Πράσινα Χριστούγεννα

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΠΑΛΛΑΣ ΒΑΓΓΕΛΗΣ -ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ

Οι ρυθμικές ανταύγειες από τα φωτάκια που αναβοσβήνουν στο διπλανό δωμάτιο, οι ανταλλαγές συνταγών για γαλοπούλα, τα ζεστά ρούχα που μυρίζουν καινούργια. Τα Cd’s με συλλογές εορταστικών τραγουδιών, η συσσώρευση των ονομαστικών εορτών τον Δεκέμβριο, οι οποίες λειτουργούν σαν προθέρμανση. Τα χρυσά γράμματα στα λογότυπα των περιοδικών, η μπάλα που σπάει πάντα (μα πάντα), όταν στολίζεις το δέντρο. Το εορταστικό ωράριο. Η στιγμή που  αφού κλείσεις και τις τελευταίες εκκρεμότητες στη δουλειά, γυρίζεις σπίτι έχοντας μπροστά σε μια εβδομάδα διακοπών και βάζεις ένα ποτό που το πίνες μόνος σου, ενώ σκέφτεσαι τον χρόνο που πέρασε. Οι τηλεοπτικοί απολογισμοί της χρονιάς που φεύγει. Η βόλτα στην πόλη, τα μαγαζιά που πουλάνε χριστουγεννιάτικα στολίδια και τα βλέπεις ξαφνικά ένα πρωί ενώ οδηγείς. Αυτή η μυρωδιά του μελομακάρονου. Η τεμπελιά τα απογεύματα, λίγο αφού σκοτεινιάσει. Τα κρουστά στις προαναφερόμενες ορχήστρες που λένε τα κάλαντα από μαγαζί σε μαγαζί. Η χρυσόσκονη που μένει στα χέρια από τις κορδέλες στα δώρα. Ο Frank Sinatra στο ραδιόφωνο του αυτοκινήτου. Τα μικρά, ασήμαντης αξίας δωράκια που δείχνουν ότι κάποιος σε σκέφθηκε. Τα εκατοντάδες νέα βιβλία. Τα χαμόγελα στις αναχωρήσεις του αεροδρομίου. Τα καλάθια με ποτά στις προθήκες των μαγαζιών, οι φωτεινές αψίδες που βάζουν οι δήμοι πάνω από τους δρόμους με τη φράση «Χρόνια Πολλά». Η φράση «μου έτυχε το φλουρί», οι τετράγωνες συσκευασίες της πουτίγκας. Τα θολά τζάμια από την ζέστη. Οι λεκέδες από κόκκινο κρασί στο χαλί. Το χαμόγελο του δικού σου ανθρώπου, του παιδιού σου;

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΧΩΡΙΣ ΧΡΙΣΤΟ

«Καλά Χριστούγεννα». Δεκάδες (ή και εκατοντάδες;) χρόνια οι άνθρωποι πρόφεραν αυτές τις απλές λέξεις σχεδόν μηχανικά. Λιγότερο μηχανικά τα παιδιά τραγουδούσαν τα κάλαντα, στόλιζαν δέντρα με φάτνες, μάθαιναν τον μύθο για τους ανατολίτες μάγους με τα περίεργα ονόματα και τα περίεργα δώρα. Όχι, πλέον. Εδώ και χρόνια, στις μητροπόλεις της Δύσης τα Χριστούγεννα έχουν τεθεί κατά περίεργο τρόπο υπό διωγμό. Φυσικά, ποτέ πριν δεν ήταν τόσο «πλανητικά»: γιορτάζονται με καταναλωτική μανία ακόμα και σε μέρη της Γης που πιστεύουν σε άλλους θεούς, όπως στην Κίνα ή  τη Μέση Ανατολή. Αλλά στην ίδια τη Δύση, τα Χριστούγεννα ποτέ δεν ήταν τόσο φοβικά και ευνουχισμένα. Η τάση υπαγορεύθηκε από την πολυφυλετική πραγματικότητα ήδη από τη δεκαετία του ’90. Οι δυτικές κοινωνίες ευλόγως αναρωτήθηκαν μήπως ο τόσο επίσημος και σχεδόν «υποχρεωτικός» εορτασμός μιας κατά βάση θρησκευτικής εορτής προσέβαλλε την ελευθερία εκείνων που είναι αλλόθρησκοι ή απλώς άθεοι. Σε πολλές χώρες έγινε μια συνετή προσπάθεια τα Χριστούγεννα να απεκδυθούν τα εμφανή θρησκευτικά τους στοιχεία, όπως η εικόνα του Χριστού. Για παράδειγμα, οι δάσκαλοι στα σχολεία δασκαλεύτηκαν να μιλούν για το δίδαγμα των Χριστουγέννων με τρόπο οικουμενικό. Σταδιακά, όμως, η πολιτική ορθότητα έφτασε στα όρια του γελοίου: Στο Ρίβερσαϊντ της Καλιφόρνιας, κατά τη διάρκεια μιας βραδιάς πατινάζ, οι διοργανωτές διέκοψαν τη χορωδία των παιδιών που τραγουδούσαν χριστουγεννιάτικα τραγούδια, με το σκεπτικό ότι ίσως έφερναν σε δύσκολη θέση την (εβραϊκής καταγωγής) πατινέζ Σάσα Κοέν, η οποία, όταν εκ των υστέρων το έμαθε, έμεινε εμβρόντητη με τη λογοκριτική αυτή πρωτοβουλία…

 Τα Χριστούγεννα είναι μια περίοδος όπου συμπυκνώνονται πολλές από τις σύγχρονες τάσεις ζωής, με έμφαση στην υπερκατανάλωση. Φέτος, η τάση αλλάζει…

Η Ένωση Ευρωπαϊκών Επιμελητηρίων κάλεσε τα μέλη της το Νοέμβριο να διερευνήσουν τις προθέσεις των ευρωπαίων καταναλωτών, ενόψει των Χριστουγέννων. Τα αποτελέσματα σε μια σειρά χώρες (Γερμανία, Σουηδία, Βρετανία, Ολλανδία) ανέδειξαν ένα νέο στοιχείο: οι καταναλωτές στη μεγάλη πλειονότητά τους δήλωσαν ότι στα γιορτινά ψώνια τους θα πάρουν σοβαρά υπόψη το κατά πόσον τα προϊόντα επιβαρύνουν ή όχι το περιβάλλον.

Εκδήλωσαν επίσης την πρόθεση, προτού αγοράσουν, να πληροφορηθούν -πέρα από την τιμή και τις άλλες ιδιότητες του προϊόντος – και για την «ηθική» στάση της κατασκευάστριας εταιρείας απέναντι στις οικολογικές της υποχρεώσεις και το καθεστώς των εργασιακών σχέσεων. Ακόμη και η συσκευασία δεν τους είναι αδιάφορη, οπότε όλο και περισσότερα καταστήματα αποφεύγουν τις πλαστικές σακούλες και τις νάιλον κορδέλες. Στην έρευνα του Επιμελητηρίου της Στοκχόλμης, ένας στους δύο ερωτηθέντες δήλωσε ότι πιστεύει πως θα αυξηθεί φέτος η πώληση προϊόντων  που τηρούν  οικολογικές  προδιαγραφές και  ένας  στους τρεις ότι θα προτιμήσει παιχνίδια και στολίδια που έχουν την ένδειξη «φιλικό προς το περιβάλλον». Σύμφωνα με οργανώσεις καταναλωτών, η αγορά προϊόντων με οικολογικές προδιαγραφές παρουσίασε αύξηση 130% το πρώτο εξάμηνο του 2013. Παράλληλα, πολλαπλασιάζονται τα προϊόντα που φέρουν την ειδική οικολογική σήμανση που έχει θεσπίσει η Ε.Ε. Εν ολίγοις, η τάση των ημερών είναι τα «Πράσινα Χριστούγεννα». Δρόμοι και πλατείες σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν φωταγωγηθεί με σχετική λιτότητα. Αν τα προηγούμενα χρόνια οι δήμαρχοι συναγωνίζονταν μεταξύ τους σε χλιδή, τώρα φαίνονται πιο συγκρατημένοι, είτε από οικολογική πεποίθηση είτε για λόγους οικονομίας είτε για να μην προσκρούσουν στο δημόσιο αίσθημα.