Θανάσης Πότσης (ΕΒΙΔΙΤΕ): Το Διάστημα είναι το νέο «Ελντοράντο»

συνέντευξη στην Σοφία Μυττά

Η Ελλάδα εισέρχεται δυναμικά στον «δρόμο» της διαστημικής ανάπτυξης, μέσα από στρατηγικές αποφάσεις και υλοποιώντας ένα δομημένο διαστημικό πρόγραμμα ύψους 200 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Ένωσης Ελληνικών Βιομηχανιών Διαστημικής Τεχνολογίας & Εφαρμογών (ΕΒΙΔΙΤΕ), Θανάση Πότση, η χώρα μας διαθέτει πλέον ένα οικοσύστημα πλήρως προσαρμοσμένο στις διαδικασίες του «new space», ενώ συμμετέχει και συνεισφέρει οικονομικά στον ευρωπαϊκό διαστημικό προϋπολογισμό. Ο πρόεδρος του ΕΒΙΔΙΤΕ μίλησε στο ICT weekly για το παρελθόν και το μέλλον της ελληνικής διαστημικής τεχνολογίας, σε μια σειρά συνεντεύξεων με φορείς και εταιρείες

Κύριε Πότση, πώς ξεκινήσαμε να μιλάμε στην Ελλάδα για διάστημα και διαστημικές εφαρμογές όταν πριν 5 χρόνια δεν ξέραμε καν τι σημαίνουν; Πρόκειται για μια νέα τεχνολογική «επανάσταση»;

Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλη ανάπτυξη στον κλάδο διαστημικής τεχνολογίας, η οποία ωθείται κυρίως από την αξιοποίηση του διαστήματος για εμπορική χρήση. Από την αξιοποίηση του διαστήματος κυρίως από κρατικές υπηρεσίες έχουμε περάσει πλέον στο χρήση του διαστήματος για την ανάπτυξη εμπορικών και βιομηχανικών δραστηριοτήτων … αποτελώντας την ουσία το νέο τεχνολογικό «Ελντοράντο».

Η «επανάσταση» ξεκίνησε από την Αμερική, με τις επενδύσεις που έγιναν και την αλλαγή της «σκυτάλης» από τις κρατικές υπηρεσίες, όπως ήταν η NASA, στον ιδιωτικό τομέα με την SpaceX του Έλον Μάσκ και την Blue Origin του Τζέφ Μπέζος, όπου το διάστημα αρχίζει και γίνεται χώρος ανάπτυξης εμπορικών διαστημικών δραστηριοτήτων. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε σε κατακόρυφη ζήτηση τεχνολογιών, λύσεων και διαστημικών συστημάτων (Hardware & Software) που κάνουν το διάστημα οικονομικά και εμπορικά προσιτό. Το γεγονός αυτό, δημιούργησε με τη σειρά του αυτό που σήμερα ονομάζουμε New Space. To New Space είναι η πρόσβαση στο διάστημα σε περισσότερες εταιρείες, οι οποίες μπορούν πλέον να αναπτύξουν εμπορική δραστηριότητα και να βγάλουν χρήματα.

Το Διάστημα πλέον κινείται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς ανάπτυξης που ξεπέρασαν τα 400 δισ. δολ. το 2022 όπου η εμπορική χρήση αφορούσε πάνω από τα 350 δισ. δολ !!. Η Ευρώπη ξόδεψε πάνω από 80 δισ. δολ. το 2022 για διαστημικές εφαρμογές, δραστηριότητες, αποστολές κ.α. Άρα έχουμε αφενός, μία πολύ μεγάλη αγορά και αφετέρου, μία μετάβαση και πρόσβαση στην διαστημική τεχνολογία, η οποία είναι πιο κοντά σε χώρες, όπως η Ελλάδα, όπου διαθέτει πλέον ένα οικοσύστημα πλήρως προσαρμοσμένο στις διαδικασίες του «new space».

Ποια ευρωπαϊκή χώρα ξοδεύει τα περισσότερα χρήματα για το διάστημα; Τι ακριβώς σημαίνει αναπτύσσω διαστημική τεχνολογία και τί σηματοδοτεί για μια εθνική οικονομία;

Η Ευρώπη έχει τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) μέσω του οποίου υλοποιείται το διαστημικό πρόγραμμα της Ευρώπης. Αυτό σημαίνει ότι, όλες οι χώρες μέλη της ESA συνεισφέρουν οικονομικά στην υλοποίηση του διαστημικού αυτού προγράμματος.

Οι χώρες που βάζουν σήμερα τα περισσότερα χρήματα είναι η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και ακολουθούν μικρότερες όπως το Λουξεμβούργο, το Βέλγιο, οι οποίες, σε σχέση με την οικονομική τους δυναμική και το μέγεθος της χώρας τους, επενδύουν τρομακτικά μεγάλα ποσά στη διαστημική τεχνολογία. Και αυτό το κάνουν διότι έχουν καταλάβει ότι η επένδυση στο διάστημα δημιουργεί και αναπτύσσει τεχνολογίες στην ίδια τους τη χώρα, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε διαφορετικούς τομείς και να ωφελήσουν την οικονομία σε πολλαπλά επίπεδα. Μελέτες που έχει κάνει η ESA, έχει αποδείξει ότι για κάθε 1 ευρώ που επενδύεται στο διάστημα από μία χώρα, της επιστρέφονται 8 με 9 ευρώ. Άρα, χώρες που θέλουν πραγματικά να επενδύσουν σε υψηλή τεχνολογία και καινοτομία έχουν βρει μια ουσιαστική διέξοδο στην διαστημική τεχνολογία.

Το να αναπτύξεις διαστημική τεχνολογία δεν είναι μόνο η τεχνολογία που φανταζόμασταν στο παρελθόν, όπως αναπτύσσω ένα τηλεσκόπιο που ψάχνει να βρει ζωή σε άλλους πλανήτες. Μπορεί να είναι πάρα πολύ ωραίο και πολύ εντυπωσιακό και βοηθάει την ανάπτυξη της έρευνας και της επιστήμης του διαστήματος, αλλά μιλάμε για επένδυση στην Οικονομία που σου επιστρέφει χρήματα αναπτύσσοντας εμπορικές δραστηριότητες. Και γι΄ αυτό το λόγο το διάστημα είναι πολύ σημαντικό πια για την οικονομία μιας χώρας.

Σε ότι αφορά στην Ελλάδα, πώς κρίνετε την τεχνολογική και επιστημονική παρουσία της στο Διάστημα σήμερα;

Η Ελλάδα έχει μπει στο διάστημα τα τελευταία 20 χρόνια. Σε σύγκριση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες οι οποίες είχαν αναπτύξει βαριά διαστημική τεχνολογική υποδομή για την υποστήριξη κυρίων των αποστολών της εποχής του ψυχρού πολέμου, η Ελλάδα δεν είχε αναπτύξει αντίστοιχη διαστημική βιομηχανία. Η Ελλάδα δεν είχε ούτε τέτοια υποδομή, ούτε συμμετοχή στα μεγάλα διαστημικά προγράμματα της εποχής του Ψυχρού Πολέμου.

Στην ουσία, όλα ξεκίνησαν με την απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης το 2004 να γίνουμε πλήρες μέλος της ESA και έτσι η Ελλάδα έγινε το 16ο μέλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (European Space Agency-ESA). Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα συμμετέχει και συνεισφέρει οικονομικά στον ευρωπαϊκό διαστημικό προϋπολογισμό. Τα χρήματα αυτά πρέπει να επιστρέψουν στη χώρα με τη μορφή βιομηχανικού έργου, αποκλειστικά με ανταγωνιστικές διαδικασίες. Στα πρώτα χρόνια, δεν υπήρχαν οι επιστροφές αυτές διότι η βιομηχανία μας δεν ήταν έτοιμη. Και εκεί έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο η Ένωση Ελληνικών Βιομηχανιών Διαστημικής Τεχνολογίας & Εφαρμογών (ΕΒΙΔΙΤΕ), όπου μετά από παρότρυνση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος οι εταιρείες οι οποίες είχαν ήδη μια μικρή συμμετοχή στο διάστημα δημιουργήσαν την Ένωση Εταιρειών για ένα πολύ σημαντικό ρόλο: Να οργανώσει το ελληνικό βιομηχανικό οικοσύστημα, να αναπτύξει τεχνολογία, να προσελκύσει νέο βιομηχανικό ενδιαφέρον με σκοπό να ανταγωνιστεί τις άλλες ευρωπαϊκές βιομηχανίες και να μπορέσει να απορροφήσει τα χρήματα της Ελληνικής συμμετοχής στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος.

Πώς γεννήθηκε η Ελληνική Διαστημική Τεχνολογία; Ποιες συνθήκες ωρίμανσης οδήγησαν στην ανάπτυξή της;

Η Ελληνική Διαστημική Βιομηχανία, είναι γενικά μια νέα βιομηχανία η οποία προήλθε από συγχώνευση διαφορετικών βιομηχανιών που είχαν δραστηριότητα σε διαφορετικούς κλάδους (λογισμικό, υλικά, άμυνα, ασφάλεια, ναυτιλία) και οι οποίες εκείνη την περίοδο είχαν ασχοληθεί με υψηλή τεχνολογία και καινοτομία και μπορούσαν να δουν μια διέξοδο στο κομμάτι της διαστημικής τεχνολογίας. Ο τομέας της άμυνας και της ασφάλειας ήταν πιο προσιτός διότι είχε ήδη κάποια ποιοτικά στάνταρτ, λόγω των αμυντικών προγραμμάτων τα οποία ήταν πιο κοντά στα πολύ αυστηρά ποιοτικά στάνταρτ που έχει ένα σύστημα που χρειάζεται να ανέβει στο διάστημα.

Οπότε, πήραμε από όλους αυτούς τους κλάδους ό,τι καλύτερο τεχνολογικά υπήρχε εκείνη τη περίοδο στη χώρα μας και φτιάξαμε έναν «πυρήνα» διαστημικής βιομηχανίας που έμαθε από την αρχή να δουλεύει ανταγωνιστικά. Δηλαδή, δεν περίμενε αναθέσεις από την ελληνική Κυβέρνηση, αλλά συμμετείχε ανταγωνιστικά στους διαγωνισμούς που έβγαζε η ESA και έμαθε από πολύ νωρίς να αναπτύσσει τεχνολογία, να είναι ανταγωνιστικός, να αναπτύσσει καινοτομία πολύ υψηλής ποιότητας και σιγά σιγά μπόρεσε να μπει σε μια βιομηχανική αγορά που την περίοδο εκείνη είχε τρομακτική ανάπτυξη.

Αφού το ελληνικό διαστημικό δείγμα ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικό, όπως αναφέρετε, γιατί αυτά τα 25 χρόνια δεν είχε γίνει γνωστό;

Μια Βιομηχανία για να ωριμάσει χρειάζεται κάποιος χρόνος. Και χρειάζεται και χρόνος για να αποκτήσει «space technology made in Greece». Το διάστημα έχει μεγάλο χρόνο ανάπτυξης, πιστοποίησης και ελέγχου των δορυφορικών συστημάτων. Πρέπει η τεχνολογία που θα αναπτύξεις να ωριμάσει, να δοκιμαστεί, να ξαναδοκιμαστεί, να ελεγχθεί, να πετάξεις στο διάστημα προκειμένου να μπεις κι εσύ μέσα στον χώρο αυτό και να πιστοποιηθείς. Άρα, απαιτήθηκε μια 10ετία προκειμένου να πάρουμε αυτή την ωριμότητα που χρειαζόταν για να αναγνωριστούμε στη διεθνή αγορά διαστημικών υλικών.

Μέχρι σήμερα τα προϊόντα και όλη η τεχνολογία που αναπτύσσεται από την εγχώρια διαστημική βιομηχανία προορίζονται για χρήση εκτός χώρας. Οπότε δεν υπήρξε μεγάλη εσωτερική δημοσιότητα, διότι αφενός η τεχνολογία αυτή έφευγε από την Ελλάδα αφετέρου, και πολύ σημαντικό, χρειαζόμασταν κάποια χρόνια προκειμένου να φτιάξουμε το όνομά μας και την πιστοποίησή μας στο εξωτερικό. Αυτό μας πήρε τουλάχιστον 10 χρόνια. Σήμερα όμως τα πράγματα έχουν αλλάξει. Σήμερα στην χώρα μας δραστηριοποιούνται τουλάχιστον 45 μικρομεσαίες εταιρείες που παράγουν καινοτομία στον τομέα του διαστήματος. Δίνουν δουλειά σε περισσότερους από 2500 υψηλά αμειβόμενους επιστήμονες, ερευνητές και μηχανικούς και εμφανίζουν κύκλο εργασιών που το 2022 ξεπέρασε τα 200 εκατ. ευρώ.

Το ελληνικό οικοσύστημα διαστημικής τεχνολογίας, με ποιο τρόπο λειτουργεί σήμερα στη χώρα μας;

Μέχρι τώρα είχαμε την ΕΒΙΔΙΤΕ, που δημιουργήθηκε ως παρότρυνση της ESA, προκειμένου να οργανώσουμε την Ελληνική Διαστημική Βιομηχανία. Αυτό που καταλάβαμε πολύ γρήγορα ήταν ότι δεν υπήρχε ο «κρίκος» μεταξύ βιομηχανίας και ακαδημαϊκού/ερευνητικού οικοσυστήματος. Υπήρχαν πολλά Εργαστήρια/Πανεπιστήμια στην Ελλάδα που ανέπτυσσαν διαστημική τεχνολογία αλλά για εταιρείες του εξωτερικού, οπότε υποστήριζαν το ΑΕΠ μιας άλλης χώρας.

Για να μπορέσουμε να στήσουμε τον «κρίκο» μεταξύ αυτών των δύο κόσμων φτιάξαμε το πρώτο Space Cluster μαζί με το Corallia, τo 2008. Η πρώτη φάση του Si-Cluster έτρεξε εξαιρετικά για 5 χρόνια και δημιούργησε συνδυαστικούς δεσμούς μεταξύ αυτών των δύο κόσμων, οι οποίοι είναι πολύ σημαντικό να μπορέσουν να συνεργαστούν μεταξύ τους.

Το τρίτο πράγμα που κάναμε, μετά από πολλή πίεση και δύσκολες συνθήκες, ήταν να πείσουμε την ελληνική Κυβέρνηση να φτιάξουμε το ESA-Business Incubator Center (ESA-BIC) για startups, όπου νέοι επιστήμονες και ερευνητές εάν είχαν μία ιδέα θα μπορούσαν να τη θέσουν προς υλοποίηση ακολουθώντας ένα απόλυτα δομημένο πρόγραμμα ανάπτυξης και επιχειρηματικής ωρίμανσης. Αυτή η διαδικασία μέχρι τότε δεν υπήρχε. Αντίθετα στην Ε.Ε μέσω της δράσεων του ESA BICS, είχαν ήδη φτιαχτεί 27 τέτοια Κέντρα και έτσι η Ελλάδα έγινε το 28ο Κέντρο στην Ευρώπη. Το ESA BIC Greece, αφορά σε startups που θέλουν να ασχοληθούν με το κομμάτι της διαστημικής τεχνολογίας και παροτρύνω όλους τους νέους που θέλουν να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά με τον τομέα του διαστήματος να κοιτάξουν την ευκαιρία που τους παρέχει το πρόγραμμα του ESA-BIC Greece !

Πώς συνδέεται και συνυπάρχει η καινοτομία των ερευνητικών κέντρων με τους επίσημους φορείς;

Έχουμε τους νέους που φέρνουν νέες ιδέες στο χώρο της αεροδιαστημικής στη χώρας μας και οι οποίοι οργανώνονται με συγκεκριμένο πλάνο και στρατηγική.

Έχουμε το SI-Cluster που συνδέει τον χώρο της βιομηχανίας και τον ακαδημαϊκό/ερευνητικό κλάδο και πλέον εισέρχεται στην επόμενη φάση υλοποίησης του συνεργατικού έργου.

Έχουμε την ΕΒΙΔΙΤΕ η οποία παίζει τον ρόλο της δημιουργίας Εθνικής Βιομηχανικής Στρατηγικής για το διάστημα (που επενδύουμε, γιατί επενδύουμε και ποιές είναι οι τεχνολογίες που εξελίσσουμε) και το ποιο σημαντικό από όλα, ότι έχει δημιουργηθεί ένα κρατικός κυβερνητικός «πυρήνας», ο οποίος ασχολείται με το διάστημα.

Όταν η Ελλάδα ξεκίνησε και έγινε το 16ο μέλος της ESA, το διάστημα ανήκε στο υπουργείο Παιδείας. Αυτό γιατί την εποχή εκείνη το διάστημα σήμαινε για πολλούς αποκλειστικά ακαδημαϊκή έρευνα !! Οπότε φανταστείτε εμάς, σαν βιομηχανία, να προσπαθούμε να πείσουμε υπαλλήλους του υπουργείου Παιδείας για το πόσο σημαντική είναι η διαστημική βιομηχανία και η εξέλιξή της για τη χώρα. Τα πράγματα όμως άλλαξαν !!

Πώς είχε επιλεγεί το συγκεκριμένο υπουργείο;

Ήταν μέσω της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας. Και επειδή η ΓΓΕΤ ανήκει στο υπουργείο Παιδείας ανήκαμε και εμείς στο υπουργείο Παιδείας.

Σήμερα έχουμε το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης που έχει μία πολύ δυναμική ομάδα στη Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΓΓΤΤ) που ασχολείται με το διάστημα και έχουμε τη δημιουργία του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ), το οποίο κατά την γνώμη μου, θα πρέπει να έχει βασικό σκοπό τη δημιουργία στρατηγικής και πολιτικής της χώρας, απέναντι στο διάστημα. Οπότε, έχουμε δομήσει τα πάντα, σαν βάση, για να μπορέσει να «ανθίσει» ο κλάδος διαστημικής έρευνας, ανάπτυξης και βιομηχανίας στη χώρα και κυρίως να αποτελέσει σημείο προσέλκυσης επενδύσεων από κεφάλαια του εξωτερικού.

Όλη η προσπάθεια που κάνει τα τελευταία χρόνια η Γενική Γραμματεία Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων μας έχει βοηθήσει πάρα πολύ και είναι κάτι που οφείλω να το επισημάνω. Τα στελέχη της της κατάλαβαν από την αρχή την σπουδαιότητα του διαστήματος και ότι η χώρα δε μπορεί να μείνει έξω από το «πάρτι» που έχει ξεκινήσει παγκοσμίως. Και κατάλαβαν και βοήθησαν και ενίσχυσαν την προσπάθεια αυτή.

Γιατί το διαστημικό πρόγραμμα των 200 εκατ. ευρώ είναι τόσο σημαντικό; Πως η χώρα σκοπεύει να αξιοποιήσει κάθε διαστημική τεχνολογία και εφαρμογή;

Σε μία χώρα η βιομηχανία, ειδικά στο διάστημα, δραστηριοποιείται και αναπτύσσει υποσυστήματα, λογισμικό και υλικό που ανεβαίνουν σε δορυφόρους ή χρησιμοποιούνται σε εφαρμογές στη γη. Αυτό που αποτελεί σημαντικό στοιχείο καμπής για την ωρίμανση μια εθνικής βιομηχανίας στο διάστημα, είναι η δημιουργία ενός εθνικού διαστημικού προγράμματος. Και γιατί αυτό; Γιατί σου δίνει τη δυνατότητα να έχεις πρόσβαση σε ένα εθνικό διαστημικό πρόγραμμα που θα σε βοηθήσει να βάλλεις τα προϊόντα σου, τα υποσυστήματά σου και τις εφαρμογές σου σε ένα επιχειρησιακό διαστημικό σύστημα. Έτσι μπαίνεις στην αγορά !!

Εμείς σαν βιομηχανία, είχαμε εντάξει την απαίτηση αυτή στο στρατηγικό πλάνο που κάνουμε κάθε δύο χρόνια. Η πρότασή μας στην ελληνική κυβέρνηση ήταν ένα εθνικό διαστημικό πρόγραμμα, που θα αποφέρει συγκεκριμένα πράγματα, και έτσι ενσωματώθηκε στη στρατηγική της Κυβέρνησης. Προφανώς, δεν υπήρχαν οι πόροι εκείνη την περίοδο λόγω της οικονομικής κρίσης, ενώ ακολούθησε και η πανδημία, όμως μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης δημιουργήθηκαν οι υποδομές και οι κατάλληλες συνθήκες προκειμένου να προωθηθούν προγράμματα, τα οποία έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη της οικονομίας της χώρας και για να ανταπεξέλθει στην αρνητική εξέλιξη που είχε λόγω covid.

Πώς δημιουργήθηκε το πρόγραμμα αυτό και με ποιό στόχο;

H ελληνική κυβέρνηση δημιούργησε την «Ψηφιακή Βίβλο» και μέσα σε αυτήν εντάχθηκε αυτό το πρόγραμμα, το οποίο προήλθε ως απαίτηση και έπειτα από διαβούλευση του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης με όλα τα αντίστοιχα υπουργεία και φορείς. Δηλαδή είπαμε, τι χρειάζεται η ελληνική κυβέρνηση και οι ελληνικές υπηρεσίες ως υποστήριξη από το διάστημα και έτσι μαζέψαμε συγκεκριμένες απαιτήσεις. Προήλθε λοιπόν η περιγραφή μιας απαίτησης, δημιουργήθηκε ένα πρόγραμμα και ξεκίνησε η διαδικασία υλοποίησής του, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Την περίοδο εκείνη, η Ευρωπαϊκή Ένωση κατάλαβε ότι είναι πολύ σημαντικό να προχωρήσει σε ένα επιπλέον στρατηγικό επίπεδο δραστηριότητας πέρα από το πρόγραμμα copernicus που είναι για επιτήρηση και του Galileo που είναι για πλοήγηση. Οπότε ήρθε το τρίτο μεγάλο πρόγραμμα που το ονομάζουμε connectivity, που αποτελεί ένα δορυφορικό σύστημα το οποίο δίνει ασφαλείς επικοινωνίες σε υψηλούς ρυθμούς. Ένα δορυφορικό δίκτυο που η Ευρώπη θα το χρησιμοποιεί για να καλύπτει ανάγκες επικοινωνιών με ασφάλεια. Αυτό λοιπόν ταίριαζε εξαιρετικά με την ελληνική απαίτηση για το εθνικό πρόγραμμα των μικροδορυφόρων.

Ισχύουν οι ισχυρισμοί πώς υπάρχουν καθυστερήσεις; Εάν ναι, καθιστούν δύσκολη την ολοκλήρωση του προγράμματος το 4ο τρίμηνο του 2025, όπως προβλέπει το χρονοδιάγραμμα;

Όντως υπήρξαν καθυστερήσεις. Ο λόγος που καθυστέρησε για να ξεκινήσει το πρόγραμμα ήταν διότι η Ευρώπη δεν είχε αποφασίσει ακόμα τα πρωτόκολλα που θα χρησιμοποιούσε για το σύστημα αυτό, και το οποίο θα έπρεπε να είναι συμβατό με την αντίστοιχη σχεδίαση του Εθνικού μα προγράμματος.

Ωστόσο, οι καθυστερήσεις αυτές δεν θα δημιουργήσουν πρόβλημα, γιατί θα υπάρξει ένας κατάλληλος σχεδιασμός που θα μας δώσει τη δυνατότητα να υλοποιήσουμε το έργο στον χρόνο που χρειάζεται. Μην ξεχνάτε, πως η Ελληνική Βιομηχανία κατασκευάζει ήδη υποσυστήματα για άλλους δορυφόρους, οπότε δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Κάθε χρόνο υλοποιούμε συμβόλαια πάνω από 50 εκατ. ευρώ για διαστημικά υποσυστήματα, άρα είμαστε έτοιμοι για το έργο.

Πριν λίγες μέρες το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης ανακοίνωσε πως παρέλαβε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ΕSA) τα αποτελέσματα της Πρόσκλησης του RFI. Οι τρεις εταιρείες που επιλέχθηκαν για την επόμενη φάση (ΟΗΒ Ηellas, Thales Hellas και SITAL Hellas) πώς δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη του εγχώριου διαστημικού οικοσυστήματος και την επίτευξη των εθνικών στόχων;

Ο σχεδιασμός του υπουργείου για την υλοποίηση του εν λόγω έργου ήταν εξαιρετικός καθώς από την τεχνική περιγραφή του RFI υπήρχε σαφής απαίτηση για μεγιστοποίηση της εγχώριας βιομηχανικής συμμέτοχής η οποία φτάνει μέχρι και το επίπεδο της κατασκευής και πιστοποίηση των δορυφόρων στην χώρα μας.

Συγκεκριμένα, από το υλικό που θα ανέβει στο διάστημα (upstream) (δορυφόροι, υλικά, επικοινωνίες κ.α) πρέπει τουλάχιστον το 30% να αφορά σε συστήματα που θα έχουν αναπτυχθεί και κατασκευαστεί στην Ελλάδα. Σε ότι αφορά στις επίγειες εφαρμογές (downstream), το 60% αυτών των εφαρμογών θα πρέπει επίσης να έχει υλοποιηθεί στην χώρα από το ελληνικό οικοσύστημα.

Άρα, η περιγραφή έδινε το περίγραμμα ενός προγράμματος που θα έχει το μέγιστο αντίκτυπο στην ελληνική οικονομία και βιομηχανία. Άρα οι τρείς αυτές εταιρείες αξιολογήθηκαν και με βάσει την πρόταση και τις ιδέες τους, καλύπτοντας και αυτούς τους όρους.

Πείτε μας λίγα λόγια για τις πρωταγωνίστριες εταιρείες.

Και οι τρείς αποτελούν εξαιρετικές εταιρείες. Η γαλλική Thales υλοποιεί αυτή τη στιγμή μεγάλο μέρος του Ευρωπαϊκού Διαστημικού Προγράμματος, οπότε ξέρει τι κάνει και σίγουρα έχει εξαιρετική εμπειρία. Ενδεικτικά θα αναφέρω ότι πριν ένα χρόνο πήρε ένα πρόγραμμα για επικοινωνίες στον Καναδά με συμβόλαιο πολλών δις.

Η SITAΕL από την Ιταλία, αποτελεί μια new space εταιρεία, η οποία το διάστημα υλοποιεί ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του ιταλικού προγράμματος. Άρα αποτελεί μια καινούργια εταιρεία μέσα στον κλάδο του διαστήματος που καταλαβαίνει τί χρειάζεται η αγορά, τώρα.

Και η γερμανική ΟΗΒ που υλοποιεί το μεγαλύτερο διαστημικό πρόγραμμα για τη γερμανική κυβέρνηση, εδώ και αρκετά χρόνια. Άρα η καθεμία έχει ένα δικό της εξαιρετικό πλεονέκτημα. Οπότε τα πάντα θα κριθούν στη λεπτομέρεια και στο business plan που θα προτείνει η κάθε μία.

Για μας, business plan σημαίνει ότι δε θέλουμε να φτιάξουμε 3-4 δορυφόρους και μετά να το «κλείσουμε το μαγαζί». Πρέπει να δημιουργηθεί υποδομή έτσι ώστε να στηριχθεί και ένα 2ο σετ από δορυφόρους, να γίνει δεύτερη χρήση, μια επιπλέον εφαρμογή για να δώσει συνέχεια στην επένδυση. Στόχος είναι να συνεχίζουμε, να μπαίνουμε στην αγορά και να μένουμε στην αγορά, αλλιώς δε «βγαίνει» η επένδυση.

Η Ελληνική Διαστημική Βιομηχανία, επηρεάστηκε από την πανδημία; Η ενεργειακή κρίση θα επιβαρύνει τον κλάδο ή μήπως αποτελέσει ευκαιρία για νέες καινοτόμες ιδέες και πρότζεκτ;

Αυτό που μας επηρέασε δεν ήταν τόσο η πανδημία, αλλά η οικονομική κρίση. Από τη στιγμή που δεν υπήρχαν τα απαραίτητα χρηματοδοτικά εργαλεία από τις Τράπεζες ήταν εξαιρετικά δύσκολο να ακολουθήσουμε τους ρυθμούς των ανταγωνιστών από άλλες χώρες της Ευρώπης. Δεν είχαμε τα ίδια επενδυτικά προγράμματα που εφαρμόστηκαν για το διάστημα της Ελληνικής οικονομικής κρίσης σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Παρ΄ όλα αυτά, μέσα στην 10ετή οικονομική κρίση είχαμε ανάπτυξη τουλάχιστον 8% κάθε χρόνο στον κλάδο μας. Φανταστείτε εάν η 10ετία αυτή είχε κυλίσει καλά, πόσο πολύ θα μας είχε ανεβάσει σαν κλάδο.

Σε ότι αφορά στην πανδημία, αυτό που μας δημιούργησε είναι ότι, μας περιόρισε τις μετακινήσεις που χρειάστηκαν προκειμένου τα υποσυστήματα να μεταβούν σε συγκεκριμένα εργαστήρια στη Ευρώπη για να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες πιστοποίησης. Αυτό δεν έγινε, οπότε μείναμε πίσω στο να ολοκληρώσουμε κάποια πρότζεκτ και να ωριμάσουμε συγκεκριμένα προϊόντα.

Η ενεργειακή κρίση από την άλλη, αποτελεί για εμάς ένα πολύ σημαντικό θέμα. Τα καύσιμα και το κομμάτι ενέργεια για το διάστημα είναι πάρα πολύ σημαντικό. Ήδη επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο χειριζόμαστε το θέμα των κινητήρων και των καυστήρων στο διάστημα. Η ενεργειακή κρίση έχει δημιουργήσει τομείς περαιτέρω ανάπτυξης και εξέλιξης. Μπορούμε και χρησιμοποιούμε πλέον τους δορυφόρους για να υποστηρίζουμε διαδικασίες ανάπτυξης Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και να ενισχύουμε όλη αυτή τη προσπάθεια και τη μετάβαση σε πιο πράσινη ενέργεια.

Η ελληνική διαστημική βιομηχανία πόσους εργαζόμενους θα μπορούσε ιδανικά να απασχολεί μέσα στην επόμενη 5ετία;

Αυτή τη στιγμή ο κλάδος απασχολεί πάνω από 2,5 χιλιάδες άτομα μηχανικούς, ερευνητές, επιστήμονες που ασχολούνται στην Ελλάδα με το χώρο του διαστήματος. Αμείβονται καλά, έχουν πολύ υψηλό επιστημονικό υπόβαθρο, έχουν πολλά χρόνια σπουδών, είναι μηχανικοί και ερευνητές που έμειναν στη χώρα για αυτόν τον λόγο αλλιώς θα είχαν φύγει και αυτοί. Άρα, ο χώρος της διαστημικής τεχνολογίας, παίζει και τον ρόλο ότι κρατάει επιστήμες και μηχανικούς και κεφάλαιο πίσω στη χώρα.

Με τον ρυθμό ανάπτυξης που σας ανέφερα και με βάση το πρόγραμμα που συζητάμε, ευελπιστούμε ότι μέσα στην επόμενη 5ετία θα έχουμε τριπλασιάσει τον αριθμό των ανθρώπων που ασχολούνται με τη διαστημική βιομηχανία.

Ανταγωνιστικά, η ελληνική βιομηχανία εξελίσσεται όσο, και όπως, θα έπρεπε ή έχει «μακρύ δρόμο» να διανύσει ακόμα;

Είναι «μακρύς ο δρόμος» και η πρόκληση πολύ μεγάλη για όλους μας, αλλά πρέπει να δούμε τη συνολική εικόνα σε παγκόσμιο επίπεδο και τον τρόπο με τον οποίο κινείται ο κλάδος. Θα ήταν παράλογο να σας έλεγα ότι, στην Ελλάδα έχουμε μια καινοτόμο βιομηχανία η οποία εξελίσσεται ιδιαίτερα θετικά, όταν σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο υπάρχει τρομακτική εξέλιξη. Εμείς προσπαθούμε να ακολουθήσουμε τους φρενήρεις παγκόσμιους ρυθμούς. Ωστόσο είμαστε σε πολύ καλό δρόμο. Φανταστείτε ότι πριν 10 χρόνια μόλις που συζητούσαμε για το διάστημα. Σήμερα, με βάση την εμπειρία της γνώσης που έχουμε αποκτήσει, είμαστε πολύ σίγουροι για ότι έχουμε κάνει και μπορούμε να σταθούμε ουσιαστικά στα πόδια μας.

Η ελληνική συμμετοχή στα προγράμματα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) σε τί ποσοστό έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια;

Πρόκειται για δύο αριθμούς. Είναι η ετήσια συμμετοχή στην ESA και είναι και η απορρόφηση των κονδυλίων αυτών, ανταγωνιστικά πάντα.

Η προηγούμενη 3ετία, λόγω της οικονομικής κρίσης, ήταν χαμηλή και αυξήθηκε κατά 100% φτάνοντας κοντά στα 70 εκατ. ευρώ. Το νούμερο αυτό αυξήθηκε στην 3ετία που μπαίνουμε τώρα και υπολογίζεται γύρω στα 75 εκατ. ευρώ.

Η απορροφητικότητα που έχουμε την τελευταία 5ετία τουλάχιστον, ανέρχεται στο 110%. Δηλαδή απορροφούμε περισσότερα από τα χρήματα που βάζουμε στην ESA κάθε χρόνο.

Πόσο βατό είναι για μια ελληνική εταιρεία να συμμετάσχει σε μεγάλα έργα διαστημικής τεχνολογίας; Οι Τράπεζες έχουν κατανοήσει τη διαστημική τεχνολογία και τις προοπτικές της;

Όταν ασχολείσαι με υψηλή τεχνολογία και καινοτομία ιδιαίτερα του διαστήματος χρειάζεσαι σοβαρότητα, επενδύσεις, τεχνολογία, επιστημονικό προσωπικό, όρεξη, υπομονή και επιμονή. Χρειάζεται να αναπτύξεις ένα προϊόν που πρέπει να περάσει πολλά στάδια δοκιμασίας, χρειάζεται η αγορά να σε πιστοποιήσει και να φτιάξεις το όνομά σου. Μπαίνεις μέσα σε ένα χώρο καθαρά ανταγωνιστικό.

Στην Ελλάδα όλα αυτά τα έχουμε. Οπότε για πρώτη φορά, μετά από 20 χρόνια υπάρχει ένα δομημένο στρατηγικό σχέδιο στο οποίο μπορεί να έρθει κάποιος και να πει εγώ είμαι σοβαρός, θα προσλάβω κόσμο, θα δαπανήσω χρήματα και θα αναπτύξω τεχνολογία και καινοτομία για το διάστημα.

Όμως, εάν πας σε μία Τράπεζα και της μιλήσεις για το διάστημα και για «πράσινα ανθρωπάκια» δε θα σε πιστέψει. Όταν όμως τις εξηγήσεις ότι θα φτιάξεις καινοτομία και ένα προϊόν που θα είναι ανταγωνιστικό με συγκεκριμένη αγορά και συγκεκριμένο business plan και έχεις μια δομημένη κατάσταση για να σε υποστηρίξει, είμαι σίγουρος πως θα σε ακούσει. Τις τράπεζες τις ενδιαφέρει τι θα μπει στο ταμείο, και το ταμείο είναι πολύ μεγάλο. Οι Τράπεζες δεν βλέπουν μόνο την Ελλάδα, αλλά κοιτάζουν και σε άλλες χώρες το πώς οι εκεί Τράπεζες χρηματοδοτούν αντίστοιχες δράσεις. Όλοι αρχίζουν και αντιλαμβάνονται πια πως το διάστημα είναι ένα εμπορικός δρόμος. Δημιουργείς αγορά και βγάζεις λεφτά.

πηγή: ictplus.gr