Νταρίν Σαλάμ: Η φωνή μας είναι δυνατή και κανείς δεν θα καταφέρει να μας φιμώσει

Συνέντευξη στον Καλλή Αντούνα

Η λέξη Φάρχα σημαίνει «χαρά»! Γιατί επιλέξατε τον συγκεκριμένο τίτλο;

Φάρχα είναι το όνομα της πρωταγωνίστριας και ο λόγος που το επέλεξα είναι διότι όπο­τε άκουγα για την ιστορία της Παλαιστίνης και πώς μας την «έκλεψαν», στο μυαλό μου ερ­χόταν η απουσία της χαράς να ζήσουμε την Παλαιστίνη.

Πώς αποτυπώνονται γεγο­νότα του 1948 και της Νάκμ­πα στην ταινία μέσα από την ιστορία της Φάρχα;

Η ιστορία της Φάρχα είναι μια σταγόνα στον ωκεανό απ’ ό,τι συνέβη τότε. Είναι μια ιστορία από εκατομμύρια ιστοριών και η Φάρχα είναι ένα πρόσωπο από τα 800.000 πρόσωπα που ανα­γκάστηκαν τότε να εγκαταλεί­ψουν την πατρίδα τους.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα της ταινίας;

Οι αξιωματούχοι του κατοχι­κού καθεστώτος του Ισραήλ πο­ντάρουν, όπως λένε συχνά, στο ότι «οι νέοι θα ξεχάσουν και οι παλιοί θα πεθάνουν». Για μένα αυτός ήταν ένας από τους λό­γους που επέλεξα να κάνω αυτή την ταινία. Για να καταλάβει και ο κόσμος ότι μπορεί εμείς οι τω­ρινοί να μην έχουμε ζήσει τη Νά­κμπα, αλλά τη θυμόμαστε και τη ζούμε μέσα από τα βιώματα των δικών μας ανθρώπων.

Σήμερα μπορούμε να πούμε ότι οι Παλαιστίνιοι βι­ώνουν μια δεύτερη Νάκμπα;

Θα μπορούσαμε άνετα να πούμε ότι η «Καταστροφή» συ­νεχίζεται από το 1948 και δυ­στυχώς δεν έχει σταματήσει και συνεχίζεται με διαφορετικές μορ­φές. Απλά έχουν αλλάξει τα το­πία. Τώρα μιλάμε για τη Δυτική Όχθη και τη Γάζα, αλλά δυστυ­χώς η γενοκτονία συνεχίζεται και το βλέπουμε όλοι να γίνεται με γοργούς ρυθμούς.

Η ταινία έχει προβληθεί σε περιοχές της Παλαιστίνης ή του Ισραήλ;

Προβλήθηκε σε όλες τις κατε­χόμενες παλαιστινιακές περιοχές -Γάζα, Δυτική Όχθη, Ραμάλα, σε όλες αυτές τις μεγάλες πόλεις. Μια φορά που προβλήθηκε στη Χάιφα, ένας ισραηλινός υπουρ­γός απείλησε ότι θα κλείσει το θέατρο και ότι δεν θα δοθούν κρατικές χορηγίες σε αυτό το θέατρο και είχε γίνει μεγάλη ιστορία. Αυτό που με πονάει πιο πολύ με τις προβολές που γίνανε στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη ήταν ότι εγώ δεν μπο­ρούσα να παρευρεθώ, διότι δεν μπορώ να πάω στην Παλαιστίνη.

Η ταινία έχει δεχτεί απει­λές ή πιέσεις;

Δυστυχώς ξεκίνησαν οι πιέ­σεις και οι αντιδράσεις από την αρχή. Όταν πρωτόγραψα το σε­νάριο, βρέθηκαν πάρα πολλοί μπροστά μου. Κάποιοι, μάλιστα, με είχαν συμβουλέψει να μην μπω στη διαδικασία να κάνω αυτό το έργο. Εγώ θα μπορούσα να το παρομοιάσω με μια προ­σπάθεια να σκοτώσουν την ται­νία πριν καν γεννηθεί.

Κάποιοι αξιωματούχοι του Ισραήλ είχαν δηλώσει πως η ταινία δημιουργεί ένα ψεύτι­κο αφήγημα για την περίοδο αυτή. Πώς το σχολιάζετε;

Όντως έγινε μεγάλη επίθεση από πολιτικές προσωπικότητες, υπουργούς κτλ, αλλά και από τα ισραηλινά ΜΜΕ. Πολύ έντονες επιθέσεις κατά της ταινίας αλλά και εμένα προσωπικά. Τότε είχαν ισχυριστεί, μάλιστα, ότι όσα αφη­γείται η ταινία δεν είχαν γίνει ποτέ, ότι δεν υπήρχαν οι συμμο­ρίες των Χαγκάνα και άλλες συμμορίες που έκαναν όλες τις σφαγές και είχαν επαναλάβει το κλασικό ότι «είμαστε ο πιο ηθι­κός στρατός στον κόσμο».

Εγώ, πολύ απλά, είπα την αλήθεια. Φάνηκε όμως από την αντίδρασή τους πόσα ψέματα προσπαθούσαν να πουν στον κόσμο. Εκείνη τη στιγμή πρέπει να ένιωσαν ότι κάποιος προσπα­θεί να τους «πάρει» αυτό που μια ζωή ισχυρίζονται, ότι είναι τα θύματα.

Στην ταινία προσπάθησα, και πιστεύω τα κατάφερα, να μη δεί­ξω ποτέ την πρωταγωνίστρια σε θέση αδυναμίας ή κάποιου χαμέ­νου. Απεναντίας πάντα την έδει­χνα με δύναμη και ως άνθρωπο που δεν ζητά ελεημοσύνη, αλλά που πάλευε για το δικαίωμά της να ζήσει. Εγώ παρομοιάζω τον παλαιστινιακό λαό σαν το φυτό που όταν το κλαδεύεις και κόβεις ένα κλαδί, βγαίνουν άλλα δέκα.

Θεωρώ τον παλαιστινιακό λαό ως ένα λαό που παλεύει για να επιβιώσει και δεν ζητά ελεημοσύνη, ζητά το αναφαίρε­το δικαίωμά του. Οι Ισραηλινοί φοβήθηκαν όταν είδαν ότι ο κό­σμος έβλεπε την ταινία με άλλο ύφος, ότι κάποιος θα τους πάρει αυτό που ισχυρίζονται, ότι είναι οι αδικημένοι. Εμένα με χαρο­ποιεί η δήλωση ενός Ισραηλίτη ότι «ένα μικρό κορίτσι κατάφερε να μας ταράξει τα νερά». Αυτό δείχνει ότι όλο το ψέμα και αφή­γημα των Ισραηλινών δεν στέ­κει, γιατί άμα ήταν αληθινό δεν θα επηρεαζόντουσαν από μια ιστορία. Η απάντησή μου είναι ότι η φωνή μας είναι δυνατή και κανείς δεν θα καταφέρει να μας φιμώσει.

Σκέφτεστε να κάνετε μια ταινία για τη σημερινή γενο­κτονία;

Πιστεύω ότι δεν θα μπορούσε κανένας σκηνοθέτης στον κό­σμο να φτιάξει κάτι που να είναι «καλύτερο» απ’ αυτό που παρα­κολουθούμε να γίνεται ζωντανά μπροστά στα μάτια μας. Το μόνο που ελπίζω, και πρέπει όλοι να δουλέψουμε για αυτό, είναι να καταγράψουμε αυτά τα γεγονότα και να βάλουμε σαν πρώτο στόχο να σταματήσει αυτός ο πόλεμος και η γενοκτονία άμεσα.

Ποιο μήνυμα στέλνετε προς τον κυπριακό λαό, που κατά πλειοψηφία στέκει αλ­ληλέγγυος με το λαό της Πα­λαιστίνης;

Θυμάμαι την πρώτη επίσημη προβολή της ταινίας στο Τορό­ντο. Εκεί γνώρισα μια Κύπρια, μεγάλη σε ηλικία, που ζήτησε να με χαιρετήσει. Όταν συναντηθή­καμε, μου είπε «ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτή την ταινία, μου θύμισες την πατρίδα μου». Όταν έγραψα την ταινία, στόχος μου ήταν όποιος την δει, να νιώσει ότι είναι κομμάτι του εαυτού του και όσων έχει ζήσει. Το Παλαι­στινιακό δεν αφορά μόνο τους Παλαιστίνιους, αλλά την ανθρω­πότητα ολόκληρη.

Φάρχα

Η ταινία με τίτλο «Φάρχα» αποτυπώνει τη Νάκμπα -όπως αποκαλείται η τραγωδία των Παλαιστινίων το 1948 μετά τις πολεμικές επιχειρήσεις των Ισραηλινών- μέσα από τα μάτια της 14χρονης Φάρχα, η οποία βιώνει τον πόνο και τον ξεριζωμό. Κατά τη διάρκεια των γεγονότων ο πατέρας της αναγκάζεται να την κρύψει σε μια μικρή αποθήκη του σπιτιού τους. Από εκεί η Φάρχα βλέπει τους Ισραηλινούς στρατιώτες να σκοτώνουν μια οικογένεια Παλαιστινίων, μεταξύ των οποίων δύο μικρά παιδιά και ένα νεογέννητο.

Η Ιορδανοπαλαιστίνια σεναριογράφος – σκηνοθέτις της ταινίας, Νταρίν Τζ. Σαλάμ, θέλησε να μοιραστεί αυτή την ανθρώπινη ιστορία που κουβαλούσε μαζί της από παιδί με τον κόσμο.

Η ταινία προβλήθηκε για δεύτερη φορά στην Κύπρο το Σάββατο 7 Σεπτεμβρίου 2024, στο Δημοτικό Θέατρο Λάρνακας, από την Πρεσβεία του Κράτους της Παλαιστίνης με μεγάλη επιτυχία. Με αφορμή την παρουσία της Νταρίν στην προβολή της ταινίας στην Κύπρο, η «Χ» εξασφάλισε την αποκλειστική συνέντευξη που δημοσιεύουμε σήμερα.

Ο παλαιστινιακός λαός είναι σαν το φυτό που όταν το κλαδεύεις και κόβεις ένα κλαδί, βγαίνουν άλλα δέκα

Έκανα την ιστορία της Radieh ταινία για να την μάθει ο κόσμος

Η ιστορία της Φάρχα, όπως αναφέρεται, είναι βα­σισμένη σε πραγματικό κο­ρίτσι που ονομάζεται Radieh. Πώς έφτασε κοντά σας αυτή η ιστορία και πώς σας έχει επηρεάσει;

Είμαι κόρη επιζώντων της Νάκμπα. Ο πατέρας μου ήταν στην Παλαιστίνη και το 1948 αναγκάστηκε να εκτοπιστεί με όλη του την οικογένεια. Φύ­γανε με την ελπίδα ότι θα επι­στρέψουν μόλις ησυχάσουν τα πράγματα, αλλά ποτέ δεν επέ­στρεψαν. Έτσι εγώ μεγάλωσα με την ιστορία και την επιθυμία των γονιών και των παππούδων μου ότι «κάποια μέρα θα γυρίσουμε», αν και, θα σας πω και κάτι προ­σωπικό, ο πατέρας μου δεν είναι ιδιαίτερα ομιλητικός για αυτό το θέμα.

Αλλά πιστεύω ότι αυτή που με επηρέασε για να μπω στη δια­δικασία να γράψω και να φτιάξω αυτή την ταινία είναι η μητέρα μου που έχει συριακή καταγωγή. Και αυτό, πιστεύω, είναι η μεγα­λύτερη απόδειξη ότι το Παλαιστι­νιακό δεν αφορά μόνο τους Πα­λαιστινίους, αλλά όλο τον κόσμο.

Μια απ’ τις πολλές ιστορίες που μου έχει πει η μάνα μου ήταν και η ιστορία της Radieh. Η Radieh ήταν μικρό κορίτσι το 1948, όταν έγινε η εισβολή των συμμοριών των εποίκων και ο πατέρας της για να την προστα­τεύσει από το βιασμό ή το θάνα­το ακόμα, γιατί τότε ήταν πολύ διαδεδομένο οι στρατιώτες των συμμοριών Χαγκάνα να βιάζουν μικρά παιδιά, την κρύβει μέσα στο κελάρι και της υπόσχεται ότι θα γυρίσει. Δυστυχώς δεν τα κατάφερε. Το κορίτσι κατάφερε να βγει από το κελάρι και να φτάσει στη Συρία με τα πόδια. Εκεί συνάντησε τη μητέρα μου και της είπε την ιστορία της. Η μητέρα μου έλεγε πάντα «δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτή τη γυναί­κα, η ιστορία της σημάδεψε τη ζωή μου».

Όταν ήμουν μικρή, είχα κλει­στοφοβία και ήταν ένα από τα πράγματα που με έφερε πιο κο­ντά στη Radieh, που έζησε κλει­σμένη στο κελάρι και πιστεύω πως ήταν από τα πράγματα που βοήθησαν να μείνει στην ψυχή μου αυτή η ιστορία. Όταν μεγά­λωσα, τελείωσα τη δραματική σχολή και έγινα σεναριογράφος, πήρα την απόφαση να κάνω την ιστορία ταινία για να την μάθει ο κόσμος.

πηγή: dialogos.com.cy