Νεκρή Ζώνη: Αυτοαμφισβήτηση εδάφους της ΚΔ, εξαφανίσεις μεταναστών και σύγκρουση με τον ΟΗΕ
Του Κυριάκου Λοϊζου
Η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να εφαρμόσει και να επιβάλει όλες τις πτυχές του κεκτημένου της ΕΕ, περιλαμβανομένης της διασφάλισης αποτελεσματικής πρόσβασης στις διαδικασίες ασύλου και επαρκών συνθηκών υποδοχής.
Αυτό δήλωσε, μεταξύ άλλων, ο Philippe Leclerc, περιφερειακός διευθυντής για την Ευρώπη της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, με αφορμή τον εγκλωβισμό των μεταναστών στη Νεκρή Ζώνη, ζήτημα το οποίο δεν έχει επιλυθεί με υπαιτιότητα της κυπριακής κυβέρνησης.
Αυτονόητα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία ισχύει σε όλες τις περιοχές της Κύπρου όπου η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας μπορεί να εφαρμόσει τη νομοθεσία της, περιλαμβανομένης της Νεκρής Ζώνης.
Ωστόσο από τη στιγμή που συνεχώς επισημαίνεται, δύο είναι τα τινά, εν είδει ερωτήματος: ή που δεν εφαρμόζεται το ευρωπαϊκό κεκτημένο, ή η Νεκρή Ζώνη είναι μια «γκρίζα» περιοχή. Τι συμβαίνει όμως με τους ανθρώπους που βρίσκονται ή βρίσκονταν στο σημείο;
Αρχικά, κρίνεται σκόπιμο να ειπωθεί ότι η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Κύπρο είχε προειδοποιήσει για μια σειρά από κινδύνους που διατρέχουν οι μετανάστες, τόσο εξαιτίας των πολύ υψηλών θερμοκρασιών αλλά και λόγω του αβέβαιου καθεστώτος σε ό,τι αφορά το άσυλο.
Σύμφωνα με επιβεβαιωμένες πληροφορίες, καθώς το είχε αναφέρει και η Ύπατη Αρμοστεία στην ανακοίνωσή της, πέντε από τους 31 μετανάστες που βρίσκονταν στο σημείο είχαν καταφέρει να φτάσουν στο Κέντρο Υποδοχής Πουρνάρα, ωστόσο δεν τους επέτρεψαν να κάνουν τη διαδικασία αίτησης ασύλου και η Αστυνομία τούς επέστρεψε στο σημείο.
Με βάση τα πιο πάνω, συνομιλήσαμε με τον κυβερνητικό εκπρόσωπο, Κωνσταντίνο Λετυμπιώτη, με σκοπό να δοθούν ξεκάθαρες απαντήσεις τόσο ως προς τη σύγχυση που αφορά το καθεστώς της Νεκρής Ζώνης, όσο και για τους ανθρώπους που βρίσκονται στο σημείο, με τις γνωστές συνθήκες τις οποίες έχει καταγγείλει επίσημα η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες σε διεθνές και τοπικό επίπεδο.
Κληθείς να σχολιάσει την περίπτωση των πέντε μεταναστών που πήγαν στο Πουρνάρα και επιστράφηκαν στη Νεκρή Ζώνη χωρίς να ακολουθηθεί η νόμιμη διαδικασία αίτησης ασύλου, ο κ. Λετυμπιώτης δήλωσε άγνοια για το περιστατικό, ωστόσο κάτι τέτοιο δημιουργεί διάφορα ερωτηματικά, κυρίως σε ό,τι σχετίζεται με τον έλεγχο.
«Δεχθήκαμε 200 άτομα το τελευταίο διάστημα στο Πουρνάρα, γιατί να μη δεχθούμε άλλους 5», είπε, προσθέτοντας πως δεν γνωρίζει για το περιστατικό. «Να το δω», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σε ό,τι αφορά το καθεστώς με το οποίο βρίσκονται εκεί οι μετανάστες, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος δεν έδωσε σαφή απάντηση, σχολιάζοντας απλώς ότι «αυτά έχουν ειπωθεί και απαντηθεί δύο φορές, πρόσφατα».
Όλο αυτό, σημείωσε, αυξάνει τον κίνδυνο να δημιουργηθεί ακόμα ένα σημείο μαζικής διέλευσης μεταναστών από την Πράσινη Γραμμή.
«Η γενεσιουργός αιτία βρίσκεται στη χώρα απ’ όπου έρχονται οι μετανάστες, ενώ η δήλωση του Υπουργού Εσωτερικών, ότι σύμφωνα με τον κανονισμό ασύλου και μετανάστευσης αν κάποιος έρθει από μια ασφαλή χώρα, θα πρέπει να επιστραφεί σε αυτή τη χώρα, είναι ενδεικτική», ανέφερε ο Κ. Λετυμπιώτης.
Πάντως, το γεγονός ότι αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται στη Νεκρή Ζώνη, δημιουργεί ασάφεια ως προς το καθεστώς της, καθώς για να επιστραφούν εκεί πάει να πει ότι επιστράφηκαν εκτός εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας.
«Ουδέποτε αμφισβητήθηκε το καθεστώς της Νεκρής Ζώνης, είναι έδαφος της ΚΔ και με ιδιαιτερότητες, σύμφωνα με τους όρους εντολής της ειρηνευτικής δύναμης», σχολίασε σχετικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.
Στην παρατήρηση ότι το ευρωπαϊκό κεκτημένο και η ευρωπαϊκή νομοθεσία είναι ξεκάθαρα ως προς τις διαδικασίες εξέτασης αιτήσεων ασύλου (η αναφορά γίνεται για τους 5 που επέστρεψαν στη ΝΖ), ο Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης παρέπεμψε ξανά σε προηγούμενες ανακοινώσεις, ενώ αναφέρθηκε σε συνάντηση του Υπουργού Δικαιοσύνης με την Ευρωπαία Επίτροπο Εσωτερικών Υποθέσεων Ίλβα Γιοχάνσον, όπου η αξιωματούχος «εξήρε τις αποτελεσματικές πρακτικές της Κύπρου στη μεταναστευτική πολιτική» και ότι «η Κύπρος αποτελεί χώρα πρότυπο για την υπόλοιπη Ευρώπη».
Ωστόσο τα καυτά και βασικά ερωτήματα παρέμειναν αναπάντητα, ενώ αμφισβητείται ξεκάθαρα η «χώρα πρότυπο», αφού μόλις τον Απρίλη η κυβέρνηση ανέστειλε τις διαδικασίες εξέτασης ασύλου 14.000 Σύρων προσφύγων.
Πέρα από την ΕΕ, υπάρχει και ο ΟΗΕ που βάλλει κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας με αφορμή το εν εξελίξει ανθρωπιστικό δράμα των ανθρώπων στη Νεκρή Ζώνη. Κανείς δεν μπορεί να αγνοείται, ούτε η κα Γιόχανσον, αλλά ούτε και ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, ή να τους επικαλούμαστε αλά καρτ.
Πέντε άτομα εξαφανισμένα, ένας ασυνόδευτος ανήλικος
Επιπλέον, και πάλι σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, πέντε συνολικά άτομα έχουν εξαφανιστεί από το σημείο στη Νεκρή Ζώνη, εκ των οποίων το ένα ασυνόδευτος ανήλικος.
Όπως μας ενημέρωσε πηγή η οποία ζήτησε να μιλήσει υπό καθεστώς ανωνυμίας, τα δύο άτομα εξαφανίστηκαν πριν από περίπου δύο βδομάδες, ενώ την Πέμπτη το πρωί αναφέρθηκαν άλλες τρεις εξαφανίσεις.
«Η ΟΥΝΦΙΚΙΠ επιβεβαίωσε τις εξαφανίσεις από σημείο», αναφέρει. Είναι αυτονόητο ότι οι κυπριακές Αρχές οφείλουν να δράσουν άμεσα για τον εντοπισμό των εξαφανισθέντων, την ίδια στιγμή που ένας ασυνόδευτος ανήλικος μάλιστα βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο.
Για τους πρώτους δύο αγνοούμενους είχε εκδώσει σχετική ανακοίνωση η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Κύπρο στις 12 Ιουνίου, ενώ για τους άλλους τρεις δεν έχει υπάρξει κάποια επίσημη ενημέρωση μέχρι αυτή τη στιγμή που ετοιμάζεται το ρεπορτάζ.
Δυστυχώς, ο όλος χειρισμός από την κυβέρνηση δείχνει ότι η Νεκρή Ζώνη αντιμετωπίζεται ως σύνορο, ενώ ερχόμαστε σε ευθεία σύγκρουση με την Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες και την Ειρηνευτική Δύναμη στο νησί.
Κοντολογίς, μια σύγκρουση με τον ΟΗΕ μόνο χρήσιμη δεν είναι, καθώς ακροβατούμε ανάμεσα σε διαδικασίες επί παραβάσει με κίνδυνο προστίμων πολλών εκατομμυρίων και αμφισβήτησης εδαφών που σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη βρίσκονται υπό ειδικό καθεστώς.
Σε ό,τι αφορά το άσυλο, τους τελευταίους μήνες υπήρξαν πολλαπλές αναφορές για αναχαίτιση και άτυπες επαναπροωθήσεις (pushbacks) βαρκών, όπου επέβαιναν αιτητές ασύλου που προσπαθούσαν να φθάσουν στις κυπριακές ακτές.
Οι αναχαιτίσεις και οι άτυπες επαναπροωθήσεις στη θάλασσα καθώς και η άρνηση παραπομπής σε διαδικασίες ασύλου όσων βρίσκονται παγιδευμένοι στη Νεκρή ζώνη έχουν ως αποτέλεσμα τον κίνδυνο άμεσης ή αλυσιδωτής επαναπροώθησης για τους επηρεαζόμενους ανθρώπους.
