Παίρνει σάρκα και οστά το ευρωπαϊκό Ταμείο βοήθειας για την Ουκρανία

Από Aurélie Pugnet | Euractiv | Μεταφρασμένο από Μαριάνθη Πελεκανάκη

Οι πρεσβευτές της ΕΕ έδωσαν το πράσινο φως για τη δημιουργία του πολυαναμενόμενου ταμείου για τη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας την Τετάρτη (13 Μαρτίου), αφού κατάφεραν να εξαλείψουν τις γαλλικές και γερμανικές ανησυχίες.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ συμφώνησαν να δημιουργήσουν το Ταμείο Βοήθειας για την Ουκρανία (UAF) ύψους 5 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο θα ενισχυθεί έως τα 17 δισεκατομμύρια ευρώ σε τρέχουσες τιμές (20 δισεκατομμύρια ευρώ σε τιμές 2018) μέχρι το 2027, εάν χρειαστεί, σύμφωνα με το σχέδιο απόφασης που είδε το Euractiv.

«Το μήνυμα είναι σαφές: θα στηρίξουμε την Ουκρανία με ό,τι χρειαστεί για να επικρατήσει», ανέφερε ο επικεφαλής διπλωμάτης της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X μετά την απόφαση.

«Πρόκειται για μια ακόμη ισχυρή και επίκαιρη απόδειξη της ευρωπαϊκής ενότητας και αποφασιστικότητας για την επίτευξη της κοινής μας νίκης», έγραψε ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Ντμίτρο Κουλέμπα στο X.

«Προσβλέπουμε στην έγκριση της τελικής απόφασης κατά την επόμενη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ», πρόσθεσε.

Η απόφαση αυτή λαμβάνεται καθώς οι απεσταλμένοι της ΕΕ στις Βρυξέλλες διεξάγουν εδώ και εβδομάδες έντονες συζητήσεις γύρω από τη μεταρρύθμιση του νέου Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ειρήνης. Το υπάρχον ταμείο έχει συμπληρωθεί για να επιστρέψει στις χώρες της ΕΕ τις δωρεές όπλων προς το Κίεβο εδώ και σχεδόν δύο χρόνια, ενώ η Ουκρανία έχει ανάγκη για πυρομαχικά, όπλα και άλλο αμυντικό εξοπλισμό.

Τα ερωτήματα σχετικά με την προέλευση του εξοπλισμού που μπορεί να αγοραστεί από κοινού με τα επιπλέον μετρητά, σύμφωνα με τις μακροχρόνιες γαλλικές απαιτήσεις για την ενίσχυση της βιομηχανίας και της ανεξαρτησίας του μπλοκ, λαμβάνονται ελαφρώς υπόψιν, δίνοντας τη θέση τους στην αγορά εκτός της ΕΕ και της Νορβηγίας.

Το θέμα του πόσο ευέλικτοι είναι οι κανόνες θα εξαρτηθεί από την πολιτική ερμηνεία κάθε χώρας.

Σε σύγκριση με τους ισχύοντες κανόνες της Ευρωπαϊκής Διευκόλυνσης Ειρήνης που θεσπίστηκαν το 2021, οι νέοι είναι ιδιαίτερα περιοριστικοί. Ωστόσο, στο σχέδιο πυρομαχικών για την παράδοση έως ενός εκατομμυρίου πυρομαχικών στην Ουκρανία σε διάστημα ενός έτους που θεσπίστηκε τον περασμένο Μάρτιο, θεωρείται ιδιαίτερα ευέλικτο.

Το λογιστικό τέχνασμα για την αντιστάθμιση των συνεισφορών που ζήτησε η Γερμανία – ενώ δεν εμφανίζεται στο σχέδιο κειμένου που διάβασε το Euractiv – φαίνεται επίσης να έχει ολοκληρωθεί.

Όπως έχει αναφέρει το Euractiv, το κείμενο προσφέρει επίσης μια λύση για το βέτο: οποιαδήποτε χώρας της ΕΕ που προτιμά να μην υποστηρίξει την Ουκρανία έχει το δικαίωμα να να απέχει και να συμβάλλει σε άλλο μέτρο βοήθειας, σε μια προσπάθεια να αποφευχθεί ένα ακόμη μπλοκάρισμα των κονδυλίων από την Ουγγαρία ή τη Σλοβακία.

Στην επόμενη σύνοδο κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες αναμένεται να υπογραφεί η σχετική συμφωνία, όπως διαφαίνεται σε σχέδιο απόφασης που είδε το Euractiv, όπου «χαιρετίζουν την υιοθέτηση, η οποία εξασφαλίζει τη συνέχιση της στρατιωτικής υποστήριξης προς την Ουκρανία».

Σύμφωνα με τους κανόνες που παρατίθενται για τη χρήση του UAF, η κοινή προμήθεια όπλων θα αποτελεί προτεραιότητα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, αντί για μονομερείς αγορές ή δωρεές από τα αποθέματα.

Η από κοινού προμήθεια του «απαιτούμενου» αμυντικού εξοπλισμού από τους Ουκρανούς θα προερχόταν «από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και τη Νορβηγία, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ)» αναφέρει το κείμενο.

Ωστόσο, θα υπάρξουν εξαιρέσεις από τη ρήτρα «Buy European», ώστε να επιτραπεί «η ευελιξία στις αλυσίδες εφοδιασμού που μπορεί να περιλαμβάνουν φορείς οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι ή έχουν την παραγωγή τους εκτός της Ένωσης ή της Νορβηγίας», καθώς η Γηραιά Ήπειρος δυσκολεύεται τώρα να βρει αμιγώς Ευρωπαϊκός εξοπλισμό, χωρίς να περιλαμβάνει κάποιου είδους αμερικανική συμμετοχή στην παραγωγή του.

Ορισμένες χώρες θεώρησαν επίσης ότι οι αυστηροί κανόνες θα επιμηκύνουν τη διαδικασία.

Οι ανάγκες που εντοπίζονται και οι προμήθειες που καθίστανται δυνατές στο πλαίσιο των συνασπισμών ικανοτήτων θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη κατά την απόφαση για το πού θα γίνει η αγορά, προτείνει το σχέδιο κειμένου.

Οι δυτικές χώρες δεσμεύτηκαν αυτό το φθινόπωρο να οργανώσουν την παραγωγή όπλων στο πλαίσιο της ομάδας υποστήριξης Ramstein για το Κίεβο, σε μια προσπάθεια να διατηρήσουν και να αυξήσουν τη στρατιωτική βοήθεια προς την κατεστραμμένη από τον πόλεμο χώρα μετά από σχεδόν δύο χρόνια μαχών.

Οι συνασπισμοί επικεντρώνονται σε έναν συγκεκριμένο τύπο μαχητικών δυνατοτήτων (αεράμυνα, ναυτική άμυνα, πληροφορική, μη επανδρωμένα αεροσκάφη κ.λπ.) και περιλαμβάνουν χώρες εκτός ΕΕ, όπως οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο.

«Θα πρέπει να προωθηθούν πρωτοβουλίες που φέρνουν σε επαφή Ευρωπαίους και Ουκρανούς εταίρους της αμυντικής βιομηχανίας, μεταξύ άλλων μέσω κοινών επιχειρήσεων», αναφέρεται επίσης στο έγγραφο. Το τελευταίο μάλιστα μοιάζει να αποτελεί μια ευθεία αναφορά στο προτεινόμενο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Επενδύσεων στην Άμυνα (EDIP) για την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας σε όλη την ήπειρο που θα συνδέσει την ουκρανική βιομηχανία.

Μια χαλαρά ελεγχόμενη μεταβατική περίοδος

Η μεταβατική περίοδος που θα συνεχίσει να επιτρέπει την αποζημίωση των κρατών μελών για άλλες παραδόσεις πέραν των κοινών προμηθειών – δηλαδή από αποθέματα, μονομερείς προμήθειες, καθώς και των προμηθειών εκτός του μπλοκ και της Νορβηγίας – δεν έχει καθοριστεί ακόμη.

Όπως αναμενόταν, οι εμπειρογνώμονες που συμμετέχουν στην «Επιτροπή του Ευρωπαϊκού μηχανισμού για την ειρήνη» θα αποφασίσουν «λαμβάνοντας υπόψιν τις στρατιωτικές ανάγκες προτεραιότητας της Ουκρανίας, όταν το ειδικό ποσό πλησιάζει προς εξάντληση».

Κατά τη διάρκεια αυτής της μεταβατικής περιόδου, τα κράτη μέλη θα «δώσουν προτεραιότητα» στην ευρωπαϊκή και νορβηγική αμυντική βιομηχανία για την τοποθέτηση κοινών παραγγελιών προμηθειών που θα συναφθούν υπό την ομπρέλα των συνασπισμών ικανότητας Ramstein.

Σε μια κίνηση που δίνει πολλούς τρόπους στους Ευρωπαίους που προτιμούν να ψωνίζουν εκτός της ηπείρου και αναγκάζει τη βιομηχανία του μπλοκ να ενισχύσει την παραγωγική ικανότητα, θα επιτρέπεται ευελιξία όταν η βιομηχανία «δεν μπορεί να παράσχει εντός χρονικού πλαισίου συμβατού με τις ουκρανικές ανάγκες».