Υγεία στην ΕΕ το 2023: Μυστικές συμφωνίες με τη Pfizer και αλκοόλ

Από Euractiv’s Health Hub | EurActiv.com | Μεταφρασμένο από Μαριάνθη Πελεκανάκη

Το 2023 για την πολιτική της ΕΕ στον τομέα της υγείας ήταν μια έντονη χρονιά με ανάμεικτα συναισθήματα, με την πρόοδο σε βασικούς νομοθετικούς φακέλους, όπως ο Ευρωπαϊκός Χώρος Δεδομένων Υγείας (EHDS) και η αναθεώρηση της φαρμακευτικής πολιτικής, να συμβαίνει παράλληλα με τη διαμόρφωση αντίστοιχων εθνικών νομοθεσιών, ενώ αντιπαραθέσεις αντηχούσαν σε όλες τις Βρυξέλλες.

Αν και δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι πρωταγωνιστικοί φάκελοι στον τομέα της υγείας που βρίσκονται τώρα σε εξέλιξη, όπως η φαρμακευτική αναθεώρηση και το EHDS, κέρδισαν μεγάλη προσοχή – οι εθνικές αποφάσεις, όπως ο ιρλανδικός νόμος για την εισαγωγή ενδείξεων για την υγεία στις ετικέτες αλκοόλ και η πρόοδος στη νομοθεσία για την κάνναβη είχαν επίσης σημαντικό αντίκτυπο στις Βρυξέλλες.

Παρακολουθώντας το Pfizergate

Το λεγόμενο σκάνδαλο Pfizergate που περιβάλλει τις διαπραγματεύσεις για τις συμβάσεις που αφορούσαν τα εμβόλια COVID-19 μεταξύ της Προέδρου της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Διευθύνοντος Συμβούλου της Pfizer Άλμπερτ Μπουρλά μέσω γραπτών μηνυμάτων, μας απασχολεί από το 2021 – και φαίνεται ότι θα συνεχιστεί και το 2024.

Τον Φεβρουάριο του 2023, οι New York Times μήνυσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή επειδή δεν δημοσιοποίησε δυνητικά κρίσιμα γραπτά μηνύματα μεταξύ της Προέδρου της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Διευθύνοντος Συμβούλου της Pfizer Άλμπερτ Μπουρλά. Η έκβαση της δίκης δεν είναι ακόμη γνωστή.

Τρεις ημέρες αργότερα, οι επικεφαλής των πολιτικών ομάδων του Κοινοβουλίου αποφάσισαν ότι θα επιτραπεί στους εκπροσώπους της Pfizer να συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αφού αντιμετώπιζαν τον κίνδυνο αποπομπής εν μέσω της συνεχιζόμενης διαμάχης για την αγορά των εμβολίων COVID-19.

Αργότερα μέσα στο έτος, στις 5 Απριλίου, υποβλήθηκε άλλη μια καταγγελία σε ανακριτή στη Λιέγη του Βελγίου από τον Φρεντερίκ Μπαλντάν, έναν Βέλγο λομπίστα, κατά της φον ντερ Λάιεν επίσης.

Καθώς οδεύουμε προς το 2024, η έρευνα θα συνεχιστεί χωρίς τον κύρια επικεφαλής της εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: Η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Μισέλ Ριβάσι πέθανε ξαφνικά στις Βρυξέλλες στις 29 Νοεμβρίου.

Κάνναβη και αλκοόλ

Όσον αφορά τις εθνικές πολιτικές, η συζήτηση για την κάνναβη κυριάρχησε.

Τα τελευταία χρόνια, ορισμένες χώρες – όπως η Πορτογαλία ή η Ολλανδία – άρχισαν να νομιμοποιούν την κάνναβη. Ορισμένες μάλιστα χώρες, όπως η Γερμανία, επεξεργάζονται τώρα τα δικά τους νομοσχέδια νομιμοποίησής της, ενώ άλλες, όπως η Γαλλία, συνεχίζουν να ακολουθούν μια πιο τιμωρητική προσέγγιση, ακολουθώντας τη σκληρή γραμμή για τη διακίνηση και τους χρήστες κάνναβης.

Παράλληλα με την κάνναβη, ένα άλλο θέμα στον τομέα της υγείας έχει εξαπλωθεί μεταξύ των κρατών μελών: το αν θα πρέπει ή όχι να υπάρχουν επισημάνσεις-προειδοποιήσεις στο αλκοόλ για την υγεία. Αυτό το ζήτημα ξεκίνησε από την Ιρλανδία η οποία τελικά πήρε το πράσινο φως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να προσθέσει προειδοποιητικές για την υγεία ενδείξεις στα μπουκάλια αλκοόλ. Η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία δημιούργησαν έναν συνασπισμό για να στραφούν κατά του νέου ιρλανδικού νόμου, καθώς οι τρεις αυτές χώρες αντιπροσωπεύουν συνολικά το 47% των παγκόσμιων πωλήσεων κρασιού.

Το αλκοόλ έχει επίσης κυριαρχήσει μέσα στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις μη μεταδοτικές ασθένειες (NCDs). Είναι γνωστό ότι η κατανάλωση αλκοόλ αποτελεί παράγοντα κινδύνου για τα μη μεταδοτικά νοσήματα μεταξύ άλλων αιτιών, όπως η χρήση καπνού, η μη υγιεινή διατροφή και η ανεπαρκής σωματική δραστηριότητα.

Τον Δεκέμβριο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την έκθεσή του για την αντιμετώπιση των μη επιδημιογενών νοσημάτων, έναν φάκελο που εστιάζει στην πρόληψη και φέρνει τις συζητήσεις για την επισήμανση του αλκοόλ σε επίπεδο ΕΕ.

Το νέο έγγραφο καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να «υποστηρίξουν την παροχή καλύτερης πληροφόρησης στους καταναλωτές με τη βελτίωση της επισήμανσης των αλκοολούχων ποτών, κυρίως συμπεριλαμβάνοντας πληροφορίες για τη μέτρια και υπεύθυνη κατανάλωση και την καθιέρωση της υποχρεωτικής αναγραφής του καταλόγου των συστατικών και των διατροφικών πληροφοριών», ενώ αναφέρει επίσης ότι το ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου πρέπει να αποτελέσει βάση.

Οι συζητήσεις για το συγκεκριμένο νομοθετικό φάκελο ήταν ιδιαίτερα έντονες, με τους ευρωβουλευτές και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) να εκφράζουν συνεχώς τις ανησυχίες τους για την επιρροή που θα μπορούσε να ασκήσει η βιομηχανία στη διαδικασία της νομοθέτησης. Τελικά, και παρά τις συστάσεις του ΠΟΥ, η διατύπωση που επιλέχθηκε στην έκθεση ήταν «επιβλαβής κατανάλωση αλκοόλ».

Αργά βήματα προς μια παγκόσμια συνθήκη για την πανδημία

Τα 194 κράτη μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) έχουν μια προθεσμία μέχρι τον Μάιο του 2024 για να συμφωνήσουν σε μια παγκόσμια συνθήκη για την πανδημία, παράλληλα με τους Διεθνείς Κανονισμούς Υγείας (ΔΚΥ).

Οι συνομιλίες – οι οποίες δεν ήταν καθόλου εύκολες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους – είναι επιφορτισμές με ευαίσθητα θέματα όπως η εθελοντική και η υποχρεωτική αδειοδότηση, η πρόσβαση και ο επιμερισμός των οφελών, η χρηματοδότηση και η μεταφορά τεχνολογίας.

Η εν λόγω συζήτηση περιλαμβάνει θέματα της πνευματικής ιδιοκτησίας, ένα ζήτημα που προκάλεσε έντονες συνομιλίες μέχρι την απόφαση του Ιουνίου 2022 για πενταετή παρέκκλιση από τη συμφωνία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) των εμβολίων COVID-19 όσον αφορά τις πτυχές των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που σχετίζονται με το εμπόριο (TRIPS).

Κατά την πιο πρόσφατη συνεδρίαση του Διακυβερνητικού Οργάνου Διαπραγμάτευσης (ΔΟΔ), η οποία ολοκληρώθηκε στις 6 Δεκεμβρίου, τα μέλη του ΠΟΥ συμφώνησαν να συνεχίσουν να εργάζονται με βάση την πρόταση του Οκτωβρίου για ένα κείμενο διαπραγμάτευσης. Οι διαπραγματεύσεις, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα αδιαφανείς και διεξάγονται ως επί το πλείστον πίσω από κλειστές πόρτες.

Άνοιγμα φακέλων EHDS και Φαρμακευτικής Πολιτικής

Φυσικά, είναι αδύνατο να μην αναφερθούμε στην ανασκόπηση αυτή στους πιο σημαντικούς νομοθετικούς φακέλους που βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη, το EHDS και την αναθεώρηση της φαρμακευτικής πολιτικής .

Ο πρώτος τριμερής διάλογος για το EHDS πραγματοποιήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου, με το Κοινοβούλιο να καθορίζει τη θέση του την προηγούμενη ημέρα. Το Συμβούλιο συμφώνησε την εντολή του μια εβδομάδα νωρίτερα, στις 6 Δεκεμβρίου.

Ο δρόμος για την επίτευξη των τελικών θέσεων ήταν δύσβατος, λαμβάνοντας υπόψη την κλίμακα του ζητούμενου: τη δημιουργία ενός εντελώς νέου ψηφιοποιημένου συστήματος για την επεξεργασία των δεδομένων υγείας των πολιτών της ΕΕ.

Το πιο αμφιλεγόμενο μέρος του φακέλου είναι οι διατάξεις σχετικά με τη δευτερογενή χρήση των δεδομένων – με άλλα λόγια, όχι από τους γιατρούς αλλά από τους ερευνητές – οι οποίες βρέθηκαν στο επίκεντρο των συζητήσεων αρχικά στο Συμβούλιο πριν από σχεδόν ένα χρόνο. Για τη διοργανική συζήτηση που θα συνεχιστεί μέχρι το 2024, οι διατάξεις γύρω από την επιλογή και την εξαίρεση παραμένουν ευαίσθητες, καθώς και η θέση αποθήκευσης και η συμμετοχή τρίτων χωρών.

Εν τω μεταξύ, η πρόταση φαρμακευτικής στρατηγικής καθυστερεί, καθώς ούτε το Κοινοβούλιο ούτε το Συμβούλιο έχουν διαμορφώσει τις θέσεις τους, γεγονός που δεν αφήνει πολλές ελπίδες για την επίτευξη της διοργανικής συμφωνίας εντός αυτής της θητείας του Ευρωκοινοβουλίου. Έχει βέβαια πάψει να αποτελεί έκπληξη αυτό, καθώς η Επιτροπή καθυστερούσε συνεχώς την υποβολή της πρότασής της, με πρόσχημα την «πολυάσχολη ατζέντα».

Print Friendly, PDF & Email