Πως επηρεάζει ο σύγχρονος τρόπος ζωής την υγεία του πληθυσμού;
γράφει στο peripteron.eu ο Βανταράκης Απόστολος, Καθηγητής Υγιεινής, Τμήμα Ιατρικής, Παν/μιο Πατρών
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής οδηγεί αναμφισβήτητα σε έντονο στρες, με ενδεχόμενες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου. Οι σημαντικότερες επιπτώσεις στα ανεπτυγμένα κράτη είναι τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Σύμφωνα με μελέτες, η στεφανιαία νόσος και τα εγκεφαλικά επεισόδια αποτελούν στις μέρες μας την πρώτη αιτία θανάτου. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, σε πολλές περιπτώσεις, οδηγεί σε υπέρταση, την οποία ενδεχομένως αψηφούν οι άνθρωποι που την εμφανίζουν. Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία τονίζει ότι οι μισοί από τους θανάτους που οφείλονται σε χρόνια νοσήματα, συμπεριλαμβανομένης της στεφανιαίας νόσου και των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, αφορούν τα άτομα «παραγωγικής ηλικίας».
Παρόλο που στη χώρα μας έχουμε ένα σημαντικό «πλεονέκτημα», την μεσογειακή διατροφή, τα τελευταία χρόνια έχοντας εγκαταλείψει αυτό τον τρόπο διατροφής και ζωής, έχουν δημιουργηθεί σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία μας. Το κάπνισμα, η κακή διατροφή, το άγχος και η έλλειψη άσκησης, παραμένουν σήμερα οι σοβαρότεροι παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση των καρδιαγγειακών επεισοδίων. Εντούτοις, με απλές αλλαγές στον τρόπο ζωής, οκτώ στους δέκα θανάτους θα μπορούσαν να αποφευχθούν, όπως επισημαίνεται από πολλές έρευνες. Καθώς ζούμε σε ένα πολύπλοκο, μοντέρνο και γεμάτο απαιτήσεις περιβάλλον, το οποίο περιβάλλεται από θορύβους, διορίες, τεχνολογία, υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα, λιγότερη άσκηση και φτωχότερη διατροφή, όλες αυτές οι απαιτήσεις και πιέσεις γίνονται σε ένα αρκετά περιορισμένο χρονικά περιβάλλον το οποίο αποτελεί την καθημερινότητα ενός μέσου ανθρώπου.
Ποια είναι τα συμπτώματα του στρες;
Σε κανονικές συνθήκες, ο οργανισμός βρίσκεται σε ισορροπία. Όταν, όμως, βρεθεί σε κατάσταση στρες, συντελούνται αλλαγές και συμπτώματα όπως:
• Σωματικά συμπτώματα (πονοκέφαλοι, ζαλάδες, μυϊκοί πόνοι, πόνοι στο στήθος, στομαχικές διαταραχές, διαβήτης, αυξημένη εφίδρωση, μείωση της κινητικότητας του στομάχου, αύξηση αρτηριακής πίεσης και σφυγμού, έκκριση περισσότερης αδρεναλίνης και κορτιζόλης)
• Συμπτώματα στη μνήμη, δυσκολίες στην αυτοσυγκέντρωση και εφιάλτες
• Συμπτώματα στη συμπεριφορά (αίσθημα κατήφειας ή δυστυχίας, διαρκές κλάμα, κατάθλιψη, οξυθυμία, αισθήματα απομόνωσης και μοναξιάς, συχνά προβλήματα στον ύπνο)
Σε ό,τι αφορά την επίδρασή του στρες, ο οργανισμός μας απαντάει άμεσα σε στρεσογόνα ερεθίσματα. Μπαίνει δηλαδή σε λειτουργία ένας πολύπλοκος μηχανισμός διέγερσης και κινητοποίησης μέσω του κεντρικού νευρικού και ενδοκρινικού συστήματος. Το πρόβλημα όμως προκύπτει όταν ο άνθρωπος είναι συνεχώς σε στρεσογόνο διέγερση και σε χρόνιο στρες.
Ποια είναι τα διαφορετικά είδη του στρες;
Τα είδη του στρες διακρίνονται στις εξής κύριες κατηγορίες :
• Οξύ στρες, που προκαλείται από μια κατάσταση έντονη που μόλις προηγήθηκε ή επίκειται άμεσα (π.χ., αρρώστια ή συνέντευξη για δουλειά).
• Επεισοδιακό Οξύ Στρες το οποίο είναι χαρακτηριστικό κυρίως των ατόμων που είναι καθημερινά σε στρεσογόνο κατάσταση. Εδώ συνήθως προκαλούνται έντονα σωματικά συμπτώματα (π.χ. έλκος) και προβλήματα στη συμπεριφορά, όπως επιθετικότητα, ξεσπάσματα.
• Χρόνιο Στρες, όπου το άτομο βρίσκεται μόνιμα σε μια κατάσταση στρες και ανησυχεί για όλα, έχοντας την αίσθηση ότι δεν μπορεί να ελέγξει το άγχος του. Αυτό καταλήγει τελικά να γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του.
• Μετατραυματικό Στρες, όπου το άτομο συνήθως πάσχει μετά από ένα τραυματικό γεγονός και έχει βασανιστικές αναμνήσεις, έντονο φόβο που συνδέεται με το συμβάν και συναίσθημα ανασφάλειας για το παρόν και το μέλλον.
Καρδιαγγειακές παθήσεις
Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σοβαρό ιατρικό και κοινωνικό πρόβλημα. Μερικά νοσήματα που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία παθήσεων είναι:
• η στεφανιαία νόσος, στην οποία αποφράσσονται τα αγγεία που τροφοδοτούν την καρδιά, λόγω σχηματισμού αθηρωματικής πλάκας. Μπορεί να οδηγήσει σε έμφραγμα,
• τα εγκεφαλικά επεισόδια,
• η υπέρταση, η οποία συνδέεται με στεφανιαία νόσο και καρδιακή ανεπάρκεια. Δυστυχώς πολλές φορές δεν εμφανίζονται συμπτώματα, επιβαρύνοντας «σιωπηλά» την καρδιά μας, και
• η καρδιακή ανεπάρκεια.
Οι παράγοντες κινδύνου σχετίζονται άμεσα με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και είναι στο χέρι μας να τους τροποποίησουμε προς όφελος μιας δυνατής καρδιάς, ενώ υπάρχουν και παράγοντες που δεν μπορούν να ελεγχθούν (ηλικία, φύλο, οικογενειακό ιστορικό). Η πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων κρίνεται αναγκαία, καθώς ένα μεγάλο ποσοστό μπορεί να προληφθεί.
Μπορώ να προστατέψω την καρδιά μου;
• Θωράκισε την υγεία της καρδιάς σου με μια ισορροπημένη διατροφή. Περιόρισε τις λιπαρές τροφές και πρόσθεσε φρούτα και λαχανικά.
• Τσιγάρο….τέλος!
• Ένταξε την άσκηση στην καθημερινότητά σου.
• Διατήρησε ένα φυσιολογικό βάρος.
• Καταπολέμησε το στρες.
• Όχι στην υπερκατανάλωση αλκοόλ.
• Παρακολούθησε και ρύθμισε την αρτηριακή σου πίεση.
• Επίσκεψη στον προσωπικό σου ιατρό θα σε ενημερώσει για το αν διατηρείς τα επίπεδα χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων χαμηλά, σε φυσιολογικά επίπεδα.
Πως επηρεάζεται το αναπνευστικό μας σύστημα από τον τρόπο ζωής;
Ο σύγχρονος τρόπος ζωής επιδρά αρνητικά και σε άλλα συστήματα του οργανισμού μας, όπως είναι το αναπνευστικό. Η μόλυνση της ατμόσφαιρας και οι συνήθειες της σύγχρονης ζωής – κάπνισμα, αλκοόλ – σχετίζονται με την εμφάνιση αναπνευστικών συμπτωμάτων και λοιμώξεων, με επιβάρυνση της αναπνευστικής λειτουργίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η δημιουργία αιθαλομίχλης, στην οποία οδήγησε η οικονομική κρίση (πολλοί κάτοικοι αναγκάστηκαν να χρησιμοποιήσουν τζάκια ή σόμπες με κακής ποιότητας καυσόξυλα) αυξάνοντας σχεδόν κατά 10% τα πνευμονολογικά περιστατικά. Άλλοι παράγοντες παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα.
Υπάρχουν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι το άγχος θα είναι η νέα μάστιγα της εποχής μας. Οι ερευνητές θεωρούν ότι πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες για την αντιμετώπιση των περιστατικών υπέρτασης και να δοθεί προσοχή στο σύγχρονο και αγχωτικό τρόπο ζωής. Θεωρούν πως αν δεν αλλάξει ο τρόπος ζωής και δεν βελτιωθούν η διάγνωση και η θεραπεία, η σύγχρονη πρόοδος που έχει επιτευχθεί στα καρδιαγγειακά προβλήματα θα αντιστραφεί.
