Φιλοσοβιετικές ταινίες του Χολιγουντ της δεκαετίας του 1940… Ο κινηματογράφος του κοινωνικού ρεαλισμού στην Αμερική…
Επιμέλεια: Βαγγέλης Πάλλας, ∆ηµοσιογράφος – Ερευνητής – Αναλυτής IFJ / SPJ
Υπήρξε μια σύντομη χρονική στιγμή στη δεκαετία του 1940 όταν οι ΗΠΑ ήταν σύμμαχοι με την Σοβιετική Ένωση..κατά την διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου η ΗΠΑ μπήκε στον πόλεμο στην ίδια πλευρά με τη Σοβιετική Ένωση κατά της ναζιστικής Γερμανίας και το Χόλιγουντ συσπειρώθηκε στην υπόθεση της νίκης ενάντια στο φασισμό… σε αυτή την ανάλυση εξετάζεται ο κινηματογράφος που παράγεται στις ΗΠΑ και που στηρίζει τους συμμάχους κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου στην προκειμένη περίπτωση τη Σοβιετική Ένωση …Μετά τον πόλεμο το πολιτικό κλίμα άλλαξε και η HUAC έβαλε στη μαύρη λίστα ηθοποιούς ..σκηνοθέτες ..και σεναριογράφους που συμμετείχαν στη δημιουργία τέτοιων ταινιών παρά το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1930 πολλές ταινίες γίνονταν με ύφος συμπαθητικό προς την Αμερικανική εργατική τάξη ρεαλιστικό στυλ ως κοινωνικός ρεαλισμός… .Επομένως οι φιλοσοβιετικές ταινίες ήταν βασικά μια αλλαγή τοποθεσίας και προσφοράς αλλά όχι κάποια δραματική αλλαγή στο περιεχόμενο..
ΠΡΩΤΟΣ Ο ΚΟΚΚΙΝΟΣ ΤΡΟΜΟΣ… .Αρχικά η επανάσταση των μπολσεβίκων στη Ρωσία είχε πυροδοτήσει τον πρώτο Κόκκινο Φόβο στις ΗΠΑ..οι μαζικές απεργίες και οι φυλετικές ταραχές ενίσχυσαν τον φόβο της εξάπλωσης του κομμουνισμού στην Αμερική Γυρίστηκαν ταινίες που απεικόνιζαν απεργίες και βομβιστικές επιθέσεις ως έργο Μπολσεβίκων ακτιβιστών ως εξωτερικές απειλές για ένα δημοκρατικό έθνος …Η παγκόσμια κομμουνιστική επανάσταση απέτυχε να υλοποιηθεί και η ευημερία της δεκαετίας του 1920 στις ΗΠΑ μείωσε την κριτική στο καπιταλιστικό σύστημα..
Μετά το μεγάλο Κράχ του 1929 το χόλιγουντ γύρισε ταινίες που καρικατούραζαν τη Σοβιετική Ένωση όπως Trouble in Paradise ( 1932 ) και Ninotchka ( 1939 )…
Ωστόσο τα πράγματα άλλαξαν σύντομα με την έναρξη του Β Παγκόσμιου Πολέμου ..η στάση των ΗΠΑ απέναντι στη Σοβιετική Ένωση άλλαξε στις 22 Ιουνίου όταν ο Χίτλερ άρχισε να στέλνει τα Πάντσερ του στη Μόσχα και μετά τον Δεκέμβριο του 41 η συμμαχία μεταξύ των δύο αντιθέτων συστημάτων ήταν αναγκαιότητα..Έτσι οι αντιλήψεις των Αμερικανών για τη Σοβιετική Ένωση έπρεπε να διαμορφωθούν από τη μία μέρα στην άλλη ώστε η FDR να λάβει τη λαική υποστήριξη για την είσοδο στον πόλεμο στο πλευρό της Σοβιετικής Ένωσης… .Το OWI Ιδρύθηκε με εκτελεστικό διάταγμα στις 12 Ιουνίου 1942 και ανέλαβε να συμβουλεύει το Χόλιγουντ σχετικά με τα μέσα υποστήριξης της πολεμικής προσπάθειας ..
Ένα σύνολο κατευθυντήρων γραμμών διατυπώθηκε σε ένα Εγχειρίδιο για τη βιομηχανία κινηματογραφικών ταινιών..σε ένα ολοκληρωμένο τρίτο κεφάλαιο του εγχειριδίου που ονομάζεται << Ποιοι είναι οι σύμμαχοι μας >>η Tinsel Town συμβουλεύεται να μάθει περισσότερα για τον πρώην εχθρό τους τη Σοβιετική Ένωση …Πρέπει να καταπολεμήσουμε τα ψέματα της ενότητας για τη Ρωσία..τονίζουν τη δύναμη και τον ηρωισμό τη νίκη των Ρώσων ..με έναν εκπληκτικό τρόπο ανακαλύπτουμε ότι εμείς οι Αμερικανοί απορρίπτουμε τον κομμουνισμό αλλά δεν απορρίπτουμε τον Ρώσο σύμμαχό μας..( ΗΠΑ 1942 ).
ΦΙΛΟΣΟΒΙΕΤΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ
1) The N0rth Star 1943 ..η ταινία είναι για την αντίσταση των Ουκρανών χωρικών μέσω ανταρτικών τακτικών ενάντια στους Γερμανούς εισβολείς της Ουκρανικής ΣΣΔ..
2) Song of Russia 1943..Ο Αμερικανός μαέστρος John Meredith και ο μάνατζερ του Hank Higgins πηγαίνουν στη Σοβιετική Ένωση λίγο πριν η χώρα δεχθεί εισβολή από την Γερμανία..ο Μέρεντιθ ερωτεύεται την όμορφη Σοβιετική πιανίστα Stepanova ..αλλά η ευδαιμονία τους καταστρέφεται από την Γερμανική εισβολή….
3)THREE Russian Girls….1943…Η ταινία απεικονίζει τη ζωή μιας ομάδας εθελοντών νοσοκόμων για τον Ερυθρό Σταυρό το 1941..
4) Το αγόρι από το Στάλινγκραντ..1943..Πέντε νεαροί Ρώσοι και ένα αγόρι από την Αγγλία σχηματίζουν μια αντάρτικη μπάντα που παρενοχλεί τους Γερμανούς που βρίσκονται στο χωριό τους…
5) Miss V από την Μόσχα..1942..η Miss V του τίτλου είναι η Vera Marova μια Σοβιετική κατάσκοπος που στάλθηκε στο Παρίσι για να υποδυθεί την όμοια της μια Γερμανίδα κατάσκοπο που εκκαθαρίστηκε πρόσφατα από τη Γαλλική Αντίσταση…
Ένα κοινό θέμα των ταινιών είναι η απεικόνιση των Ρώσων ως όμοιων με τους Αμερικανούς..Τα χωριά θα μπορούσαν να είναι χωριά στην Αμερική με την ανεξάρτητη ευθυμία και την πρόοδο τους και να καλύπτονται με Ρώσικες προφορές και Ρώσικα ονόματα …Το κύριο θέμα είναι ότι μειώνοντας τις διαφορές μεταξύ των δύο πολιτισμών μπορεί κανείς να δει ότι και οι δύο αγωνίζονται για τους ίδιους στόχους…
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟΣ
Ο Κοινωνικός ρεαλισμός ήταν ένα δημοφιλές κίνημα τέχνης μεταξύ των δύο πολέμων ειδικά ως αντίδραση στις δυσκολίες που αντιμετώπισαν οι απλοί άνθρωποι ως αποτέλεσμα του Μεγάλου Κράχ το 1929..
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΤΙΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ..( HUAK )
Στα τέλη της δεκαετίας του 1940 τα πράγματα είχαν αλλάξει δραματικά και η επιτροπή που ιδρύθηκε το 1938 άρχισε να ερευνά υποτιθέμενες απιστίες και ανατρεπτικές δραστηριότητες εκ μέρους ιδιωτών..Το 1947 η επιτροπή διεξήγαγε εννέα ημέρες ακροάσεων για την υποτιθέμενη κομμουνιστική προπαγάνδα και την επιρροή στη βιομηχανία του κινηματογράφου στις ΗΠΑ… Μετά την καταδίκη για περιφρόνηση του Κογκρέσου για άρνηση απάντησης σε ορισμένες ερωτήσεις που έθεσαν τα μέλη της επιτροπής το The Hollywood Tem μπήκε στη μαύρη λίστα από τη βιομηχανία..Τελικά περισσότεροι από 350 καλλιτέχνες συμπεριλαμβανομένων σκηνοθετών ..σχολιαστών ραδιοφώνου ..ηθοποιών και ιδιαίτερα σεναριογράφων ..μποίκοτάρονται από τα στούντιο.. .Μερικοί όπως ο Τσάρλι Τσάπλιν ..ο Όρσον Γουέλς ..ο Άλαν Λόμαξ ..ο Πολ Ρόμπεσον και ο Γιπ Χάρμπουργκ εγκατέλειψαν τις ΗΠΑ ή πέρασαν στην παρανομία για να βρουν δουλειά… .Άλλοι όπως ο Ντάλτον Τράμπο έγραφαν με ψευδώνυμο ή ονόματα συναδέλφων….
