Ο νέος νόμος για το ΕΣΥ: Ούτε πανάκεια, ούτε δαίμονας

Στις 2 Δεκεμβρίου 2022 ψηφίστηκε το νομοσχέδιοΨηφισθέντα Νομοσχέδια | Βουλή των Ελλήνων με τίτλο «Δευτεροβάθμια περίθαλψη, ιατρική εκπαίδευση, μισθολογικές ρυθμίσεις για τους ιατρούς και οδοντιάτρους του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ) και λοιπές διατάξεις αρμοδιότητας του υπουργείου Υγείας», για το οποίο είχαν γίνει απεργίεςΘύελλα αντιδράσεων για το νομοσχέδιο Γκάγκα: Τριήμερη απεργία από σήμερα στα νοσοκομεία | Έθνος και κινητοποιήσεις γιατρώνΝομοσχέδιο για την Υγεία: Κλιμακώνουν σήμερα τις κινητοποιήσεις τους οι υγειονομικοί | Καθημερινή και των σωματείων τους. Όπως αναφέρουν οι επαγγελματίες του χώρου με τους οποίους μιλήσαμε, είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι όλα τα σωματεία των γιατρών (ακόμα και αυτά που πρόσκεινται στην κυβέρνηση) τάχθηκαν ομόφωναΥγεία: Το νομοσχέδιο για το ΕΣΥ ψηφίστηκε, οι αντιρρήσεις των γιατρών παραμένουν | Lifo κατά του νομοσχεδίου.

Προσπαθήσαμε να καταλάβουμε σε τι αντιτίθενται οι γιατροί και αν υπάρχουν επαγγελματίες που συμφωνούν με τον νόμο που βαφτίστηκε από κάποιους «έκτρωμα» και «ιδιωτικοποίηση» του ΕΣΥ.

Αν και ο νόμος υπ’ αριθμόν 4999/2022Εθνικό Τυπογραφείο είναι αρκετά εκτενής, περιλαμβάνοντας 75 άρθρα (τα οποία αναφέρονται σε ένα τεράστιο εύρος θεμάτων, από την προκαταρκτική πιλοτική άσκηση ειδικευόμενων, μέχρι τον τρόπο αξιολόγησης συντονιστών γιατρών και την προαγωγή του φυσικού τοκετού), την αντιπαράθεση προκαλούν κυρίως δύο άρθρα: το 7 και 10.

Με λίγα λόγια τα συγκεκριμένα άρθρα λένε τα εξής:

Άρθρο 7: Θέσεις στον κλάδο του ΕΣΥ (όπως σε νοσοκομεία, κέντρα υγείας ή πολυδύναμα περιφερειακά ιατρεία) που αποβαίνουν άγονες μετά την προκήρυξή τους μπορούν να προκηρύσσονται ως θέσεις μερικής απασχόλησης (τρεις ημέρες την εβδομάδα σε επτάωρο συνεχές πρωινό ωράριο και συμμετοχή στο πρόγραμμα εφημερίας) και μπορούν να καταλαμβάνονται από γιατρούς που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα.
Άρθρο 10: Οι γιατροί του ΕΣΥ που δουλεύουν στα νοσοκομεία μπορούν αν θέλουν να δουλέψουν στον ιδιωτικό τομέα (π.χ. σε ιδιωτικό ιατρείο ή ιδιωτική κλινική ή ως σύμβουλοι) έως και δύο μέρες την εβδομάδα. Υπάρχουν προϋποθέσεις για αυτό, όπως π.χ. το να έχουν τελειώσει με το τακτικό ωράριο λειτουργίας του νοσοκομείου και τις εφημερίες τους.

Μέχρι στιγμής δεν είναι γνωστό πώς ακριβώς θα εφαρμοστούν οι διατάξεις του νόμου, καθώς φυσικά απαιτούνται οι σχετικές υπουργικές αποφάσεις για την εξειδίκευση των άρθρων και την εφαρμογή τους. Άλλωστε γι’ αυτό οι γιατροί και τα συνδικαλιστικά τους όργανα εξακολουθούν να διαμαρτύρονται, παρά την ψήφιση του νόμου, με σκοπό την απόσυρση και μη εφαρμογή αυτών των άρθρων.
Ερωτήσεις στο υπουργείο Υγείας

Στείλαμε ερωτήσεις στο γραφείο της αναπληρώτριας υπουργού Υγείας, Μίνας Γκάγκα, για να μάθουμε μεταξύ άλλων περισσότερα σχετικά με το πότε και πώς θα εφαρμοστεί ο νόμος και για τις δικλείδες ασφαλείας που θα υπάρξουν ώστε να καλυφθούν οι ανησυχίες των γιατρών του ΕΣΥ. Οι ερωτήσεις μας δεν απαντήθηκαν μέχρι στιγμής.

Γιατί κάποιος ιδιώτης να θέλει να δουλέψει part-time σε ένα δημόσιο νοσοκομείο; Αυτό αναρωτιούνται οι περισσότεροι γιατροί με τους οποίους επικοινωνήσαμε. Ειδικά στα μεγάλα νοσοκομεία της Αθήνας, το σενάριο κάποιος ιδιώτης γιατρός να συμμετέχει στην καθημερινή τους λειτουργία μοιάζει με επιστημονική φαντασία. Οι περισσότεροι άλλωστε είχαν την ευκαιρία να διαπιστώσουν, μετά την επίταξη των ιδιωτών γιατρώνΚορωνοϊός: Σε ισχύ από σήμερα στις 08:00 η επιστράτευση ιδιωτών γιατρών – Δείτε το ΦΕΚ | Καθημερινή στο πλαίσιο της μάχης κατά του κορονοϊού, ότι κάποιοι ιδιώτες που είχαν να ασκήσουν χρόνια την νοσοκομειακή ιατρική, δεν ήξεραν από εφημερίες και δυσκολεύτηκαν να αντεπεξέλθουν στους ρυθμούς της «μάχιμης» ιατρικής του δημόσιου νοσοκομείου. Σε ένα ιδιωτικό νοσοκομείο μπορεί κάποιος να δει 5-10 ασθενείς σε ένα πρωί, ενώ σε ένα δημόσιο μια «χαλαρή» μέρα περιλαμβάνει περίπου 25 ραντεβού, όπως ανέφεραν γιατροί με τους οποίους μιλήσαμε.

«Το είδαμε και την περίοδο της πανδημίας: ένας ιδιώτης παθολόγος που έχει ένα ιατρείο δεν είναι το ίδιο με έναν παθολόγο σε νοσοκομείο» μας λέει η Μαρία Καραμπέλη, παθολόγος και επιμελήτρια Β’ στο τμήμα επειγόντων περιστατικών στο Γενικό Νοσοκομείο Αθηνών Γεώργιος Γεννηματάς. «Ο παθολόγος που έχει το ιατρείο στην γειτονιά δεν συναντά τα ίδια περιστατικά που φτάνουν στο νοσοκομείο. Μπορεί να έχει τις γνώσεις, αλλά σε επίπεδο νοσοκομειακής ιατρικής έχει να τις εξασκήσει χρόνια».

Τίθενται και πρακτικά ζητήματα, όπως μας ανέφεραν και άλλοι γιατροί του ΕΣΥ, καθώς το να εργάζεται στο δημόσιο κάποιος ιδιώτης γιατρός part-time σημαίνει ότι δεν θα βρίσκεται καθημερινά στις πρωινές επισκέψεις και συναντήσεις που κάνουν όλοι οι γιατροί, ώστε να συνεννοούνται για την πορεία ενός ασθενούς – άρα προκύπτουν ζητήματα σχετικά με το ποιος και πώς θα προσέχει τον ασθενή που νοσηλεύεται στο νοσοκομείο και ποιος θα έχει την ευθύνη του.

Παρά τις ενστάσεις, ίσως σε κάποια μέρη της επαρχίας και σε νησιά η διάταξη αυτή να αποβεί βοηθητική. Σε περιπτώσεις που για παράδειγμα σε ένα νησί δεν έχει εκδηλώσει κάποιος γιατρός ενδιαφέρον για μια ειδικότητα, εάν στο νησί υπάρχει γιατρός αντίστοιχης ειδικότητας που έχει ιδιωτικό ιατρείο, θα μπορούσε να προσφέρει έργο με το καθεστώς της μερικής απασχόλησης. Επίσης, αυτό ίσως θα βοηθούσε σε περιπτώσεις που σε νοσοκομείο ή κέντρο υγείας υπάρχει μόνο ένας γιατρός από μια ειδικότητα και έτσι ένας ιδιώτης θα μπορούσε να τον καλύψει στις μέρες της άδειας του.

Υπάρχουν και οι πιο καχύποπτοι που υποστηρίζουν –κάνοντας αρκετές υποθέσεις, ομολογουμένως– ότι ο μόνος λόγος για τον οποίον κάποιοι ιδιώτες θα δούλευαν στα δημόσια νοσοκομεία είναι για να «κερδίσουν» πελατεία για τα ιατρεία τους. Μία ακόμα υπόθεση είναι ότι ο συγκεκριμένος νόμος ήρθε για να «κουμπώσει» με τον νόμο που είχε περάσει την άνοιξη για το επ’ αμοιβή απογευματινό χειρουργείοΑπογευματινά χειρουργεία στα δημόσια νοσοκομεία: Ξεκινούν με πληρωμές από τους ασθενείς – Τι προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Υγείας | Έθνος», όπως υποστηρίζει ο Παναγιώτης Παπανικολάου, νευροχειρουργός και γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδος (ΟΕΝΓΕ). Ακόμη δεν έχουν εκδοθεί οι εφαρμοστικές εγκύκλιοι για τον νόμο εκείνο και δεν έχει ξεκινήσει η λειτουργία των απογευματινών χειρουργείων. «Αυτό το περάσανε για τους ιδιώτες, τους φίλους τους, που ξέρουνε ότι θα συμμετέχουν και θα πάνε στα δημόσια νοσοκομεία για να κάνουν μια ιατρική πράξη και μετά τον ασθενή θα τον βλέπουν οι γιατροί του ΕΣΥ. Τον συμφέρει τον ιδιώτη γιατρό, γιατί έτσι δεν θα χάσει πελάτες, για παράδειγμα αυτούς που δεν μπορούν να πληρώσουν 7.000 για μια εγχείρηση σε ιδιωτική κλινική αλλά μπορούν να πληρώσουν 2.000 στο δημόσιο νοσοκομείο» συμπληρώνει ο κ. Παπανικολάου.

Τα απογευματινά ιατρεία

Ήδη από το 2002 (με νόμο του 2001ΝΟΜΟΣ 2889/2001 | kodiko.gr) στα δημόσια νοσοκομεία όποιος γιατρός επιθυμεί, μπορεί να λειτουργήσει εξωτερικό απογευματινό ιατρείο επί πληρωμή.

Οι τιμές για τις απογευματινές επισκέψεις είναι:

Μέρος των χρημάτων της επίσκεψης πάει στο νοσοκομείο και τα υπόλοιπα στον γιατρό (για παράδειγμα επιμελητής Α’ της επαρχίας ανέφερε στο inside story ότι από τα 32 ευρώ της επίσκεψης, τα 15 φτάνουν στον γιατρό –μετά από 6 μήνες– αλλά όχι καθαρά, γιατί το ποσό φορολογείται).

Το άρθρο 10 έχει διχάσει τους γιατρούς. Μπορεί να φαίνεται από τις διαμαρτυρίες πως όλοι διαφωνούν με την προοπτική ένας γιατρός του ΕΣΥ να μπορεί να δουλέψει στον ιδιωτικό τομέα, όμως υπάρχουν και αυτοί που είναι σκεπτικοί ή είναι υπέρ του άρθρου – αλλά φοβούνται να το φωνάξουν δυνατά, για να μην στοχοποιηθούν.

Τα συνδικαλιστικά όργανα των γιατρών κάνουν λόγο για πλήρη διάλυση του ΕΣΥ λόγω αυτού του άρθρου, καθώς με αυτόν τον τρόπο καταργείται η πλήρης και αποκλειστική απασχόληση των νοσοκομειακών γιατρών, η οποία αποτελούσε την ιδρυτική βασική αρχή του ΕΣΥ: «Δίνεται η δυνατότητα σε συγκεκριμένους γιατρούς του ΕΣΥ να βολτάρουν σε ιδιωτικές κλινικές. Έτσι, προστίθεται ένα ακόμη δίπορτο στο ήδη υπάρχον δίπορτο που δεν είχαν καταργήσει όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις για τους πανεπιστημιακούς καθηγητές και τους στρατιωτικούς» λέει ο κ. Παπανικολάου.

Η βασική ανησυχία των γιατρών που αντιτίθενται στο άρθρο 10, είναι ότι κάποιοι συνάδελφοί τους θα εκμεταλλευτούν την κατάσταση και θα προσπαθούν να «παίρνουν» ασθενείς από το νοσοκομείο για να τους πάνε στα ιδιωτικά τους ιατρεία. «Είτε δεν θα πατάει αυτός/ή στο νοσοκομείο, είτε θα την κοπανάει νωρίς για να πάει στο ιδιωτικό ιατρείο» αναφέρει ο κ. Παπανικολάου.

«Εμένα με ενόχλησε αυτή η ρητορική, γιατί είναι σαν να λένε ότι εμείς οι γιατροί του ΕΣΥ είμαστε στην ουσία ασυνείδητοι και λαμόγια που δεν θα βλέπουμε τους ασθενείς που έχουμε μέσα στο νοσοκομείο και θα κοιτάμε πώς θα τους πάμε ιδιωτικά για να τους πάρουμε χρήματα. Είναι σαν να λέμε ότι όλοι οι γιατροί του ΕΣΥ είμαστε απατεώνες και φακελάκηδες. Υπάρχουν και αυτοί οι συνάδελφοι που πρέπει να απομονωθούν σίγουρα, αλλά νομίζω ότι η πλειοψηφία είναι έντιμοι και οι περισσότεροι είναι και καλά καταρτισμένοι, οπότε αυτό το επιχείρημα θεωρώ ότι είναι πολύ προσβλητικό για το σύνολο των γιατρών του ΕΣΥ» λέει στο inside story ο Αντώνης Σαμαράς, επιμελητής Α’, επεμβατικός καρδιολόγος και υπεύθυνος αιμοδυναμικού εργαστηρίου στο Γενικό Νοσοκομείο Βέροιας. Ο κ. Σαμαράς θα ήθελε να κάνει και απογευματινά χειρουργεία επ’ αμοιβή και να δουλέψει ιδιωτικά.

«Το σύστημα μάς ωθεί στην παραίτηση»

Όπως μας εξηγεί, ο Αντώνης Σαμαράς νιώθει ότι στα 46 του δεν μπορεί να συνεχίσει να δουλεύει για άλλα 20 χρόνια χωρίς να αμείβεται επαρκώς και με εξαντλητικά ωράρια στο δημόσιο νοσοκομείο. «Κάνω μια υπο-ειδικότητα που είναι πάρα πολύ αγχώδης, έχει πολύ στρες και έχει και ακτινοβολία. Ούτε στα βαρέα και ανθυγιεινά είμαι, ούτε άδεια ακτινοβολίας δικαιούμαι και συνολικά παίρνω κανονική άδεια ούτε 10 μέρες τον χρόνο, για να μπορώ να καλύπτω το τμήμα μου. Έχω κάνει κακό και στην υγεία μου, στην ψυχολογία μου, στην οικογένειά μου και από το στρες που έχει η δουλειά, πάσχω από μόνιμες αϋπνίες και πονοκεφάλους. Αυτό δεν μπορεί να πληρωθεί. Αν μου δώσεις την δυνατότητα δύο μέρες την εβδομάδα –όπως φαίνεται τώρα από το νομοσχέδιο– να μπορώ κάποιους ασθενείς να τους δω ιδιωτικά, αυτό θα με βοηθήσει να βελτιώσω το εισόδημά μου και να μείνω στο σύστημα, γιατί εγώ αυτή την στιγμή σκέφτομαι πολύ σοβαρά να φύγω. Το σύστημα σε ωθεί στην παραίτηση. Με ενδιαφέρει η νοσοκομειακή ιατρική, μου αρέσει να βοηθάω ασθενείς, με γεμίζει αυτό το πράγμα. Δεν είναι τα λεφτά το παν. Αλλά από την άλλη θέλω να μπορέσω να βγάλω κάποια χρήματα από αυτά που δικαιούμαι να βγάλω, για να στηρίξω τα παιδιά μου και την μόρφωσή τους. Στην ίδια φάση είναι και πάρα πολλοί συνάδελφοι. Θέλουν να φύγουν επειδή οι αμοιβές είναι αστείες, δεν υπάρχει κίνητρο για να δουλέψεις».

Μία βόλτα στην ΕΕ

Υπάρχουν χώρες της ΕΕ στις οποίες επιτρέπεται ένας γιατρός του δημόσιου νοσοκομείου, υπό όρους ή ελεύθερα, να έχει δικό του ιατρείο. Απευθυνόμενοι σε ενώσεις γιατρών σε κάποιες χώρες, μάθαμε για παράδειγμα ότι στην Γαλλία ένας γιατρός που δουλεύει σε δημόσιο νοσοκομείο μπορεί να έχει δικό του ιδιωτικό ιατρείο μόνο εφόσον δουλεύει σε καθεστώς μερικής απασχόλησης στο νοσοκομείο. Στη Νορβηγία από την άλλη, οι γιατροί που δουλεύουν στα δημόσια νοσοκομεία έχουν το ελεύθερο να εργάζονται και σε ιδιωτικά ιατρεία, αρκεί να είναι εκτός των ωρών εργασίας τους στο νοσοκομείο.

«Έρχονται πολλοί ασθενείς που θέλουν να καθετηριαστούν από εμένα προσωπικά», συνεχίζει ο κ. Σαμαράς. «Εμένα δεν μου αρέσει να με πλησιάζει ο ένας και ο άλλος για να μου δώσει χρήματα για να τον κάνω εγώ, χρήματα σε φακελάκι δεν ζητάω. Θα βοηθούσε πολύ και εμένα και αυτούς τους ασθενείς να πάμε ιδιωτικά ή σε απογευματινό ραντεβού και να το κάνουμε νόμιμα και καθαρά, με απόδειξη, να είναι όλα φανερά και φορολογούμενα. Και ο ασθενής να κερδίζει και το κράτος να κερδίσει. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα σταματήσω να κάνω τα επείγοντα ή όλα τα υπόλοιπα που κάνω στο δημόσιο νοσοκομείο.

Υπάρχουν επίσης υλικά για εξειδικευμένες πράξεις τα οποία δεν υπάρχουν στο δημόσιο νοσοκομείο, είναι δύσκολο ή αδύνατο να τα βρεις. Ένας ασθενής μπορεί να έχει για παράδειγμα μια χρόνια ολική απόφραξη ενός στεφανίου που είναι ένα περιστατικό πολύ χρονοβόρο και δύσκολο… Αυτός θα πρέπει να περιμένει κάποιον χρόνο που δεν μπορώ να τον προβλέψω τώρα, προκειμένου να γίνει σε δημόσιο νοσοκομείο και θα χρειαστεί υλικά που δεν μπορεί να μου διαθέσει το δημόσιο νοσοκομείο – ενώ ο ασθενής από την τσέπη του μπορεί να θέλει να πληρώσει για να τα αγοράσει αν πηγαίναμε ιδιωτικά… Γιατί να μην υπάρχει αυτή η επιλογή;

Υπάρχουν και οι περιπτώσεις των αρρώστων που χρειάζονται κάποια ειδική τεχνική, για παράδειγμα περιστροφική αθηρεκτομή, που απαιτεί 1-1,5 ώρα. Αυτό ξέρω ότι δεν μπορώ να το κάνω γιατί ο χρόνος που έχω για το εργαστήριο είναι έξι ώρες. Μέσα σε αυτές τις έξι ώρες πρέπει να κάνω όλα τα επείγοντα που θα προκύψουν και τις διάφορες διακομιδές από άλλα νοσοκομεία, συν τα προγραμματισμένα χειρουργεία που ήδη περιμένω. Σε συγκεκριμένα περιστατικά τα οποία είναι προγραμματισμένα, που χρειάζονται πολύ χρόνο, γιατί να μην πάμε ιδιωτικά να το κάνουμε στον ελεύθερό μου χρόνο εφόσον μπορεί να διαθέσει χρήματα ο ασθενής;

Αυτός που δεν έχει λεφτά θα παραμείνει στο δημόσιο νοσοκομείο και θα τον εξυπηρετήσουμε κανονικά, όπως και πριν. Αυτός ο οποίος όμως έχει και θέλει να πάει και κάπου ιδιωτικά, ας μπορώ να του το κάνω και εγώ. Θεωρώ ότι είναι και νόμιμο και ηθικό στην συγκεκριμένη περίπτωση. Το επιχείρημα ότι εμείς θα εγκαταλείψουμε τους άλλους στο δημόσιο νοσοκομείο είναι ανοησία. Να υπάρξουν και δικλείδες ασφαλείας και έλεγχος, δεν πρέπει να γίνουμε far west» εξηγεί ο κ. Σαμαράς.

Επίσης δεν πρέπει να αγνοούμε ότι το να δοθεί η δυνατότητα να γίνουν απογευματινά χειρουργεία ή να εγχειριστεί ιδιωτικά κάποιος –που έχει την οικονομική δυνατότητα– με γιατρό του ΕΣΥ, μπορεί να αποσυμφορήσει τις ήδη υπάρχουσες λίστες για τα πρωινά χειρουργεία, επισπεύδοντας τις εγχειρήσεις όσων δεν έχουν οικονομική δυνατότητα. Αυτό βέβαια προϋποθέτει να συνεχιστεί κανονικά η τακτική λειτουργία των πρωινών χειρουργείων.

Ακόμη μια οπτική είναι αυτή γιατρού μεγάλου νοσοκομείου της Αττικής, που θέλει να παραμείνει ανώνυμη, που τόνισε ότι ένα μεγάλο μέρος της καθημερινής της δουλειάς είναι γραφειοκρατική. Όπως ανέφερε στο inside story, παρόλο που δουλεύει ήδη πολλές υπερωρίες, το να ανοίξει ένα ιατρείο θα την βοηθούσε και χάρη στο έξτρα εισόδημα αλλά και για να έχει μια γραμματέα, που θα τη βοηθάει με τη γραφειοκρατία και την αρχειοθέτηση που απαιτείται στο δημόσιο νοσοκομείο – ώστε να μπορεί να εστιάσει στην ιατρική απρόσκοπτα.

Ποιοι γιατροί του ΕΣΥ θα μπορούν πρακτικά να ανοίγουν ιατρεία;

Δεν πρέπει να ξεχνάει κανείς ότι, σε πολλές ειδικότητες και σε πολλά νοσοκομεία των μεγάλων πόλεων, το να δουλέψει ένας γιατρός ακόμα περισσότερο από τις απλήρωτες υπερωρίες που ήδη κάνει, είναι σχεδόν αδύνατο και ίσως επικίνδυνο για τους ασθενείς του, λόγω της συσσωρευμένης κούρασης. Επιπλέον, οι γιατροί που από την πρώτη κιόλας ημέρα θα έχουν «πελατεία» στα ιδιωτικά ιατρεία, όπως όλα δείχνουν είναι κυρίως οι επονομαζόμενοι «μεγαλογιατροί», που ούτως η άλλως είναι περιζήτητοι. Οι γιατροί της πρώτης γραμμής –ειδικά στις ανώνυμες μεγαλουπόλεις– θα ήταν δύσκολο να ξεκινήσουν το ίδιο εύκολα ένα ιατρείο που να είναι βιώσιμο.

Ακούγοντας και τις σκέψεις των γιατρών για το ψηφισθέν νομοσχέδιο, είναι αναπόφευκτη η σκέψη που η Ελισάβετ Παραμυθιώτου, εντατικολόγος στο Νοσοκομείο Αττικόν, αναφέρει: «Εν μέρει με αυτόν τον νόμο είναι σαν να παραδέχεται η κυβέρνηση ότι δεν έχει χρήματα για να ανταμείψει αξιοπρεπώς τον Έλληνα γιατρό οπότε του λέει “Άντε βγαλ’ τα πέρα μόνος σου και δούλεψε κι άλλες ώρες”. Είναι αυτό σωστό; Είμαστε που είμαστε εξαντλημένοι, πόσες δουλειές θα κάνουμε; Σαν σκέψη το να μπορεί να δουλέψει και ιδιωτικά κάποιος γιατρός του ΕΣΥ δεν είναι κακό, ούτε θα σπεύσουν όλοι οι γιατροί του ΕΣΥ να βγουν έξω στην πιάτσα, να ανοίξουν ιατρείο και να απειλήσουν τους ιδιώτες. Δεν θα φύγει όμως κάποιος έτσι απλά και θα αφήσει τους ασθενείς του, ελέγχουμε και ο ένας τον άλλον. Επίσης, δεν είναι τόσο εύκολο να ανοίξει κάποιος ιατρείο, έχει ενοίκιο, έχει λογαριασμούς, έτσι κρατιούνται τα ιατρεία; Ναι μεν είναι δίκαιο θεωρητικά, αλλά δεν είναι εύκολο στην πράξη να το εκμεταλλευτεί κάποιος» μας λέει και προσθέτει: «Για εμάς που δουλεύουμε στην εντατική θα ήταν ανέφικτο να ανοίξουμε ιατρείο. Η μόνη μας διέξοδος θα ήταν να πάμε να δουλέψουμε έξτρα ώρες σε μια ιδιωτική μονάδα. Αυτό θα συνέβαινε μόνο σε μορφή εφημεριών. Εμείς που είμαστε παλιοί γιατροί κάνουμε ήδη πολλές εφημερίες, δεν προλαβαίνουμε να συνέλθουμε από αυτές. Να πάμε να κάνουμε κι άλλες; Ουσιαστικά για εμάς είναι δώρον άδωρον, για κάποιες ειδικότητες δεν έλαβαν υπόψη τους ότι δεν μπορούν να “εκμεταλλευτούν” το νέο νομοσχέδιο για να μπορέσουν να συμπληρώσουν το μισθό τους και αυτό δείχνει και μια αχαριστία, γιατί εμείς είμαστε που τα βγάλαμε πέρα στην πανδημία και που ξημεροβραδιαζόμαστε στα νοσοκομεία….».
Οι μισθοί των γιατρών Στον νόμο προβλέπεται και αύξηση του βασικού μισθού των γιατρών και επιδόματα για συγκεκριμένες ειδικότητες. Όλοι οι γιατροί βέβαια με τους οποίους συνομιλήσαμε για αυτό το ρεπορτάζ ήταν κάθετοι: βλέπουν τις αυξήσεις αυτές ως υποκρισία και «κοροϊδία», διότι είναι πολύ μικρές (περίπου 200 με 400 ευρώΜ. Γκάγκα στην ΕΡΤ: Οι προσδοκίες από το νέο νομοσχέδιο για την Υγεία και οι χαμηλοί μισθοί των γιατρών | ΕΡΤNews), ενώ το 2017 είχαν γίνει –αντισυνταγματικέςΣτΕ: Αντισυνταγματικό το νέο ειδικό μισθολόγιο των γιατρών του ΕΣΥ | Καθημερινή όπως κρίθηκαν– μειώσεις στον μισθό τους.

Και ο Τηλέμαχος Διδασκάλου, διευθυντής Βιοπαθολογίας στο Σισμανόγλειο, εντοπίζει ότι συγκεκριμένες ειδικότητες θα μπορούν να εκμεταλλευτούν το άρθρο 10, όπως είναι οι χειρουργικές για παράδειγμα: «Παρέχουν “πακέτα” αυτές οι ειδικότητες, είναι μια επέμβαση που κοστίζει συγκεκριμένα χρήματα, τα παίρνει ο γιατρός, γίνεται το χειρουργείο και τελείωσε. Ένας παθολόγος που πρέπει να παρακολουθεί σε μια διάρκεια κάποιον νοσηλευόμενο δεν μπορεί να πάει σε ένα ιδιωτικό νοσοκομείο για μια μέρα της εβδομάδας. Δεν έχει νόημα. Μετά στην επαρχία δεν υπάρχει εύκολα η δυνατότητα, ενός χειρουργού για παράδειγμα, να βγει έξω σε μια ιδιωτική κλινική να χειρουργήσει». Όπως παρατηρεί ο κ. Διδασκάλου, οι «οι πόροι που δίνονται για την δημόσια υγεία στην Ελλάδα είναι οι χαμηλότεροι στην ΕΕ και αν δεν δίνεις πόρους, ο ασθενής τελικά θα πάει στον ιδιώτη. “Να μην δώσω τόσα στο ΕΣΥ γιατί πληρώνω πολλά” είναι η λογική του κράτους, αλλά τελικά έτσι πληρώνει ο πολίτης και το κράτος αρκετά χρήματα στον ιδιωτικό τομέα».

«Αυτός που θα δικαιούται να κάνει ιδιωτικό έργο θα πρέπει να το κάνει πέρα από το πρωινό του ωράριο και από τις εφημερίες και τα απογευματινά ιατρεία του νοσοκομείου. Άρα αυτός ή αυτή μάλλον θα είναι σούπερμαν» αναφέρει ο κ. Παπανικολάου. Εξηγεί επίσης ότι αυτοί που θα μπορούσαν πιο εύκολα να εκμεταλλευτούν αυτή την ευκαιρία είναι οι συντονιστές διευθυντές των τμημάτων, «που μπορούν να μην γράφονται ως εφημερεύοντες αλλά να ασκούν την εποπτεία χωρίς να εφημερεύουν οι ίδιοι. Αυτό θα γίνει στα μεγάλα νοσοκομεία Αθήνας-Θεσσαλονίκης και κάποιων άλλων μεγάλων πόλεων: ο συντονιστής διευθυντής, που θα έχει “καρφωμένο” το μυαλό του στο ιδιωτικό επάγγελμα, θα γράφει στα παλιά του τα παπούτσια το τμήμα που διευθύνει και το τμήμα θα κακοδιοικείται» υποστηρίζει ο κ. Παπανικολάου.

Το επαγγελματικό ήθος των γιατρών είναι κάτι που ούτως η άλλως δεν μπορεί να προβλεφθεί. Γι’ αυτό εξάλλου το άρθρο 10 δεν μπορεί από μόνο του να πατάξει το «φακελάκι», καθώς όποιος θέλει να βγάζει παράνομα πολλά χρήματα, ίσως να μην θελήσει ποτέ να πάει ιδιωτικά για παράδειγμα για να εγχειρίσει –μιας και οι ιδιωτικές κλινικές κρατάνε και αυτές ένα μέρος της αμοιβής– και έτσι να συνεχίσει να χρησιμοποιεί δωρεάν τις εγκαταστάσεις των δημόσιων νοσοκομείων, προκειμένου να περάσει νωρίτερα γνωστούς και φίλους που θα τον πληρώσουν πολλά περισσότερα χρήματα, τα οποία θα μπουν αφορολόγητα κατευθείαν στην τσέπη του.

ΕΣΥ: ένα σύστημα που «βαλτώνει»

Σε κάθε συνομιλία που είχαμε με γιατρούς που είναι τώρα στο ΕΣΥ ή που δούλεψαν στο παρελθόν σε δημόσιο νοσοκομείο, έσπευδαν να ξεκαθαρίσουν –είτε ήταν υπέρ είτε κατά του νομοσχεδίου– ότι τα προβλήματα του ΕΣΥ δεν σταματάνε στις εργασιακές σχέσεις των γιατρών αλλά είναι πολύ πιο βαθιά και περίπλοκα. «Το σύστημα βαίνει στο γκρεμό, εάν δεν έχει πέσει ήδη και εμείς καθόμαστε και συζητάμε μπούρδες», μας είπε χαρακτηριστικά ένας γιατρός. Η απογοήτευση και η κούραση των γιατρών του ΕΣΥ ήταν εμφανής σε κάθε συνομιλία που είχαμε. Ο μόνος λόγος για τον οποίον μένουν στο σύστημα, παρά τα πολύ σοβαρά προβλήματα και τον χαμηλό μισθό, είναι η ικανοποίηση που τους προσφέρει το επάγγελμά τους και το αίσθημα ότι βοηθούν ανθρώπους που το έχουν ανάγκη. Πόσο ακόμα όμως να κρατηθούν από αυτά τα συναισθήματα;

Ένα από τα βασικά προβλήματα του ΕΣΥ, όπως μας αναφέρουν όλοι οι γιατροί που μας μίλησαν, είναι η υποστελέχωση η οποία έχει προκύψει από την ανυπαρξία προσλήψεων για πολλά χρόνια (ενώ ταυτόχρονα όπως είναι φυσικό οι συνταξιοδοτήσεις συνεχίζονται), από την έξοδο χιλιάδων ελλήνων γιατρών για να δουλέψουν στο εξωτερικό και από τις πολλές παραιτήσεις γιατρών που αποφάσισαν να στραφούν στον ιδιωτικό τομέα, απογοητευμένοι και κουρασμένοι από το σύστημα. Προβλήματα επίσης εντοπίζουν στις διοικήσεις των νοσοκομείων αλλά και στην απουσία σοβαρής αξιολόγησης και ελέγχου της εργασίας των γιατρών.

«Όταν καθιερώθηκε το ΕΣΥ το 1983, έγινε σε ένα κλίμα στο οποίο είδαν τον γιατρό του ΕΣΥ σαν δημόσιο υπάλληλο που πρέπει να δουλεύει αποκλειστικά και μόνο στο ΕΣΥ. Για να λειτουργήσει όμως αυτός ο θεσμός όπως λειτούργησε στο εξωτερικό, όπως στην Αγγλία, είχε ικανοποιητικές αμοιβές για τους γιατρούς, κάτι το οποίο δεν συνέβη και στην χώρα μας» τονίζει ο Γιάννης Τούντας, ομότιμος καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. «Οι γιατροί αμείβονταν σε πολύ χαμηλά επίπεδα όλα αυτά τα χρόνια και σήμερα οι μισθοί τους υπολείπονται κατα πολύ από αυτούς στον ιδιωτικό τομέα και ακόμα περισσότερο στις χώρες της Ευρώπης. Ενδεικτικά, ο μισθός ενός γιατρού του ΕΣΥ κυμαίνεται στα 2.000 περίπου, ενώ 5.000 είναι ο αντίστοιχος μισθός στην Κύπρο και πολλαπλάσιος σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ολλανδία κ.λπ. Άρα ένας γιατρός στην Ελλάδα ή θα προτιμήσει να πάει στο εξωτερικό ή στον ιδιωτικό τομέα – γι’ αυτό και δεν πληρούνται πολλές θέσεις που προκηρύσσονται» συμπληρώνει.

Το ΕΣΥ χρειάζεται ένα καινούριο κουστούμι, παρατηρεί ο κ. Τούντας: «Αν κάποιος δεν αντιμετωπίσει τα προβλήματα και κάνει μπαλώματα στο κουστούμι την ώρα που το υπόλοιπο είναι τρύπιο, δεν γίνεται κάτι. Εδώ θα έπρεπε να υπάρχει ένα συνολικό όραμα για ένα νέο ΕΣΥ που σημαίνει μια επανίδρυση του σε πιο σύγχρονες και υγιείς βάσεις. Κατα την γνώμη μου αυτές οι κινήσεις (σ.σ.: με το ψηφισθέν νομοσχέδιο) κινούνται προς την σωστή κατεύθυνση αλλά δεν αρκούν. Το να μπούνε στον ανταγωνισμό με τους ιδιώτες γιατρούς νομίζω λίγοι θα το επιχειρήσουν τελικά και δεν θα έχει πιθανόν τα αποτελέσματα που προσδοκά η κυβέρνηση από αυτό το μέτρο, παρόλο που θεωρώ ότι είναι σωστό μέτρο. Αντίθετα θεωρώ ότι υπάρχουν επιπλέον μέτρα όπως για παράδειγμα συμβάσεις των νοσοκομείων με την ιδιωτική ασφάλιση σε χαμηλότερα κόστη (σ.σ.: προτάσεις από την μελέτη που πραγματοποίησε μαζί με συναδέλφους του δημοσιεύτηκαν στην έκθεση της ΔιαΝΕΟσις με τίτλο “Το νέο ΕΣΥ”Το Νέο ΕΣΥ: Η Ανασυγκρότηση του Εθνικού Συστήματος Υγείας | ΔιαΝΕΟσις ) που θα ήταν μια καλύτερη ευκαιρία για να έρθουν χρήματα στο νοσοκομείο και να παραμείνει το προσωπικό περισσότερο προσηλωμένο στο νοσοκομείο».

Ακούγοντας όλες τις απόψεις, σίγουρα προκύπτει ότι το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε δεν είναι είναι πανάκεια για όλα τα δεινά του ΕΣΥ, αλλά ίσως δεν είναι και απόλυτος δαίμονας. Ίσως ένας τρόπος για να λειτουργήσει αποτελεσματικά θα ήταν σε συνδυασμό με άλλα μέτρα και ενδελεχή έλεγχο, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι γιατροί ολοκληρώνουν σωστά και αποτελεσματικά την δουλειά τους και μόνο στον ελεύθερό τους χρόνο ασχολούνται με τα υπόλοιπα. Ακόμα και αυτό να γινόταν όμως, δεν πρέπει να αγνοούμε ότι στην εφαρμογή τους αυτά τα μέτρα δεν απευθύνονται σε όλες τις βαθμίδες και σε όλες τις ειδικότητες και έτσι εκ των πραγμάτων δεν είναι ένας δίκαιος νόμος για όλους. Μένει να δούμε εάν και πώς θα προχωρήσει η εφαρμογή του, για να μπορέσουμε να κρίνουμε την αποτελεσματικότητά του.

Ελευθερία Τσαλίκη

πηγή: insidestory.gr