Το Ελληνικό Ινστιτούτο Γονιδιωματικής του Ανθρώπου ιδρύθηκε στο ΙΤΕ

γράφει στο peripteron.eu ο Νεκτάριος Ταβερναράκης, Πρόεδρος στο  Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), Καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, Πρόεδρος European Institute of Innovation and Technology (EIT), Αντιπρόεδρος European Research Council (ERC)

Το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) επιλέχθηκε για να εντάξει στο μοναδικό διεπιστημονικό περιβάλλον που διαθέτει ένα νέο Ινστιτούτο, το μοναδικό στην Ελλάδα αποκλειστικά στο ραγδαία αναπτυσσόμενο επιστημονικό πεδίο της Γενετικής και Γονιδιωματικής Έρευνας. Πρόκειται για το Ελληνικό Ινστιτούτο Γονιδιωματικής του Ανθρώπου (ΕΙΓΑ), το οποίο αποτελεί το 10ο Ινστιτούτο του ΙΤΕ, με έδρα την Αθήνα. Το νέο Ινστιτούτο εντάχθηκε στη μεγάλη οικογένεια του Ιδρύματος, έπειτα από ειδική τροπολογία του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων και ψήφιση σχετικής διάταξης νόμου στη Βουλή, τον Αύγουστο του 2022. Το ΕΙΓΑ θα υποστηρίξει το ελληνικό βιοϊατρικό οικοσύστημα, συνδυάζοντας τη γενετική και γονιδιωματική, με υπολογιστική και κλινική έρευνα. Η ίδρυσή του σηματοδοτεί μια ιδιαίτερη καμπή στην ιστορία του ΙΤΕ, καθώς το Ίδρυμα αποκτά πλέον το πρώτο του Ινστιτούτο στην πρωτεύουσα της Χώρας. Η χωροθέτηση του Ινστιτούτου στο πληθυσμιακό κέντρο της Χώρας, παρέχει δυνατότητες για άμεση πρόσβαση σε μεγάλα νοσοκομεία και βιοτράπεζες γενετικού υλικού, όπως επίσης και για συνεργασία με άλλα μεγάλα ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα. Δημιουργούνται επίσης οι προϋποθέσεις για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του εξαιρετικού ανθρώπινου δυναμικού που διαθέτει η Ελλάδα στο χώρο αυτό, καθώς και για την προσέλκυση κορυφαίων επιστημόνων που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό.

Το ΕΙΓΑ δημιουργήθηκε από το όραμα διεθνώς αναγνωρισμένων επιστημόνων, με σκοπό να καλύψει το κενό που υπάρχει στη Χώρα στο πεδίο της Γενετικής και Γονιδιωματικής Έρευνας. Το Ινστιτούτο θα εξυπηρετήσει την ένταξη της Ελλάδας στον τομέα αυτό, με στόχο να συμβαδίζει η Χώρα μας με τις διεθνείς εξελίξεις και να παραμείνει διεθνώς ανταγωνιστική. Το ΙΤΕ προσφέρει ένα ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη και τη λειτουργία του νέου Ινστιτούτου, παρέχοντας, επιπλέον, ευκαιρίες για ουσιαστικές συνεργασίες με τα άλλα Ινστιτούτα του. Παράλληλα, η ίδρυση του νέου Ινστιτούτου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για καινοτόμες διεπιστημονικές συνέργειες με άλλα ερευνητικά πεδία, ενδεικτικά, στους τομείς των εφαρμοσμένων μαθηματικών, της επιστήμης υπολογιστών, και άλλων φυσικών, αλλά και των ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών.

Αποστολή του ΕΙΓΑ είναι η διεξαγωγή υψηλού επιπέδου ανταγωνιστικής έρευνας αιχμής στον τομέα της γενετικής ανθρώπου, στα πρότυπα κορυφαίων κέντρων του εξωτερικού, καθώς και η παροχή υπηρεσιών αξιοποιώντας, την ποικιλομορφία τοπικών γονιδιωματικών παραλλαγών και την ιστορία του ελληνικού πληθυσμού, με σκοπό τη βελτίωση της δημόσιας υγείας. Η Γονιδιωματική Ιατρική αποτελεί επανάσταση για την ιατρική πρακτική, καθώς βασίζεται στην εκτεταμένη γενετική ποικιλομορφία του κάθε ατόμου. Το ΕΙΓΑ φιλοδοξεί να εμπλουτίσει το επιστημονικό περιβάλλον της Ελλάδας και να πρωτοστατήσει παγκοσμίως σε έρευνες για την γενετική ποικιλομορφία και τη σχέση της με τις διάφορες μονογονικές και πολυπαραγοντικές ασθένειες. Η μελέτη της γενετικής ποικοιλομορφίας του ελληνικού πληθυσμού θα είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για την αντιμετώπιση συχνών ασθενειών στην επικράτεια της Χώρας μας, καθώς θα παρέχει τη δυνατότητα στους γιατρούς να γνωρίζουν τις γενετικές ιδιαιτερότητες και τη γενετική προδιάθεση κάθε ασθενή σε συγκεκριμένες ασθένειες, όπως ο καρκίνος, τα καρδιαγγειακά και τα νευροεκφυλιστικά νοσήματα. Για τους ασθενείς, η πρώιμη διάγνωση αλλά και η εξατομίκευση της θεραπείας συνεπάγεται αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της ασθένειας και λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής τους. Για το σύστημα υγείας, οι νέες δυνατότητες για ορθολογικό σχεδιασμό της αντιμετώπισης των ασθενών, θα οδηγήσουν σε οικονομία κλίμακας, με περιστολή περιττών δαπανών και εξοικονόμηση πόρων.

Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι το νέο Ινστιτούτο θα έχει τη δυνατότητα να συνεργαστεί και με τα 4 Δίκτυα Ιατρικής Ακριβείας του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων και της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας, στα οποία το ΙΤΕ ήδη συμμετέχει, συντονίζοντας μάλιστα το Εθνικό Δίκτυο Ιατρικής Ακριβείας για τα Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα.

Η λειτουργία του νέου Ινστιτούτου μπορεί να συμβάλει στη χάραξη εθνικών πολιτικών υγείας, δημιουργώντας οικονομίες κλίμακας για την Ελλάδα, καθώς θα αποφέρει πολλαπλά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Για παράδειγμα, έναν από τους σκοπούς του νέου Ινστιτούτου αποτελεί η δημιουργία μιας σύγχρονης εθνικής βιοτράπεζας για τους Έλληνες, με στόχο η Χώρα να αποκτήσει ευρύ και αντιπροσωπευτικό δείγμα της γενετικής σύστασης του ελληνικού πληθυσμού. Παρόλο που σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας υπάρχουν τράπεζες βιολογικού υλικού, δεν υπάρχει μια ενιαία, εθνική βιοτράπεζα, που να φιλοξενεί ικανό και αντιπροσωπευτικό δείγμα της γενετικής σύστασης του ελληνικού πληθυσμού. Η συλλογή αντιπροσωπευτικού δείγματος συνεπάγεται την ύπαρξη εκατοντάδων χιλιάδων ή εκατομμυρίων δειγμάτων, κάτι που δεν έχει επιτευχθεί από τις βιοτράπεζες που σήμερα διαθέτει η Χώρα. Ο λόγος για τον οποίο κρίνεται σημαντικό να αναλυθεί η γενετική ποικιλομορφία του ελληνικού πληθυσμού σχετίζεται με το γεγονός ότι κάθε πληθυσμός έχει ιδιαιτερότητες στη γονιδιακή του σύσταση. Για παράδειγμα, σε συγκεκριμένες περιοχές της Ελλάδας υπάρχει ιδιαίτερα αυξημένη συχνότητα κάποιων γενετικών παθήσεων. Το γεγονός αυτό αντανακλά την ιδιαιτερότητα κάθε περιοχής όσον αφορά τη γενετική σύσταση του πληθυσμού της. Έτσι, δεν μπορούμε να αναζητήσουμε την πληροφορία σε αναλύσεις που αφορούν πληθυσμούς άλλων Χωρών, καθώς οι γενετικές τους ιδιαιτερότητες διαφέρουν από τις δικές μας. Μάλιστα, ένας από τους στόχους του Εθνικού Δικτύου Ιατρικής Ακριβείας για τα Καρδιαγγειακά Νοσήματα, στο οποίο συμμετέχει το ΙΤΕ, είναι η μελέτη του αιφνίδιου θανάτου, που είναι πολύ συχνό φαινόμενο στη Νάξο. Το γεγονός ότι Χώρες όπως η Εσθονία, η Γερμανία, η Ελβετία διαθέτουν Ινστιτούτα στον τομέα αυτό καταδεικνύει τη σημασία του για την ανάπτυξη μιας Χώρας.

Για το ΙΤΕ (www.forth.gr), το οποίο είναι το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο της Χώρας, η δημιουργία του Ελληνικού Ινστιτούτου Γονιδιωματικής του Ανθρώπου αποτελεί μια μεγάλη επιτυχία με υψηλή προστιθέμενη αξία, η οποία επισφραγίζει την επίτευξη ενός ακόμα κομβικού στρατηγικού στόχου, και ενισχύει την αναπτυξιακή πορεία του Ιδρύματος.