, περίπου 250 εκατομμύρια παιδιά κάτω των 15 εργάζο­νται ως σκλάβοι για να επιβιώσουν αυτά και οι οικογένειες τους. Έρευνα της UNESCO αναφέ­ρει ότι η απαγόρευση της παιδικής εργασίας μπορεί να επιδεινώσει ακόμα περισσότερο τη θέση των παιδιών είτε στερώντας τους κάθε πηγή εισοδήματος είτε ωθώντας τα προς την πορνεία. Το υπάρχον διεθνές οικονομικό σύ­στημα ποια επιλογή προσφέρει; Παιδική εργα­σία ή πορνεία; Το οικονομικό θαύμα τής Ινδίας και της Κίνας ή ο δρόμος τής «εναλλακτικής» ανάπτυξης της Ταϊλάνδης και των Φιλιππίνων;
Η εταιρική ευθύνη σκάει σαν εντυπωσιακό πυροτέχνημα. Και πού πρέπει να αναζητηθεί η ευθύνη; Για ποιον, εκτός από τον υπερεργολάβο και τις πολυεθνικές εταιρείες, δουλεύουν τα παιδιά αυτά;

Στην τοπική διάλεκτο το όνομα του Amitosh σημαίνει ευτυχία. Το μόνο σίγουρο είναι πως με την εργασία του δίνει «ευτυχία» στον ανώ­νυμο καταναλωτή σε Ευρώπη και ΗΠΑ, αφού ο τελευταίος βρίσκει προϊόντα σε χαμηλές τιμές και απίστευτες προσφορές σε trendy και cool Logos. To αφεντικό τρελάθηκε. Τα Χριστού­γεννα ξεκινάνε πλέον από τις αρχές Νοεμβρί­ου, μιας και το μάρκετινγκ επιβάλλει να υπάρ­χει το ανάλογο εορταστικό κλίμα. Ας είναι καλά και για όσο αντέξει, ο Amitosh.