Το ρεύμα μετά τη ρήτρα αναπροσαρμογής

Ήταν η τριτολογία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, στη συζήτηση για την κοινωνική πολιτική την περασμένη Τετάρτη 6 Ιουλίου στη Βουλή και όλοι ήταν κουρασμένοι. Αλλά η τοποθέτησή του περιλάμβανε μια παραδοχή που είχε αφορμή μια παρατήρηση του επικεφαλής της «Ελληνικής Λύσης» Κυριάκου Βελόπουλου: «Ένα πράγμα συγκράτησα από αυτά τα οποία είπε ο κ. Βελόπουλος και θα συμφωνήσω, ότι μπορεί τα πράγματα να γίνουν όντως πολύ άσχημα τους επόμενους μήνες. Μπορεί να βρεθούμε μπροστά σε καταστάσεις, ειδικά στην αγορά του φυσικού αερίου, οι οποίες είναι πρωτόγνωρες. Και ισχυρές οικονομίες, όπως η Γερμανία, που έχουν μεγάλη εξάρτηση από το φυσικό αέριο, ειδικά για τη βιομηχανία τους αλλά και για την θέρμανσή τους τον χειμώνα, να δοκιμαστούν σε επίπεδο που δεν μπορούσαν καν να το φανταστούν πριν από τρεις, πριν από έξι μήνες».

Οφείλουμε, λοιπόν, να έχουμε δημοσιονομικές εφεδρείες. Σας έχω ξαναπεί για τις δημοσιονομικές εφεδρείες, τις χρησιμοποιήσαμε με φειδώ καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης της πανδημίας, το ίδιο θα κάνουμε και τώρα για να μπορούμε να έχουμε την άνεση ότι έχουμε μία δυνατότητα να στηρίξουμε νοικοκυριά και επιχειρήσεις στον βαθμό που αυτό είναι εφικτό».

Δύσκολος χειμώνας

Την ίδια μέρα ο πρωθυπουργός μιλώντας στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ δεσμεύθηκε ότι θα συνεχίσει η κυβέρνησή του να δίνει ενισχύσεις στους πολίτες για να αντιμετωπίσουν τους λογαριασμούς θέρμανσης και ρεύματος. «…γιατί αν είμαστε αντιμέτωποι με τέτοιες τιμές ενέργειας, πρέπει να είμαστε έτοιμοι να συνεχίσουμε τη στήριξη για όσο διάστημα χρειαστεί. Και γι’ αυτό και είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί στο πώς παρεμβαίνουμε, έτσι ώστε να μην αναλώσουμε όλα τα δημοσιονομικά “πυρομαχικά” τα οποία έχουμε και βρεθούμε στη συνέχεια χωρίς δυνατότητα στήριξης της κοινωνίας. Διότι πρέπει να προβλέψουμε και το χειρότερο σενάριο, το οποίο είναι ότι αυτός ο πόλεμος θα συνεχιστεί και ότι τα πράγματα στην αγορά ενέργειας θα γίνουν χειρότερα πριν γίνουν καλύτερα».

Ο Παύλος Σατολιάς είναι πρόεδρος του Συνεταιρισμού των ΚαλαβρύτωνΑγροτικός Γαλακτοκομικός Συνεταιρισμός Καλαβρύτων, ίσως του καλύτερου αγροτικού συνεταιρισμού της χώρας. Τον Φλεβάρη ο Σατολιάς είδε τον …ουρανό σφοντύλι, όταν του ήρθε ο λογαριασμός ρεύματος με την ρήτρα αναπροσαρμογής. Τι είναι ακριβώς η ρήτρα αναπροσαρμογής; Πρόκειται για έναν όρο που βρίσκεται σε όλα τα συμβόλαια παροχής ηλεκτρικής ενέργειας. Το συμβόλαιο ανάμεσα στον καταναλωτή και τον πάροχο-έμπορο ρεύματος ισχύει έως ότου συμβεί ένα απρόβλεπτο γεγονός στην αγορά και αλλάξει δραματικά τους όρους αγοράς του ρεύματος, καθιστώντας τη σύμβαση ανάμεσα στους δύο μη βιώσιμη. Με απλά λόγια εάν ο έμπορος αγοράζει τόσο ακριβά το ρεύμα, που δεν έχει νόημα να συνεχίζει την εμπορική του δραστηριότητα διότι θα πτωχεύσει, η ρήτρα αναπροσαρμογής τού δίνει το δικαίωμα να αλλάζει το κόστος πώλησης της κιλοβατώρας, ανάλογα με το πόσο του κοστίζει. Στις ιστοσελίδες των παρόχων είναι αναρτημένος ο τρόπος υπολογισμού της ρήτρας αναπροσαρμογής, όπως εδώΠαράδειγμα εφαρμογής ρήτρας αναπροσαρμογής χρεώσεων | ΔΕΗ της ΔΕΗ.

Η ρήτρα αναπροσαρμογής για τον στάβλο του Σατολιά ήταν 2.539 ευρώ, σε 2.887 ευρώ που ήταν το σύνολο του λογαριασμού για 14.000 κιλοβατώρες (από 23/9/2021 έως 25/1/2022). Οι συζητήσεις που γίνονταν στα μαντριά στα Καλάβρυτα ήταν να περιορισθεί το ηλεκτρικό άρμεγμα (τρεις φορές την ημέρα κάνουν οι καλοί κτηνοτρόφοι) και να ξαναμπεί «χέρι» στα ζώα, για να πέσει το κόστος του ρεύματος. Η κατάσταση για ολόκληρο τον συνεταιρισμό ήταν πολύ χειρότερη, καθώς στα βαθειά ψυγεία του αλλά και στο εργοστάσιο, οι υπολογισμοί της διοίκησης ήταν ότι το κόστος ρεύματος θα «έπιανε» το εκατομμύριο. «Ώρα να κλείσουμε», μου είπε όχι δίχως κάποια πίκρα ο Σατολιάς, όταν πρωτομιλήσαμε στις αρχές της άνοιξης.

«Δεν θα μπορούσατε να μετακυλίσετε το κόστος στην τιμή του προϊόντος;» τον ρώτησα. «Και πόσο να φτάσει η φέτα, 15 ευρώ το κιλό, ποιος θα μου την αγοράσει;» ήταν η αφοπλιστική απάντησή του.

Η ενεργοποίηση των ρητρών στα συμβόλαια συμβαίνει από το καλοκαίρι του 2021, τόσο στην ευρωπαϊκή όσο και στην παγκόσμια αγορά ρεύματος. Αρχικά η ενέργεια ακρίβυνε επειδή όλοι (βιομηχανία, μεταφορές, εμπόριο, οικιακή κατανάλωση) ζητούσαν περισσότερη από όση ήταν δυνατόν να παραχθεί, στη συνέχεια επειδή ο Πούτιν αποφάσισε να εισβάλει στην Ουκρανία.

Η κυβέρνηση τώρα αποφάσισε να καταργήσει τη μισητή από τους καταναλωτές ρήτρα αναπροσαρμογήςΚαταργείται η ρήτρα αναπροσαρμογής στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας – Τίθεται σε λειτουργία ο νέος μηχανισμός που βάζει πλαφόν στις αμοιβές των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής | Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και να καθιερώσει από τον επόμενο μήνα έναν νέο μηχανισμό καθορισμού της ανώτατης τιμής του ρεύματος. Έτσι:

• Έως τις 22 Ιουλίου οι εταιρείες προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας θα πρέπει να αναρτήσουν στην ιστοσελίδα τους τις τιμές που θα ισχύσουν από την 1η Αυγούστου. Οι λογαριασμοί που θα εκδοθούν τον Αύγουστο δεν θα περιλαμβάνουν ρήτρα αναπροσαρμογής. (Η αρχική προθεσμία ήταν 10 Ιουλίου, αλλά όταν το κράτος διαπίστωσε τις υψηλότατες τιμές που έδωσαν αυτές τις ημέρες οι ηλεκτροπαραγωγοί για την αγορά ρεύματος στη χοντρική, λόγω ανακοίνωσης της Ρωσίας ότι κλείνει τον αγωγό Nord Stream 1 για συντήρηση, αποφάσισε να δώσει λίγο χρόνο παραπάνω, ελπίζοντας σε μια εξομάλυνση των τιμών.)
• Δίνεται η δυνατότητα στους καταναλωτές να αλλάζουν πάροχο αζημίως, δίχως να χρειάζεται να καταβάλλουν αποζημίωση (penalty) λόγω πρόωρης αποχώρησης.
• Για την καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών και την ενίσχυση της διαφάνειας, οι εταιρείες προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας υποχρεώνονται να ανακοινώνουν κάθε μήνα σε ευδιάκριτο σημείο στην ιστοσελίδα τους τις χρεώσεις προμήθειας ηλεκτρισμού που θα ισχύουν στα τιμολόγιά τους για τον επόμενο μήνα.
• Με τον τρόπο αυτό, οι καταναλωτές θα έχουν επαρκές χρονικό διάστημα στη διάθεσή τους προκειμένου να αναζητήσουν φθηνότερα τιμολόγια και να αλλάξουν πάροχο εφόσον το επιθυμούν.

Στο ίδιο σχέδιο νόμου περιλαμβάνεται και η θεσμική παρέμβαση στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με τη σύσταση μηχανισμού ανάκτησης των εσόδων υπέρ των ηλεκτροπαραγωγών. Ο μηχανισμός εφαρμόζεται από τον Ιούλιο 2022 έως την 1η Ιουνίου 2023 και αποσυνδέει τις υψηλές τιμές στη χονδρική αγορά φυσικού αερίου από την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που φτάνει στον καταναλωτή.

• Ορίζονται ανώτατα όρια αποζημίωσης για τις μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, βάσει του πραγματικού τους κόστους λειτουργίας.
• Η διαφορά μεταξύ της χρηματιστηριακής τιμής και της αποζημίωσης, που θα οριστεί με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, θα δεσμεύεται υπέρ του Ταμείου Ενεργειακής ΜετάβασηςΤι είναι η πίστωση ΤΕΜ στους λογαριασμούς ρεύματος και γιατί το κόστος του ρεύματος είναι υψηλό παρόλο που έχουμε ΑΠΕ; | Esgstories και θα χρησιμοποιείται για την επιδότηση των οικιακών και επαγγελματικών λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.

Τι γινόταν μέχρι σήμερα

Μέχρι σήμερα οι εταιρείες παραγωγής ενέργειας είχαν πολύ υψηλή κερδοφορία – ειδικά η ΔΕΗ, που έχει στο χαρτοφυλάκιό της πηγές ενέργειας με χαμηλό κόστος, αλλά αποζημιωνόταν με την οριακή τιμή συστήματος, δηλαδή με την τιμή που δίνει εκείνος που προσφέρει τελευταίος και στο υψηλότερο επίπεδο στο καθημερινό πάρε-δώσε της αγοράς ενέργειας. Χαρακτηριστική είναι η απεικόνιση της ημερήσιας αγοράς ηλεκτρισμού της επόμενης μέραςΕυρωπαϊκός Χάρτης Τιμών Ηλεκτρισμού της Αγοράς Επόμενης Ημέρας | Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας κατά τις πρώτες ημέρες του Ιουλίου στην Ευρώπη:

Η Ελλάδα βρίσκεται στα 345 ευρώ τη μεγαβατώρα στη χονδρική, στους πάνω ορόφους των ευρωπαϊκών τιμών – όμως η επιδότηση του κράτους είναι τόσο μεγάλη, ώστε τελικά οι τιμές στην λιανική να πέφτουν κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όροΣτατιστικά Ευρωπαϊκών Τιμών Ηλεκτρικής Ενέργειας Λιανικής Αγοράς | Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας. Μόνο που για να γίνει αυτό, το κράτος δαπάνησε 10 με 12 φορές περισσότερα χρήματα τους τελευταίους εννέα μήνες από εκείνα που είχε προϋπολογίσει. Τώρα το παιχνίδι αλλάζει. Το κράτος δεν θα επιδοτεί τους καταναλωτές μόνο, αλλά θα στερεί κέρδη από τους παραγωγούς, μη επιτρέποντας την ενεργοποίηση της ρήτρας αναπροσαρμογής. «Έτσι όμως στους καθετοποιημένους ομίλους οι επιχειρήσεις παραγωγής δεν θα μπορούν να επιδοτούν τις επιχειρήσεις εμπορίας …θα χάσουμε πολλά χρήματα», ομολογεί το στέλεχος ενός από τους μεγαλύτερους ομίλους που και παράγει ρεύμα (από εργοστάσιο Φυσικού Αερίου) και πουλάει. «Μέχρι σήμερα όσο διεύρυνες το πελατολόγιό σου, τόσο έχανες, διότι αγόραζες ακριβά, αλλά κέρδιζες τόσα από την παραγωγή, που ίσως στο σύνολο της δραστηριότητας στο τέλος της ημέρας να σου έμενε και κάτι».

Για τους ιδιώτες παραγωγούς το μεγαλύτερο πρόβλημα πάντως είναι άλλο: Ο νέος μηχανισμός επιβάλλει τώρα να δώσουν τιμές που θα ισχύσουν την 1η Αυγούστου. «Κι αν δώσω τιμές που τον Αύγουστο θα είναι εξαιρετικά υψηλές σε σχέση με το σημείο που βρίσκεται η αγορά;» αναρωτιέται το στέλεχος μιας άλλη εταιρείας εμπορίας. «Αν καθίσουν και μου πουν οι πελάτες μου “μας έγδαρες”; Θα τους χάσω τον επόμενο μήνα που μπορεί οι τιμές να τρυπήσουν το ταβάνι και εγώ να δώσω χαμηλότερες τιμές επειδή χάνω πελάτες. Ίσως η αγορά μας να μην έχει βάθος για ένα τόσο πολύπλοκο σύστημα».

Η αλήθεια είναι ότι οι πολιτικοί προετοιμάζονται για μια νέα περίοδο ανόδου των τιμών. Στις 26 Ιουλίου θα γίνει έκτακτο συμβούλιο των υπουργών Ενέργειας, η Γερμανία ετοιμάζεται για δελτίο στο φυσικό αέριο, η Γαλλία εθνικοποιεί την EDFEDF France διότι πρέπει να την σώσει με επιδοτήσεις, το Ευρωκοινοβούλιο περιέλαβε την ατομική ενέργεια και το φυσικό αέριο στις «πράσινες μορφές ενέργειας». Η ενεργειακή πολιτική της Ένωσης είναι ένα αλαλούμ.

Ο Παύλος Σατολιάς πάντως είναι χαρούμενος. Σύμφωνα με τις κυβερνητικές εξαγγελίες, για τους μήνες που ίσχυσε η ρήτρα, το 90% της αύξησης λόγω αυτής θα απορροφηθεί και η καταραμένη ρήτρα θα καταργηθεί. Αλλά και ο ίδιος ξέρει ότι το τέλος του δρόμου δεν είναι εκεί: «Χρειαζόμαστε ένα σύστημα net meteringΤι είναι το net metering που “ψαλιδίζει” τους λογαριασμούς ρεύματος | Capital για συμψηφισμό πράσινης ενέργειας που θα παράγουμε από φωτοβολταϊκά, αλλά πρέπει να δοθούν κίνητρα στους κτηνοτρόφους να τα βάλουν με την ένταξή τους στα λεγόμενα σχέδια βελτίωσης των εκμεταλλεύσεών τους». Ο υπουργός Ενέργειας Κώστας Σκρέκας, που προέρχεται από αγροτική περιοχή, ξέρει το πρόβλημα και βρίσκεται σε συνεννόηση με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Αλλά ο Σατολιάς λέει ότι δεν πρέπει να χαθεί άλλος χρόνος. Ο χειμώνας είναι κοντά.

Τάσος Τέλλογλου

πηγή: insidestory.gr

Print Friendly, PDF & Email