Κωνσταντίνος Τσουκαλάς: 146 χρόνια ελληνικής ιστορίας

Όταν ένα βιβλίο επανεκδίδεται μετά από 50 χρόνια και παραμένει επίκαιρο και ενδιαφέρον τότε είναι πλέον ένα κλασικό έργο. Η ελληνική τραγωδία του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνου Τσουκαλά είναι ένα οδοιπορικό 146 χρόνων, το οποίο ξεκινά με την επανάσταση του 1821 και τερματίζει με την εγκαθίδρυση της Δικτατορίας το 1967.Ο συγγραφέας αναλύει κάθε σημαντικό σταθμό της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, εξετάζοντας τις κοινωνικής συνθήκες της κάθε εποχής, τα λάθη και τις επιτυχίες της εκάστοτε πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, τα οικονομικά του κράτους, την εξωτερική πολιτική και την επιρροή του ξένου πολιτικού παράγοντα σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στον 20ο αιώνα, δεκατρία από τα δεκατέσσερα κεφάλαια, εμμένοντας περισσότερο στο χρονικό διάστημα 1940-1967 (έντεκα κεφάλαια).

Στο παρόν πόνημα φαίνεται η προσπάθεια συγκρότησης του σύγχρονου νεοελληνικού αστικού κράτους με τις ταξικές συγκρούσεις του μεγάλου κεφαλαίου με τον λαό. Βασικές αιτίες ήταν η καθυστερημένη αγροτική μεταρρύθμιση, η μόνιμη οικονομική στενότητα, η ατελής πρόσληψη από τους πολίτες τόσο των αρχών της δημοκρατίας όσο και των μαρξιστικών ιδεών και η μόνιμη κηδεμονία (σχέση υποτέλειας και αποικιοκρατίας) πρώτα από την Αγγλία και μετά το 1947 από τις ΗΠΑ. Επίσης, οι διαδοχικές πολεμικές συγκρούσεις επέτρεψαν τη δημιουργία ενός πανίσχυρου στρατιωτικού κατεστημένου, το οποίο παρέμβαινε στα πολιτικά πράγματα της χώρας με συνεχή κινήματα και επαναστάσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η αποσταθεροποίηση της δημοκρατίας μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και η ανάληψη της εξουσίας από τον Πλαστήρα, τον Πάγκαλο, κ.λπ.

Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, “Η ελληνική τραγωδία. Από την απελευθέρωση ως τους συνταγματάρχες”, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2020

Η αφήγηση και η ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων γίνεται πυκνή μετά το 1944, καθώς ξεκινά ο Εμφύλιος και στη συνέχεια αρχίζει ο Ψυχρός Πόλεμος της Δύσης με το Σιδηρούν Παραπέτασμα. Ο συγγραφέας εστιάζεται στην πολιτική σύγκρουση των συντηρητικών πολιτικών δυνάμεων (Δεξιά και Κέντρο) με την Αριστερά, Στις συνομωσίες του παλατιού, στον ρόλο των Αμερικανών, οι οποίοι με τη χρηματοδότηση του Σχεδίου Μάρσαλ επιβάλουν την πολιτικά τους ατζέντα, καθώς και στο Κυπριακό Zήτημα. Αναμφίβολα ο αναγνώστης διαπιστώνει την ύπαρξη μιας κατ’ επίφαση ελεγχόμενης δημοκρατίας, η οποία εκτελεί τον Μπελογιάννη, στέλνει δεκάδες χιλιάδες κομμουνιστές στη Γυάρο και τη Μακρόνησο, νοθεύει τις εκλογές, επιτρέπει την πολιτική ανάμειξη της βασίλισσας Φρειδερίκης, ξεσηκώνοντας τελικά τον λαό σε απεργίες και κινητοποιήσεις με αποκορύφωση τις δολοφονίες του Γρηγόρη Λαμπράκη (1963) και του Σωτήρη Πέτρουλα (1965). Η τραγική κατάληξη ήταν η επιβολή της δικτατορίας των συνταγματαρχών τον Απρίλιο του 1967.

 

Ο συγγραφέας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η νεώτερη ιστορία της Ελλάδας είναι μια τραγωδία, καθώς διαπιστώνει τα λάθη και τις αδυναμίες του ελληνικού πολιτικού συστήματος από την απαρχή της ιδρύσεώς του, δηλαδή από το 1821, καθώς η Ελλάδα δεν μπόρεσε να εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο δημοκρατικό ευρωπαϊκό κράτος με αρχές και θεσμούς. Η σχέση του κράτους με τον πολίτη ήταν πελατειακή, μια σχέση συναλλαγής (δούναι και λαβείν) για την εξυπηρέτηση των ατομικών αναγκών και όχι για το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου. Με αυτό τον τρόπο, η εργατική τάξη δεν οργανώθηκε ποτέ σε ένα αγωνιστικό προλεταριάτο, οι αγρότες δεν υποστήριξαν τις ενώσεις τους, ενώ οι μικροαστοί έδιναν την ψήφο τους ανάλογα με τις συνδιαλλαγές τους με την εκάστοτε εξουσία. Έτσι, οι μεγάλες εταιρίες και οι μεγαλοεπιχειρηματίες στήριζαν το συντηρητικό πολιτικό κατεστημένο που τους ευνοούσε, ελέγχοντας την πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας.

Αγησίλαος Κ. Αλιγιζάκης

πηγή: fractalart.gr

Print Friendly, PDF & Email