Με εκτίμηση, Inside Story

Το 2022 φτάνει στο τέλος του κι εμείς κάνουμε μια διαφορετική ανασκόπηση της χρονιάς, ξεθάβοντας όλες εκείνες τις στιγμές που κάποιοι έκαναν τη δουλειά μας λίγο πιο δύσκολη.

Καλώς ήλθατε στα παρασκήνια του inside story!

Σήμερα θα σας πάρω μαζί μου και θα ρίξουμε μια ματιά στα φετινά μας ρεπορτάζ, αλλά από την ανάποδη. Θα διαβάσουμε περιστατικά που δεν μάθατε ή που κρύφτηκαν ανάμεσα στις λέξεις. Ρώτησα συναδέλφους στο inside story που έχουν συχνά πάρε-δώσε με το Δημόσιο για όλες εκείνες τις στιγμές που οι φορείς προσπάθησαν να τους πείσουν ότι αυτά που ζητούν είναι παράλογα ή που απλώς τους αγνόησαν.

Ξέρετε όμως, αυτά δεν είναι φετινά καμώματα. Είναι συμπεριφορές που οι δημοσιογράφοι συναντάμε εδώ και χρόνια και που ίσως σιγά-σιγά κανονικοποιούνται μέσα μας. Ήδη η πρώτη κιόλας φορά που έπρεπε να έρθω σε επικοινωνία με δημόσιο φορέα για να λάβω κάποια δεδομένα για το ρεπορτάζ μου, ήταν αξέχαστη:

Είχα μόλις ξεκινήσει την πρακτική μου, το μακρινό 2019, στο inside story και ζήτησα από ένα υπουργείο να μου δώσει κάποια στοιχεία στα οποία θα βάσιζα την έρευνά μου. Είχα κάνει γραπτώς το επίσημο αίτημα –όπως πάντα– όμως δεν είχα καμία απάντηση για 10 περίπου ημέρες. Έστειλα ένα ακόμη αίτημα επικαλούμενη διατάξεις του «Κώδικα Πρόσβασης σε Δημόσια Έγγραφα και ΣτοιχείαΠροεδρικό Διάταγμα 28/2015 – ΦΕΚ 34/Α/23-3-2015 | e-nomothesia», αναφέροντας ότι θα έπρεπε μέσα σε 20 μέρες είτε να μας παράσχουν τα στοιχεία που ζητούσαμε ή να απορρίψουν αιτιολογημένα την αίτησή μας. Τις επόμενες ημέρες δέχτηκα ένα αρκετά επιθετικό τηλεφώνημα από τον υπεύθυνο Τύπου που, αν και δεν θυμάμαι πλέον ακριβώς τα λόγια του, επί της ουσίας μου είπε τα εξής: «Έχε χάρη που είσαι φοιτήτρια και δεν ξέρεις πώς είναι το Δημόσιο, γιατί εμείς παίζουμε στα δάχτυλα τον νόμο που αναφέρεις και ξέρουμε πως να ελιχθούμε. Αλλά άντε, επειδή είσαι ακόμα μικρή και δεν ξέρεις, θα στα δώσουμε τα δεδομένα που ζητάς, όμως υπό άλλες συνθήκες δεν θα περνούσε κάτι τέτοιο». Στη συνέχεια, δεν μπορώ να παραπονεθώ, μου έδωσε ό,τι του ζήτησα σχεδόν αμέσως.

Κάποια στιγμή όμως σε αυτή τη χώρα θα πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν μας κάνουν χάρη ούτε τα υπουργεία ούτε οι δήμοι, όταν μας δίνουν δεδομένα και απαντήσεις που ζητάμε – πολίτες και δημοσιογράφοι. Είναι υποχρεωμένοι να λογοδοτήσουν και να απαντήσουν σε ερωτήσεις που θέτουμε για θέματα της επικαιρότητας και που μας αφορούν – από τη στιγμή που από μόνοι τους δεν έχουν την κουλτούρα να μοιράζονται δεδομένα. Μάλιστα όταν «τολμάμε» να βρίσκουμε με άλλους –νόμιμους– τρόπους όσα ζητάμε, συχνά μας εκφοβίζουν, απειλώντας ότι δεν θα συνεργαστούν ξανά μαζί μας για τίποτε, μιας και τα ρεπορτάζ μας μπορεί να μην συνάδουν με την εικόνα που θέλουν να δείχνουν.

Μπορεί να σκεφτείτε ότι όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν και τα πράγματα έχουν αλλάξει. Δεν είναι έτσι.

Βεβαίως, πριν ξεκινήσουμε με τις φετινές μας ιστορίες θα πρέπει να γίνει το απαραίτητο disclaimer ότι δεν αναφερόμαστε σε όλους τους φορείς και ότι φυσικά έχουμε συναντήσει σε γραφεία τύπου εξαιρετικούς συναδέλφους που είναι σωστοί στη δουλειά τους και προσπαθούν πραγματικά μας εξυπηρετήσουν άμεσα με κάθε τρόπο. Αλλά ίσως θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι οι φωτεινές εξαιρέσεις. Γι’ αυτό άλλωστε, όπως μου είπε η Αλεξάνδρα Γκίτση και όπως κάνουν οι περισσότεροι έμπειροι δημοσιογράφοι πια: «Εγώ δεν πηγαίνω πλέον σε γραφεία Τύπου, τα αποφεύγω. Ξέρω ότι αν θέλω να βρω άκρη πρέπει να πάω σε κάποιον άλλον».

Ουδείς αχαριστότερος του ευεργετηθέντος

Εντάξει για να μην γκρινιάζουμε πάντα, καμιά φορά τα δεδομένα είναι αναρτημένα στην ιστοσελίδα. Μου το είπαν επανειλημμένα όσες φορές πήρα τηλέφωνο στο γραφείο Τύπου του ΕΟΠΥΥ.

Τα δεδομένα:

Τι και αν τους έλεγα ότι θέλω να δεδομένα ανά μήνα γιατί δεν καταλαβαίνουμε από το διάγραμμα ποια εβδομάδα αντιστοιχεί σε ποιον μήνα (στον άξονα χ δεν φαίνεται τίποτα και το «2020-Week23» δεν λέει κάτι στον αναγνώστη), τι και αν τους εξηγούσα ότι θέλω να μάθω τον ακριβή αριθμό που αντιστοιχεί σε κάθε μπάρα γιατί στο διάγραμμα του pdf δεν μπορούσα να δω τον αριθμό ακόμα και αν έπαιρνα χάρακα να τραβήξω γραμμή για να δω που φτάνει στον άξονα ψ, η απάντηση ήταν μία: Δεν υπάρχουν άλλα δεδομένα πέρα από τις εκθέσεις που ανεβαίνουν στην ιστοσελίδα. Μάλλον κάθε εβδομάδα ζωγράφιζαν την κάθε καινούρια μπάρα στο ήδη υπάρχον διάγραμμα… μα πόσο χαζή είμαι που θεωρώ ότι υπάρχει κάπου ένα μεγάλο excel με νούμερα που πατώντας ένα κουμπί βγαίνει το διάγραμμα!

Who You Gonna Call? Ghostbusters!

Εσείς ξέρατε ότι υπάρχουν σε ορισμένους φορείς της διοίκησης τμήματα που εξειδικεύονται σε κάτι, αλλά δεν υπάρχει κανείς που να έχει την πλήρη εποπτεία του θέματος; (Αν είστε δημοσιογράφοι μην απαντήσετε, είμαι σίγουρη ότι το ξέρετε). Αυτή την παράνοια την έζησα όταν δούλευα το ρεπορτάζ για τους ποδηλατόδρομους της Αττικής. Αν και στην Περιφέρεια Αττικής οι συνάδελφοι στο γραφείο Τύπου ήταν πολύ βοηθητικοί και κατατοπιστικοί, στον δήμο Αθηναίων τα πράγματα ήταν λίγο πιο περίπλοκα. Ήρθα σε επικοινωνία με το Τμήμα Βιώσιμης Κινητικότητας (που όπως καταλαβαίνετε είναι το αρμόδιο να γνωρίζει τι υπάρχει στον δήμο στο κομμάτι της …βιώσιμης κινητικότητας) και με όσους μίλησα τηλεφωνικά από το τμήμα μού υπέδειξαν έναν συγκεκριμένο υπάλληλο για να επικοινωνήσω. Ο υπάλληλος αυτός όμως δεν μπορούσε να απαντήσει με σιγουριά στην απλή ερώτηση: «Ποιους ποδηλατόδρομους έχουμε σήμερα στον δήμο Αθηναίων και ποιοι είναι στα σχέδια για να γίνουν;», μιας και μπορούσε να απαντήσει μόνο για τα project με τα οποία είχε ασχοληθεί ο ίδιος προσωπικά – που ήταν ελάχιστα. Σε καμία περίπτωση δεν κρίνω τον συγκεκριμένο υπάλληλο που δεν γνώριζε κάτι παραπάνω, είναι λογικό να ξέρει μόνο τα θέματα με τα οποία έχει ασχοληθεί, αλλά ακόμα και όταν επανειλημμένα ζητούσα να επικοινωνήσω με κάποιον που να έχει μια καθολική εποπτεία των project, δεν υπήρχε κανείς.

Και δεν χτυπάει το τηλέφωνο, με πνίγει το παράπονο…

Υπάρχουν κάποια υπουργεία στα οποία ο θρύλος λέει ότι κάποτε κάποιος κατάφερε να βρει κάποιον στο γραφείο Τύπου για να επικοινωνήσει, ή να του απαντήσει σε γραπτές ερωτήσεις. Δεν μπορώ να έχω άποψη για όλα τα υπουργεία, αλλά ξέρω ότι όσα email έστειλα φέτος στα γραφεία τύπου συγκεκριμένα των υπουργείων Υγείας και Παιδείας, σχεδόν ποτέ δεν απαντήθηκαν (εκτός από ένα στο υπουργείο Παιδείας, που μου έστειλαν ένα τηλέφωνο υφυπουργού για να μιλήσω). Όσες φορές κι αν κάλεσα στα τηλέφωνα των κεντρικών γραφείων Τύπου που βρήκα online, ή που μου δόθηκαν από άλλες υπηρεσίες των υπουργείων, κανείς ποτέ δεν το σήκωσε…

FOIA, who?

Με ειδοποιούν από το κοντρόλ όμως ότι πέρυσι η Ελίζα Τριανταφύλλου κατάφερε να επικοινωνήσει με κάποιον από το υπουργείο Υγείας, οπότε μάλλον εγώ απλώς έχω σταθεί άτυχη. Ξέρω ότι η ιστορία είναι του 2021, αλλά είναι τόσο καλή που δεν μπορούσα να μην την συμπεριλάβω:

«Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ που είχα κάνει για τον ακουσίως ανεμβολίαστο, είχαμε στείλει κάποιες σχετικές ερωτήσεις στο υπουργείο Υγείας στην προσπάθεια να βρούμε πόσοι άνθρωποι πανελλαδικά αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα» λέει η Ελίζα και συνεχίζει: «Τις ερωτήσεις τις στείλαμε Τρίτη 30/11, κατόπιν τηλεφωνικής επικοινωνίας με το γραφείο Τύπου του υπουργείου και με προθεσμία την Πέμπτη 2/12. Η προθεσμία φυσικά εξέπνευσε χωρίς απάντηση, παρότι στο email γράφαμε ότι αν δεν είναι εφικτό να έχουμε τις απαντήσεις έως την Πέμπτη, να μας ενημερώσουν. Την Παρασκευή 3/12 κάλεσα στο υπουργείο και είπαν ότι θα το έβλεπαν εσωτερικά και θα μας καλούσαν. Φτάσαμε Δευτέρα πρωί 6/12 και ξανακαλέσαμε. Τα ίδια. Δευτέρα μεσημέρι με κάλεσε μία κυρία από το γραφείο Τύπου για να με ενημερώσει πως είχαν προωθήσει τις ερωτήσεις μου στον “κύριο Μάριο” (Θεμιστοκλέους) και ότι περίμενε απαντήσεις. “Ελπίζω μέχρι αύριο να τις έχω”, μου είπε.

Επίσης με ρώτησε ποιος από το inside story ήταν διαπιστευμένος στο υπουργείο, γιατί της είχαν στείλει κι άλλοι από το ίδιο μέσο και “δεν σας προλαβαίνω”. Την ρώτησα “για covid σας έστειλαν;” και μου είπε “όχι, για άλλο θέμα, αλλά είναι πάλι για εμβόλια”. Με παρακάλεσε λοιπόν να γκρουπάρουμε με τη συνάδελφο τις ερωτήσεις μας (για δύο παντελώς άσχετα μεταξύ τους θέματα, καθώς το άλλο θέμα ήταν για τα εμβόλια του ιού HPV) ώστε κι αυτή να στείλει μία φορά τις ερωτήσεις στον Γενικό Γραμματέα.

“Τι να κάνω κι εγώ, για ένα μέσο μπορώ να του στείλω 15 χιλιάδες ερωτήσεις;” μου είπε.

Για τα πρακτικά, οι ερωτήσεις μου μαζί με της συναδέλφου δεν ήταν πάνω από έξι».

«Θα σας ειδοποιήσουμε»

Να ξεκαθαρίσουμε ότι δεν έχουμε κάποιο beef με το υπουργείο Υγείας, αλλά τυχαίνει και η ιστορία της Ραφαέλλας Μανέλη να το περιλαμβάνει… Φταίμε;

«“Θα τους στείλεις email, θα τους πάρεις τηλέφωνο, θα τους ξαναστείλεις email. Μετά κι άλλα τηλέφωνα και τελικώς δεν θα απαντήσουν. Εσύ θα γράψεις ότι έστειλες ερωτήσεις, αλλά δεν είχαν απαντήσει μέχρι τη στιγμή που γραφόταν το κείμενο και η ζωή θα συνεχιστεί κανονικά. Συμβαίνει σε όλους μας, ειδικά με αυτό το υπουργείο”. Αυτό μου λέει μια φίλη δημοσιογράφος κάθε φορά που ασχολούμαι με ένα θέμα που αφορά το υπουργείο Υγείας. Μπορεί να βρίσκεις το γραφείο Τύπου στο τηλέφωνο και οι υπάλληλοι να σε διαβεβαιώνουν γλυκύτατα ότι μόλις έρθει η υπεύθυνη θα σου τηλεφωνήσει για να τα πείτε αναλυτικά και ότι θα απαντήσουν στις ερωτήσεις σου σύντομα, αλλά φυσικά τίποτα τέτοιο δεν συμβαίνει με τα γραφεία Τύπου των Υπουργείων, πόσο μάλλον με του Υγείας. Όταν μπλέχτηκα με το χαώδες και πρακτικά αρρύθμιστο, από γενέσεως του ΕΣΥ το 1983, θέμα της κατάρτισης των ειδικευόμενων γιατρών στην Ελλάδα, όσο προχωρούσε το ρεπορτάζ και μιλούσα με ειδικευόμενους, γιατρούς, καθηγητές και ενώσεις διαπίστωνα όλο και περισσότερα κενά στις διαδικασίες, την εκπαίδευση και την πιστοποίησή τους. Ζήτησα τότε απαντήσεις σε συγκεκριμένα ερωτήματα. Επανερχόμουν καθημερινά με email, τηλέφωνα και κοινοποιήσεις των ερωτήσεων σε όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες του υπουργείου. Μετά από αρκετή υπομονή κι ένα σούρτα-φέρτα ανάμεσα σε αρμόδιους και γραφείο Τύπου τελικά δεν πήρα απαντήσεις, δημοσιεύσαμε το θέμα και η ζωή συνεχίστηκε κανονικά, αφού στην Ελλάδα η έλλειψη συνεργασίας, πολλώ δε μάλλον λογοδοσίας, είναι απόλυτα κανονικοποιημένη – έτσι κι αλλιώς συμβαίνουν και χειρότερα».

Κάνε αντ, είμαι μπλοκ

Σε μια άλλη περιπέτεια της Ελίζας Τριανταφύλλου, ευτυχώς που δεν της είπαν ότι θα έπρεπε να ξέρει την διεύθυνση κατοικίας του υπεύθυνου Τύπου για να στείλει γράμμα με βουλοκέρι ή περιστέρι-ταχυδρόμο…

«Για το θέμα της τιμητικής πολιτογράφησης του Γιασάμ Αγιαβέφε ρωτήσαμε το υπουργείο Εσωτερικών (που εισηγήθηκε την τιμητική πολιτογράφηση) και το υπουργείο Υγείας, πού οφειλόταν η απόκλιση στα ποσά δωρεάς που έκανε – οι οποίες δωρεές μέτρησαν στην απόφαση. Ωστόσο δεν λάβαμε απάντηση μέχρι τη δημοσίευση του ρεπορτάζ. Η απάντηση όμως ήρθε με τον εξής τρόπο: την ίδια ημέρα το υπουργείο Εσωτερικών απάντησε …σε άλλα ΜΜΕ που ρωτούσαν, για το ρεπορτάζ μας. Όταν εν τέλει επικοινώνησε μαζί μου εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου και με ρώτησε πού είχα στείλει τις ερωτήσεις, του είπα στο email που βρήκα στο επίσημο site του υπουργείου. “Ε, γι’ αυτό! Έπρεπε να είχατε στείλει στο gmail μου”. Με το συγκεκριμένο άτομο εντωμεταξύ μιλούσα για πρώτη φορά στη ζωή μου!»

Και για την ιστορία να πω ότι στην επίσημη ιστοσελίδα εξακολουθεί να υπάρχει μόνο το υπηρεσιακό email, χωρίς να αναφέρεται ούτε καν το όνομα του υπεύθυνου Τύπου… έστω για να του στείλουμε ένα message request στο LinkedIn βρε παιδιά την επόμενη φορά που θα τον χρειαστούμε!

«Το καλό το παλικάρι βρίσκει άλλο μονοπάτι»

Αυτή την φράση μου είχε πει κάποτε ο Τάσος Τέλλογλου μια από τις πολλές φορές που γκρίνιαζα στο γραφείο ότι πάλι δεν μου έστειλαν τα δεδομένα που ζήτησα από την τάδε υπηρεσία. Ο ίδιος είχε την εξής ιστορία να μας πει για φέτος:

«Στις αρχές Απριλίου ψάχναμε να βρούμε τι θα κάνει η Ελλάδα με τα εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία. Η χώρα μας, όπως φαίνεται από τον σχετικό κατάλογο των Ηνωμένων Εθνών, δεν έχει κυρώσει τη σύμβαση της Καμπάλα, παρότι πρωτοστάτησε στη διαμόρφωσή της. Από το 2019 υπάρχει στα συρτάρια του υπουργείου Δικαιοσύνης το νομοσχέδιο για την κύρωση, αλλά δεν πήρε ποτέ τον δρόμο της Βουλής. Πήρα λοιπόν το υπουργείο Δικαιοσύνης τηλέφωνο για να τους ρωτήσω τι θα κάνουν με τα εγκλήματα πολέμου, έχοντας όλη αυτή την ενημέρωση και ρωτώντας τους τι έχει απογίνει αυτό το σχέδιο νόμου. Απάντηση δεν πήρα ποτέ. Σημειωτέον ότι εκείνη την περίοδο ο υπουργός Δικαιοσύνης, Κώστας Τσιάρας, εμφανίζονταν με τον Αντόνιο Παντσέρι στους ΔελφούςDEF VII – Strengthening the International Human Rights Architecture: Towards a Systemic Change | YouTube και έλεγε πως η Ελλάδα θα κάνει διώξεις για το θέμα των εγκλημάτων πολέμου στην Ουκρανία. Ο εκπρόσωπος όμως δεν ήξερε τίποτα σχετικό με την σύμβαση της Καμπάλα, ουσιαστικά το άκουγε πρώτη φορά από εμένα και του ζήτησα να το ψάξει περαιτέρω, απάντηση όμως δεν πήρα ποτέ».

Από τον Άννα στον Καϊάφα…

Αν δεν το έχετε ήδη καταλάβει, η σιγή ασυρμάτου είναι η πιο συνήθης απάντηση που λαμβάνουμε. Ακόμη μια τέτοια ιστορία έχει και ο Γιώργος Λαουτάρης, που στο τελευταίο του ρεπορτάζ βίωσε μια κατάσταση αν μη τι άλλο κωμικοτραγική:

«Η διασταύρωση των πληροφοριών και η φιλοξενία της άλλης άποψης απέτυχε παταγωδώς στην περίπτωση της Εκκλησίας της Ελλάδος. Ευθυνοφοβία, αυστηρή ιεραρχική δομή και βέβαια υποτίμηση του Τύπου και του ρόλου του συνέθεσαν το κοκτέιλ της σιωπής για μια υπόθεση ευρύτερου δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως η επενδυτική αξιοποίηση ενός μεγάλου ακινήτου στη Βουλιαγμένη που προβλέπει και τον τερματισμό μιας ιστορικής δομής φιλοξενίας παιδιών, του Ορφανοτροφείου Βουλιαγμένης.

Η αναζήτηση της διασταύρωσης ξεκίνησε με κρούση στην πηγή της πληροφορίας, στον υπεύθυνο δηλαδή της δομής και αντιπρόεδρο του ΔΣ του ιδρύματος. Αρνήθηκε όμως να πει οτιδήποτε, διότι δεν είχε εξουσιοδότηση και αυτά τα ζητήματα “είναι πολύ ευαίσθητα”. Παρέπεμψε στο γραφείο Τύπου της Αρχιεπισκοπής. Εκεί υπηρετούν δημοσιογράφοι επιφορτισμένοι με το καθήκον επικοινωνίας με τα μέσα ενημέρωσης, όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση η απάντηση ήταν “δεν γνωρίζω τίποτα περισσότερο από όσα έχουν ήδη δημοσιευτεί”. Και παρέπεμψε περαιτέρω στο ιδιαίτερο γραφείο του Αρχιεπισκόπου. Στο ιδιαίτερο γραφείο του Αρχιεπισκόπου ένας ιδιαίτερα πρόθυμος εκπρόσωπος παρέπεμψε με τη σειρά του σε ένα τηλέφωνο που θα έδινε υποτίθεται όλες τις απαντήσεις: Ήταν όμως το τηλέφωνο του εκπροσώπου Τύπου, ο οποίος είχε ήδη παραπέμψει στο ιδιαίτερο γραφείο του Αρχιεπισκόπου. “Σωστά, έτσι έπρεπε να πράξει, έχω όμως ένα άλλο τηλέφωνο ανθρώπου που γνωρίζει τις λεπτομέρειες”, απάντησε ο εκπρόσωπος. Και τι έκπληξη, το δεύτερο τηλέφωνο ήταν του υπεύθυνου της δομής, ο οποίος πρώτος από όλους είχε αρνηθεί να απαντήσει. Η “καυτή πατάτα” δεν μπορούσε να περάσει σε άλλα χέρια. “Στείλτε μου γραπτά τα ερωτήματά σας και θα σας απαντήσουμε”. Τα ερωτήματα εστάλησαν, τηλεφωνικά επιβεβαιώθηκε τόσο η λήψη τους όσο και το διαθέσιμο χρονικό περιθώριο, αλλά η απάντηση δεν έφτασε ποτέ».

Η δουλειά του δημοσιογράφου είναι να αναδημοσιεύει τα Δελτία Τύπου. Τι, όχι; Εγώ αυτό κατάλαβα ότι θεωρούν πολλοί εκεί έξω μετά την ιστορία που μοιράστηκε η Ευτυχία Κωνσταντινίδου:

«Όπως πολλοί συνάδελφοι διαπιστώνουν, τα επίσημα αιτήματα σε υπηρεσίες για παροχή δεδομένων αποτελούν συχνά μια χρονοβόρα διαδικασία, που απαιτεί γερά νεύρα και υπομονή. Τις περισσότερες φορές οι απαντήσεις που λαμβάνουμε σε “ενοχλητικές” ερωτήσεις είναι ανεπαρκείς και κάποιες φορές ίσως και ειρωνικές.

Πριν από μερικούς μήνες έπρεπε σχεδόν να απολογηθώ σε υπάλληλο υπηρεσίας δασών στη Φθιώτιδα γιατί, κατά τα λεγόμενά της, σκάλιζα δικές τους υποθέσεις. Τότε ετοιμάζαμε ένα κείμενο στο inside story για την κατασκευή ενός τεράστιου φωτοβολταϊκού πάρκου σε περιοχή της Φθιώτιδας και αναζητούσαμε στοιχεία σχετικά με την ύπαρξη αναδασωτέας έκτασης που περιλαμβανόταν στην περιοχή εγκατάστασης του έργου. “Εσείς από πού είστε και γιατί ψάχνετε αυτό το θέμα; Τι δουλειά έχετε και ψάχνετε από τη Θεσσαλονίκη;” Η υπάλληλος όχι μόνο δεν προσπάθησε να διευκολύνει την έρευνά μας, αλλά αντίθετα να την παρεμποδίσει. Φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά που δεχόμαστε τέτοιου είδους αντιμετώπιση από δημόσιους και μη φορείς, για ζητήματα που ενοχλούν. Οι υπηρεσίες δεν “λογοδοτούν” ποτέ για όσα κάνουν ή δεν κάνουν. Θυμάμαι χαρακτηριστικά την αντιμετώπιση από τις αστυνομικές αρχές καθώς συλλέγαμε στοιχεία για την περιβαλλοντική υποβάθμιση του δέλτα του ποταμού Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα στη Βόρεια Ελλάδα. Αφού απευθυνθήκαμε γραπτώς στα κεντρικά γραφεία της αστυνομίας ζητώντας δεδομένα για τις περιβαλλοντικές παραβάσεις στην περιοχή αλλά και μια σειρά άλλων ζητημάτων (καταγγελίες, αυτοψίες της αστυνομίας), η απάντηση έφτασε σε εμάς με καθυστέρηση δύο εβδομάδων και μάλιστα μέσω τηλεφωνικής επικοινωνίας. Φυσικά τα ερωτήματα μας απαντήθηκαν επιλεκτικά και κάποια αγνοήθηκαν εντελώς. Δυστυχώς, πέρα από κάποιες φωτεινές εξαιρέσεις, η αντιμετώπιση είναι σχεδόν πάντα η ίδια: Οι δημοσιογράφοι “δεν έχουν δουλειά” να ασχολούνται με οτιδήποτε έρχεται σε αντίθεση με τα εκάστοτε συμφέροντα».

Κάλιο αργά παρά ποτέ

Ο Θεός έκανε επτά ημέρες για να πλάσει τον κόσμο. Οι Δημόσιοι Φορείς χρειάζονται 20 για να κάνουν «group by» – να ομαδοποιήσουν δηλαδή, ήδη υπάρχοντα excel με βάση συγκεκριμένα κριτήρια. Τόσες ημέρες περίπου χρειάστηκαν για την απάντηση που ετοίμασαν για την Ελίζα στις αρχές του έτους… Και να πω ότι τελικά απάντησαν ακριβώς σε όσα τους ζήτησε, θα έλεγα «νερό κι αλάτι», αλλά…

Στις 24 Φεβρουαρίου ζήτησε από την ΕΛΑΣ όλα τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία που κρατάει η αρμόδια υπηρεσία της σχετικά με τις ανθρωποκτονίες την τελευταία τριετία (ανά μήνα). Ενδεικτικά ζήτησε νούμερα ανά εθνικότητα θύματος, φύλο, ηλικία, αιτία. Στις 14 Μαρτίου ως απάντηση πήρε τον παρακάτω συνοπτικό πίνακα:

Error 404

«Πριν λίγες εβδομάδες είχα την ευκαιρία να “φάω πόρτα”, όχι ακριβώς από κάποιο γραφείο Τύπου, αλλά από την επίσημη ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας» αναφέρει ο Κωστής Κοτσώνης, που δούλευε πάνω σε ένα ρεπορτάζ που θα δημοσιεύσουμε σύντομα. «Συγκεκριμένα, η ιστοσελίδα εμφανιζόταν πεσμένη για περίπου μιάμιση εβδομάδα, παρά τις προσπάθειές μου να μπω από διαφορετικούς browser, συσκευές κ.λπ. Το ίδιο συνέβαινε και σε όσες προσπάθειες έκαναν κάποιοι φίλοι και γνωστοί. Εγώ ήθελα απλά να αποκτήσω πρόσβαση σε κάποια στατιστικά της ΕΛΑΣ, όμως το ίδιο πρόβλημα, φαντάζομαι, θα είχαν και πολίτες που έμπαιναν με στόχο να βρουν κάτι πιο σημαντικό, όπως τηλέφωνα, διευθύνσεις ή ανακοινώσεις.

Στην επικοινωνία που είχα με το γραφείο Τύπου της ΕΛΑΣ μού αναφέρθηκε ότι δεν γνώριζαν κάτι, και ότι από τους δικούς τους υπολογιστές έμπαιναν κανονικά. Με τη βοήθεια αναγνωστών του inside story είδαμε ότι η ιστοσελίδα ήταν προσβάσιμη μόνο στη μη ασφαλή, κρυπτογραφημένη μορφή της και μόνο από το Firefox. Ειδικά αυτό το τελευταίο μού προξένησε προβληματισμό, επειδή μιλάμε για την επίσημη ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας.

Τελικά, εδώ και λίγες ημέρες η ιστοσελίδα επανήλθε ανακατασκευασμένη και λειτουργεί κανονικά. Συνεπώς, το πρόβλημα προήλθε μάλλον από το γεγονός ότι η ιστοσελίδα μπήκε σε maintenance mode, χωρίς όμως αυτό να αναγράφεται κάπου ξεκάθαρα, χωρίς να δίνεται κάποια προσωρινή εναλλακτική και χωρίς οι εκπρόσωποι της ΕΛΑΣ να έχουν λάβει κατευθύνσεις για το πώς να γνωστοποιούν την κατάσταση στους ενδιαφερόμενους. Αυτή η μικρή “περιπέτεια” πλοήγησης ίσως δίνει και έναν τόνο για τη χαμηλή προτεραιότητα που δίνει το κράτος μας στην πληροφόρηση και την εξυπηρέτηση των πολιτών του, δημοσιογράφων και μη».

Ας ελπίσουμε ότι αυτό το άρθρο δεν θα μας δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από αυτά που ήδη υπάρχουν. Δεν θέλουμε φυσικά να προσβάλουμε την δουλειά κανενός ούτε και να υποτιμήσουμε κάποιον, θέλουμε απλώς να αναδείξουμε ένα θέμα που όλοι συζητάμε στα γραφεία αλλά για το οποίο τελικά τίποτα δεν γίνεται. Ίσως γιατί έχουμε συνηθίσει αυτές τις συμπεριφορές και μας μένει μόνο να γελάμε με αυτές. Η στενάχωρη αλήθεια είναι, όπως λέει η Αλεξάνδρα Γκίτση, ότι «τα γραφεία Τύπου έχουν καταλήξει να είναι διεκπεραιωτικά. Κανονικά είναι ο ενδιάμεσος κρίκος μεταξύ του δημοσιογράφου και του φορέα. Είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που κάποιο γραφείο Τύπου θα επιστρέψει το τηλεφώνημα και θα σε παραπέμψει αρμοδίως. Ακόμα και για εύκολα θέματα, όχι κατ’ ανάγκη για να ξεσκεπάσεις κάποιο σκάνδαλο, δεν βοηθάνε. Έχει τύχει να ζητήσω να μου στείλουν μια τροπολογία σε επεξεργάσιμη μορφή, σε Word, αλλά ποτέ δεν την έστειλαν».

Ίσως απλά να μην είμαστε μια κοινωνία όπου η πρόσβαση των πολιτών στην πληροφορία αποτελεί προτεραιότητα.

Ελευθερία Τσαλίκη

πηγή: insidestory.gr