Πώς επηρεάζουν τον ελληνικό τουρισμό οι κυρώσεις στον πλουσιότερο άνθρωπο της Ρωσίας;

Γεννημένος το 1965, από παιδί μιας φτωχής οικογένειας εργατών που ζούσε με κουπόνια, ο Αλεξέι ΜορντασόφAlexei Mordashov έγινε ο πλουσιότερος άνθρωπος της Ρωσίας (σύμφωνα με την κατάταξη του ForbesAlexey Mordashov | Forbes) και 51ος δισεκατομμυριούχος στον κόσμο το 2021.

Ξεκίνησε την καριέρα του στη SeverstalSEVERSTAL, PAO Company Profile, μία από τις μεγαλύτερες ρωσικές χαλυβουργίες, σε ηλικία μόλις 23 ετών, ως επικεφαλής οικονομολόγος. Τέσσερα χρόνια μετά, το 1992, μετά την πτώση της ΕΣΣΔ και λίγο πριν την ιδιωτικοποίηση της βιομηχανίας, προήχθη σε Οικονομικό Διευθυντή. Ακολουθώντας τις συμβουλές που του έδωσε ένας διευθυντής εργοστασίου, ίδρυσε δύο επενδυτικά κεφάλαια με σκοπό να αποκτήσει μετοχές της Severstal, προκειμένου να τις κρατήσει μακριά από τα χέρια των ξένων. Κάπως έτσι ο Αλεξέι Μορντασόφ έγινε ο πλειοψηφικός μέτοχος της χαλυβουργίας, έχοντας σήμερα υπό τον έλεγχό του το ⅓ των μετοχών της.

Ο ρώσος επενδυτής από τότε έχει επεκταθεί και σε άλλους τομείς# 62 Alexey Mordashov $23.3B | Bloomberg (τραπεζικό, τουριστικό, μίντια κ.ά.) και έχει βραβευτεί με το παράσημο του Διοικητή του Τάγματος της Αξίας της Ιταλικής Δημοκρατίας (2009L’Ordine al Merito per Mordashov | Bresciaoggi) και του Δουκάτου του Λουξεμβούργου (2017). Μεταξύ άλλων θεσμικών θέσεων έχει διατελέσει αντιπρόεδρος (2012-2013) της Παγκόσμιας Ένωσης Χάλυβα με έδρα τις Βρυξέλλες, αντιπρόεδρος του ρωσογερμανικού εμπορικού επιμελητηρίου, μέλος της ρωσογερμανικής ομάδας εργασίας αρμόδιας για στρατηγικά οικονομικά και χρηματοοικονομικά θέματα και μέλος του Συμβουλίου Επιχειρηματικής Συνεργασίας ΕΕ-Ρωσίας.

Κυρώσεις με χρονοκαθυστέρηση

Παρότι σύμφωνα με το σκεπτικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο Αλεξέι Μορντασόφ φέρεται να επωφελείται εδώ και καιρό από τις στενές σχέσεις του με το Κρεμλίνο και εμμέσως να έχει συμβάλει στην αποσταθεροποίηση της Ουκρανίας από το 2014, όταν έγινε δηλαδή η προσάρτηση της Κριμαίας, το όνομά του προστέθηκε στη λίστα των ευρωπαϊκών κυρώσεων μόλις στις 28 Φεβρουαρίου του 2022, στον απόηχο της εισβολής Πούτιν.

Σύμφωνα με τη σχετική απόφασηΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) 2022/336 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 28ης Φεβρουαρίου 2022 για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 269/2014 σχετικά με περιοριστικά μέτρα για ενέργειες που υπονομεύουν ή απειλούν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας «[…] επωφελείται από τους δεσμούς του με τους ρώσους ιθύνοντες. Είναι πρόεδρος της εταιρίας Severgroup. Η εταιρία αυτή είναι μέτοχος της Bank Rossiya, με μερίδιο γύρω στο 5,4 % το 2017. Η τράπεζα αυτή θεωρείται η προσωπική τράπεζα των ανώτατων αξιωματούχων της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Μετά την παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας, η Bank Rossiya έχει ανοίξει υποκαταστήματα σε όλη την Κριμαία και τη Σεβαστούπολη, εδραιώνοντας με τον τρόπο αυτόν την ενσωμάτωση των δύο περιοχών στη Ρωσική Ομοσπονδία. Επιπλέον, η Severgroup έχει σημαντική συμμετοχή στο National Media Group, το οποίο, με τη σειρά του, ελέγχει τηλεοπτικούς σταθμούς που υποστηρίζουν ενεργά τις αποσταθεροποιητικές πολιτικές της ρωσικής κυβέρνησης στην Ουκρανία. Επιπλέον, η Severgroup είναι ιδιοκτήτρια της εταιρείας JSC Power Machines (σ.σ.: που είχε έως πρόσφατα επιχειρηματικό εταίρο τη SiemensSGTT CEO: Power Machines may remain Siemens’ partner even after the exit from SGTT | TASS), η οποία είναι υπεύθυνη για την πώληση τεσσάρων ανεμογεννητριών στην κατεχόμενη χερσόνησο της Κριμαίας. Είναι συνεπώς υπεύθυνος για την υποστήριξη δράσεων και πολιτικών οι οποίες υπονομεύουν την εδαφική ακεραιότητα, την κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας. Είναι επίσης υπεύθυνος για την παροχή οικονομικής και υλικής στήριξης σε ρώσους ιθύνοντες υπεύθυνους για την προσάρτηση της Κριμαίας και την αποσταθεροποίηση της ανατολικής Ουκρανίας και είχε οφέλη από αυτούς».

Η επένδυση στην TUI και η διαδοχή

Από το φθινόπωρο του 2007, όταν αγόρασε αρχικό ποσοστό 3% στην TUI, ο Μορντασόφ αύξανε μέχρι πρόσφατα σταθερά το μερίδιό του στη γερμανική εταιρεία, ενώ στα χέρια του βρισκόταν και ο μέχρι πρότινος ρωσικός βραχίονάς της. Από το 2016 ήταν μέλος του εποπτικού συμβουλίου της TUI AG, απ’ όπου και παραιτήθηκεEU imposes sanctions on shareholder Alexey Mordashov – he resigns from TUI Supervisory Board | TUI Group μετά την επιβολή των ευρωπαϊκών κυρώσεων. Μία μέρα μετά παραιτήθηκεVladimir Lukin resigns from the Supervisory Board | TUI Group από το ίδιο σώμα και ο συνεργάτης του, Βλαντίμιρ Λούκιν. Ο ρώσος επενδυτής -όπως και το γερμανικό κράτος- ήταν μεταξύ αυτών που στήριξαν οικονομικά την τουριστική εταιρεία όταν χτυπήθηκε το 2020 από την πανδημία, προσφέροντας μια σημαντική ένεση ρευστότηταςTUI AG Execution of Agreements relating to Financing Package.

Τις μετοχές του στην TUI, που μετά την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου στις αρχές του 2021 είχαν αυξηθεί αθροιστικά στο 34% (αξίας περίπου €1,5 δισ.) καθιστώντας τον Μορντασόφ τον μεγαλύτερο μέτοχο της εταιρείας, τις κατείχε μέσω της κυπριακής ναυαρχίδας του, Unifirm Limited και της ρωσικής Severgroup.

Τον Ιούνιο του 2019Change in the shareholder structure of TUI AG | TUI Group είχε μεταφέρει στη ρωσική εταιρεία KN-Holding –με δικαιούχους τους γιους του Κίριλ και Νικίτα– το 65% της Unifirm. Όπως είχε ενημερώσει ο Μορντασόφ την TUI, ο βασικός σκοπός της μεταβίβασης του μεριδίου του ήταν προκειμένου τα παιδιά του να αποκτήσουν εμπειρία στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων και επιχειρηματική γνώση. Το ίδιο είχε κάνει εξάλλου και με το μερίδιό του στην βρετανική NordgoldNorgold Board Changes London, United Kingdom, 07 March 2022 | archive.today (κάποτε εισηγμένη στο αγγλικό χρηματιστήριο), που λειτουργεί χρυσωρυχεία σε Ρωσία, Μπουρκίνα Φάσο, Γουινέα και Καζακστάν και έχει δραστηριότητα σε πολλά μέρη του κόσμου.

Στις 26 Μαρτίου 2021 ολοκληρώθηκε η πώληση της TUI Russia στην εταιρεία των υιών Μορντάσοφ KN Holding και σύμφωνα με την τότε ανακοίνωση «η TUI Russia σκοπεύει να ακολουθήσει μια αυτόνομη στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού και το εμπορικό σήμα “TUI” θα συνεχίσει να χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της συμφωνίας άδειας χρήσης εμπορικού σήματος».

Στις 28 Φεβρουαρίου 2022, όταν τα σύννεφα είχαν πυκνώσει πάνω από το κεφάλι του μεγαλομετόχου της TUI, o CEO της εταιρείας σε ανακοίνωσή του πήρε αποστάσεις από τον Μορντασόφ και τις δραστηριότητες σε ρωσικό έδαφος. «Δεν εκπροσωπούμαστε πλέον από εταιρείες στη Ρωσία και την Ουκρανία. Όπως γνωρίζετε, πουλήσαμε τις συμμετοχές μας […] στη Ρωσία και την Ουκρανία πριν από λίγο καιρό» (σ.σ.: η διακοπή της συμφωνίας άδειας χρήσης του εμπορικού της σήματος από την TUI Ρωσίας, έγινε παρόλα αυτά αρκετές μέρες αργότερα, στις 10 ΜαρτίουTUI terminates agreement: TUI brand name may no longer be used by TUI Russia | TUI Group).

Στις 2 Μαρτίου, σε νέα ανακοίνωσή της η TUI προσπαθεί να καθησυχάσει το επενδυτικό κοινό αναφέροντας ότι «στόχος των κυρώσεων της ΕΕ είναι να εμποδιστεί ο κ. Mordashov να πουλήσει τις μετοχές που κατέχει στην TUI AG. Αυτό αποσκοπεί στο να εμποδίσει τον κ. Mordashov να πραγματοποιήσει οποιαδήποτε έσοδα ή κέρδη από την επένδυσή του στην TUI […] Οι κυρώσεις της ΕΕ αφορούν τον κ. Mordashov ως πρόσωπο και όχι την TUI AG, στην οποία είναι μέτοχος. Από την άποψη αυτή, οι κυρώσεις αυτές κατά του μετόχου δεν έχουν αντίκτυπο στην εταιρεία στην οποία κατέχει μετοχές. Η επιχειρησιακή δραστηριότητα της TUI AG διοικείται από το εκτελεστικό συμβούλιο, όπως συμβαίνει σε κάθε γερμανική ανώνυμη εταιρεία».

Δύο ημέρες μετά, η TUI ανακοινώνει πως ενημερώθηκε για αλλαγές στην ιδιοκτησία της κυπριακής Unifirm Limited (η οποία κατέχει τις μετοχές της γερμανικής εταιρείας), που έγιναν στις 28 Φεβρουαρίου. Δηλαδή την ημέρα επιβολής των κυρώσεων. Πιο συγκεκριμένα η Unifirm, σύμφωνα με την ανακοίνωσηTUI AG has been informed about changes in ownership of shareholder Unifirm Limited | TUI Group, πούλησε μερίδιο 4,13% που κατείχε στην TUI στη Severgroup του Αλεξέι Μορντασόφ (ποσοστό που λόγω των κυρώσεων εις βάρος του πάγωσεTUI AG receives information about the owner of its shareholder Unifirm: Marina Mordashova named as controlling shareholder of Ondero Limited / Authority initiates investigation – voting rights of Unifirm Limited blocked | TUI Group). Ταυτόχρονα, δύο από τους μετόχους της Unifirm Limited, η επίσης κυπριακή Rayglow Limited του Μορντασόφ και η KN-Holding LLC των δύο γιών του, πούλησαν το μερίδιό τους στην Unifirm σε μια εταιρεία με έδρα τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους, ονόματι Ondero Limited, η οποία όπως αποκαλύφθηκεTUI AG: Correction of a release from 04/03/2022 according to Article 40, Section 1 of the WpHG [the German Securities Trading Act] with the objective of Europe-wide distribution | yahoo!finance στην πορεία βρισκόταν τη στιγμή της συναλλαγής υπό τον έλεγχο συζύγου του Μορντασόφ, Μαρίνα Μορντάσοβα. Η πληροφορία αυτή οδήγησε στο πάγωμα των δικαιωμάτων ψήφου (και) της Unifirm και στην εκκίνηση έρευναςGermany investigates £1bn Tui share transfer by sanctioned Russian oligarch | The Guardian από το γερμανικό υπουργείο Οικονομίας.

Στα χέρια της συζύγου του, από τα δικά του και των γιων του, είχε περάσει και ο έλεγχος της NordgoldNorgold: Nordgold’s share capital is divided into 336,263,929 ordinary shares | archive.today. Σύμφωνα με το ιδρυτικό έγγραφοOndero shares | ICIJ της Ondero, της offshore που βρέθηκε να ελέγχει μέσω της Unifirm τις μετοχές της TUI, το οποίο δημοσιοποίησε η δημοσιογραφική κοινοπραξία ICIJPandora Papers shed light on $1.4 billion Russian sanctions mystery | ICIJ, το εταιρικό μονοπάτι οδηγεί από τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους πίσω στην Κύπρο και πιο συγκεκριμένα στο κτίριο της PriceWaterHouse Κύπρου, της εταιρείας δηλαδή που έχει στήσει σχεδόν όλες τις κυπριακές οντότητες υπό τον έλεγχο του Μορντασόφ.

Οι κρατήσεις της TUI στην Ελλάδα

Ενώ το υπουργείο Οικονομίας της Γερμανίας έκανε ακόμα έλεγχο για τις συνθήκες μεταβίβασης του πακέτου που έλεγχε ο Αλεξέι Μορντασόφ στην εταιρεία που έλεγχε η σύζυγός του, την Ondero Limited, σε αυτήν πέρασε το 29% των μετοχών της TUIOligarchen-Frau als TUI-Großaktionärin | tagesschau που έλεγχε ο Μορντασόφ, ενώ ένα 5% κατευθύνθηκε στην κατεχόμενη από αυτόν Severgroup. O Mορντασόφ, που πριν την εισβολή έλεγχε το 34% της TUI (το άθροισμα του 29% που πέρασε αργότερα στην OnderoTUI AG erhält Nachricht über Eigentümer ihres Aktionärs Unifirm: Marina Mordashova als kontrollierende Gesellschafterin der Ondero Limited benannt / Behörde leitet Prüfverfahren ein – Stimmrechte der Unifirm Limited gesperrt | PressePortal και του 5% στη Severgroup), είχε πάρει μέρος με 1,1 δισ. ευρώ στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου όταν χρειάστηκε μέσα στην πανδημία και σε μία δήλωσή του πριν από έναν μήνα είχε χαρακτηριστικά πει ότι ουδέποτε βρισκόταν κοντά στην πολιτική. «Δεν έχω συμμετάσχει καθ’ οιονδήποτε τρόπο στις σημερινές γεωπολιτικές εντάσεις και δεν αντιλαμβάνομαι με ποια κριτήρια μου επιβάλλει κυρώσεις η Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε Mordaschow kritisiert EU-Sanktionen gegen ihn | fvwπριν έναν μήνα. Στο σάιτ που δημοσίευσε τη δήλωσή του, πολλά σχόλια αναγνωστών δείχνουν ότι οι περισσότεροι δεν επιθυμούν να δείξουν την παραμικρή κατανόηση για τα προβλήματά του, κατηγορώντας τον για έλλειψη «ξεκάθαρης γλώσσας» σε σχέση με τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία. O Μορντασόφ παραιτείταιTUI: Mordashov scheidet aus Aufsichtsrat aus | Τοuristik Aktuell στις αρχές Μαρτίου από τη θέση του στο εποπτικό συμβούλιο της εταιρείας στην οποίαν είναι μέτοχος επί 15 χρόνια.

Η ίδια η TUI σημειώνει ότι το πάγωμα των μετοχών του Μορντασόφ δεν πρόκειται να επηρεάσει την πορεία της εταιρείας, αλλά ο ίδιος είναι αμφίβολο αν θα καταφέρει να αυξήσει το μερίδιό του, όπως διαρκώς έκανε τα τελευταία χρόνια.

Η υπόθεση όμως με τη μεταβίβαση των μετοχών του στην εταιρεία που ελέγχει η σύζυγός του οδήγησε και σε μία άλλη «παρενέργεια». Ανταγωνιστές της TUI, όπως η εταιρεία Der Touristik, προβάλλουν πλέον το επιχείρημα ότι έχουν «γερμανούς μετόχους», ενώ η TUI δέχτηκε πυρά για τον τρόπο με τον οποίο ο Μορντασόφ χειρίστηκε το ζήτημα.

Έτσι την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου, αμέσως μετά την έκρηξη του πολέμου, οι κρατήσεις στα συνεργαζόμενα με την TUI ξενοδοχεία της Κρήτης υποχώρησαν 20%, ενώ πριν αυξάνονταν με 5% (παρόλα αυτά οι κρατήσεις της TUI από το Ηνωμένο Βασίλειο ή τη Σκανδιναβία δεν επηρεάστηκαν). Στις 15 Mαρτίου οι κρατήσεις από τη Γερμανία ήταν 25% κάτω από τα επίπεδα του 2019 συνολικά για όλη τη χώρα, ενώ για το διάστημα 15 Φεβρουαρίου-15 Μαρτίου ήταν 32% αυξημένες σε σχέση με πέρυσι. Αντίστοιχα οι κρατήσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο (TUI UK) ήταν στις 15 Μαρτίου μειωμένες μόνο κατά 4% έναντι του 2019. Παρόλα αυτά για την μεγαλύτερη επιχείρηση οργάνωσης ταξιδιών στην Ευρώπη η Κρήτη παρέμενε πρώτος ή δεύτερος προορισμός σε δημοφιλία, με τα κύματα των κρατήσεων να επανέρχονται σιγά-σιγά όσο περνούσε ο χρόνος από τις 24 Φεβρουαρίου (ημέρα έναρξης του πολέμου ενάντια στην Ουκρανία) στα επίπεδα που είχαν πριν από αυτήν. Πιο πολύ από τη συγκριτική κάμψη των κρατήσεων κάποιες εβδομάδες του Μαρτίου φαίνεται να επηρεάζεται η Ανατολική Κρήτη (νομός Ηρακλείου).

Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Απριλίου η ηγεσία της TUI και ο έλληνας υπουργός Τουρισμού Βασίλης Κικίλιας βρέθηκαν στην ΚρήτηΣτο Ηράκλειο ο Βασίλης Κικίλιας για τα διπλά βαφτίσια της TUI | neakriti για να υποστηρίξουν την TUI στη φετινή σεζόν, σε ένα ταξίδι που ήταν προγραμματισμένο πριν ακόμα ξεκινήσει η επίθεση στην Ουκρανία.

Η παρουσία του υπουργού και της ηγεσίας της TUI δείχνει πόσο σημαντική είναι η γερμανική εταιρεία για τη φετινή και κάθε σεζόν του ελληνικού τουρισμού.

Κείμενο: Τάσος Τέλλογλου / Ελίζα Τριανταφύλλου

πηγή: insidestory.gr