«Πισωγυρίσματα» στην ένταξη των Ρομά για πολλά κράτη μέλη της ΕΕ – Τι κάνει η Ελλάδα
Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες καθυστερούν στις στρατηγικές τους για την αντιμετώπιση των διακρίσεων και των ανισοτήτων που αντιμετωπίζουν οι Ρομά, δημιουργώντας αμφιβολίες για το αν θα μπορέσουν να επιτύχουν τους ήδη «μη φιλόδοξους» στόχους, προειδοποιούν οι ειδικοί.
Οι χώρες της ΕΕ αναμενόταν να παρουσιάσουν τα εθνικά τους σχέδια βάσει του στρατηγικού πλαισίου για τους Ρομά 2020-2030 για την ένταξη της μεγαλύτερης εθνοτικής μειονότητας της Ευρώπης έως τον Σεπτέμβριο του 2021, αλλά πολλές χώρες έχασαν αυτή την προθεσμία.
Μεταξύ αυτών είναι η Ρουμανία, η Λετονία, το Βέλγιο, η Εσθονία και η Βουλγαρία. Οι περισσότερες από αυτές τις χώρες ολοκληρώνουν σύντομα τα εθνικά τους σχέδια και αναμένεται να τα υποβάλουν στην Επιτροπή μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2022.
«Η πρόοδος είναι πολύ αργή», δήλωσε ο Τζόναθαν Λι, ακτιβιστής Ρομά που εργάζεται για το Ευρωπαϊκό Κέντρο για τα Δικαιώματα των Ρομά (ERRC).
«Ξέρω ότι υπάρχει πανδημία σε εξέλιξη, αλλά αυτό είναι το πλαίσιο από το 2020 έως το 2030. Βρισκόμαστε στο 2022 και ακόμα περιμένουμε να δούμε τι θα συμβεί», πρόσθεσε.
Από την άλλη πλευρά, η Κροατία, η Σλοβακία, η Σλοβενία και η Ουγγαρία έχουν ήδη παρουσιάσει τις στρατηγικές τους, οι οποίες θα πρέπει να αξιολογηθούν από την Επιτροπή φέτος.
Κατά την άποψη του Λι, οι χώρες της ΕΕ θα μπορούσαν να κάνουν περισσότερα, παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή είναι «μη φιλόδοξη» όσον αφορά στην αντιμετώπιση των διακρίσεων και των ανισοτήτων των Ρομά.
Το στρατηγικό πλαίσιο για τους Ρομά
Παρόλο που το νέο Στρατηγικό Πλαίσιο για τους Ρομά εισήγαγε για πρώτη φορά ποσοτικούς στόχους, στοχεύει μόνο στη μείωση στο μισό ή στη γενικότερη μείωση των διακρίσεων κατά των Ρομά μέχρι το τέλος της δεκαετίας, αντί να τις μηδενίσει.
Όσον αφορά στην εκπαίδευση, για παράδειγμα, ο στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι τουλάχιστον το 50% των νέων Ρομά θα τελειώσουν το λύκειο μέχρι το 2030. Επί του παρόντος, μόνο το 28% των μαθητών Ρομά ολοκληρώνουν την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, σε σύγκριση με το 83,5% του γενικού πληθυσμού.
«Η Επιτροπή στέλνει ένα πολύ κακό μήνυμα έχοντας τέτοιου είδους στόχους», δήλωσε ο Λι στη EURACTIV.
«Γιατί τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλουν οποιαδήποτε πρόσθετη προσπάθεια εάν το μήνυμα που έρχεται από την Επιτροπή είναι ότι το 50% είναι μια χαρά;»
Η Κομισιόν υποστηρίζει ωστόσο ότι πρόκειται για ελάχιστους στόχους, ενώ ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι να κλείσει το χάσμα μεταξύ των Ρομά και του ευρύτερου πληθυσμού.
Δεσμευτικοί στόχοι
Εν τω μεταξύ, ακτιβιστές και ευρωβουλευτές ζητούν όλο και περισσότερο οι στόχοι αυτοί να είναι νομικά δεσμευτικοί.
«Το στρατηγικό πλαίσιο θα μπορούσε να είναι κάτι περισσότερο από μια ήπια πολιτική», δήλωσε στη EURACTIV ο ευρωβουλευτής των Ρομά Ρόμεο Φραντς.
«Ανεξάρτητα από το πόσο ισχυρά είναι τα μέτρα που περιλαμβάνονται σε αυτό, αν δεν υπάρχει νομική υποχρέωση για τα κράτη μέλη να τα εφαρμόσουν, το πλαίσιο παραμένει μια συλλογή κενών λέξεων σε ένα κομμάτι χαρτί», δήλωσε.
Ο Φραντς είναι ο εισηγητής ενός ψηφίσματος που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2020, καλώντας την Επιτροπή να θέσει δεσμευτικούς στόχους για την προώθηση της ένταξης των Ρομά και την καταπολέμηση του αντιτσιγγανισμού.
«Έχουμε ήδη την εμπειρία από ένα πρώτο πλαίσιο που δεν πέτυχε ακριβώς επειδή δεν ήταν νόμος. Δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε άλλα δέκα χρόνια».
Σχετικά με τα εθνικά σχέδια, ο Φραντς δήλωσε ότι αποτελούν «μόνο ένα εργαλείο για τη νομιμοποίηση του έργου των κρατών μελών ενώπιον των εκπροσώπων της ΕΕ».
Ωστόσο, ορισμένες χώρες προχωρούν περισσότερο από άλλες. Η Ρουμανία, για παράδειγμα, θέσπισε πρόσφατα νόμο κατά του αντιτσιγγανισμού, με ποινές φυλάκισης έως και 10 ετών για συμπεριφορά κατά των Ρομά και ρητορική μίσους.
Τι γίνεται στην Ελλάδα
Πρόοδος έχει σημειωθεί επίσης όσον αφορά τη συμμετοχή των Ρομά στην ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών, η οποία αποτελεί μία από τις συστάσεις του νέου πλαισίου της ΕΕ.
Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών Ρομά αποτελεί «conditio sine qua non» (απαραίτητη προϋπόθεση) για το νέο εθνικό σχέδιο, δήλωσε στη EURACTIV ο Γιώργος Τσιάκαλος, υπεύθυνος έργων στο Σύλλογο Γυναικών Ρομά Δενδροποτάμου.
Ωστόσο, η ένταξη των Ρομά στη λήψη αποφάσεων συχνά παρεμποδίζεται από τη δυσπιστία τους προς τις αρχές, λόγω μακροχρόνιων εμπειριών αποκλεισμού και κακοποίησης.
Μια έρευνα του 2020 από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων σε πέντε χώρες της ΕΕ διαπίστωσε ότι μεταξύ 44 και 48% των Ρομά τείνουν να μην εμπιστεύονται τις αρχές, είτε αυτές είναι εθνικές είτε τοπικές.
Οι τοπικές κυβερνήσεις και οι δήμοι, ωστόσο, παραμένουν οι καταλληλότεροι για να ανταποκριθούν στα ζητήματα των Ρομά, καθώς πρόκειται για «διαφορετικές κοινότητες με διαφορετικές ανάγκες», δήλωσε ο Τσιάκαλος.
Silvia Ellena
πηγή: euractiv.gr
