Η προπαγάνδα ως κοινωνικό φαινόμενο
γράφει στο peripteron.eu ο Βαγγέλης Πάλλας, ∆ηµοσιογράφος – Ερευνητής – Αναλυτής IFJ / SPJ
Η προπαγάνδα είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο το οποίο έχει ιδιαίτερη επιβολή στην πολιτική σφαίρα της ανθρώπινης συμπεριφοράς… Αυτό χαρακτηρίζεται ως προσπάθεια επιβολής απόψεων, θέσεων σε ένα κοινωνικό σύνολο με στόχο την αντίληψη ενός συγκεκριμένου τρόπου σκέψης και αντίληψης…
Η προπαγάνδα είναι αποτελεσματική σε προηγμένη Δημοκρατικά κράτη. Στα σύγχρονα Δημοκρατικά κράτη, η προπαγάνδα είναι χαρακτηριστικό της πολιτικής διεργασίας. Ιδιαίτερη είναι η συμβολή και ο ρόλος των ΜΜΕ.
Στις πολιτικές παθογένειες των Δημοκρατικών κυβερνήσεων, είναι έντονη παρουσία φαινομένων προπαγάνδας, που στην διαδικασία της εξουσίας προσπαθούν να προωθήσουν πολιτικές, να κρύψουν λάθη και να ωραιοποιήσουν τα προβλήματα.
Στη σύγχρονη εποχή η προπαγάνδα γίνεται με συστηματικό τρόπο από τα ΜΜΕ, τα οποία λειτουργούν ως διαμεσολαβητές μεταξύ εξουσίας και πολιτών.
Από την έλευση νεοφιλελεύθερων κυβερνήσεων στην εξουσία και μετά από την υγειονομική καταιγίδα Covid-19, αλλά και την εντατικοποίηση της εφαρμογής πολιτικών λιτότητας, η πολιτική προπαγάνδα έχει φθάσει στο ναδίρ. Οι προσδοκίες των πολιτών για ανεξάρτητη δημοσιογραφία είναι συγκεκριμένες το 68% απαιτεί από τους δημοσιογράφους να ελέγχουν τις πληροφορίες, ενώ το 63% επιθυμεί να του παρέχουν πρακτικές και χρήσιμες πληροφορίες και το 50% να ανακαλύπτουν παρανομίες της εξουσίας.
Οι πολίτες αντιλαμβάνονται πως η ενημέρωση που τους προσφέρεται εμπεριέχει σκοπιμότητες, και δεν είναι πλήρης αντικειμενική και επαρκής. Αυτό που πιστεύουν οι πολίτες, είναι ότι τα ΜΜΕ λειτουργούν σαν προστατευτική ασπίδα γύρω από τα επιχειρηματικά και οικονομικά συμφέροντα.
Τα ΜΜΕ στη χώρα μας περνούν μια περίεργη κρίση. Η οικονομική κρίση έφερε μείωση εσόδων, από διαφημίσεις αλλά έφερε αλλαγές και στις ιδιοκτησίες, ώστε μεγαλοεπιχειρηματίες να υποκαθιστούν παραδοσιακούς εκδότες και να συγκεντρώνουν στα χέρια τους αυξημένες δυνατότητες επιρροής. Ώστε τα ΜΜΕ να αμφισβητούνται τόσο για το εύρος της επιρροής τους όσο και η λειτουργία τους ως πυλώνα της Δημοκρατικής διαδικασίας.
Η συστημική διασπορά ψευδών ειδήσεων από τα συστημικά ΜΜΕ, αλλά και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προκαλούν χάσμα στην κοινωνίας, ενεργοποιώντας ξενοφοβικά και ρατσιστικά αντανακλαστικά. Π.χ μεγάλο κανάλι παρουσίασε φωτογραφίες από την Ειδομένη (2015) δήθεν από τα περσινά γεγονότα στον Έβρο.
Σε αυτό το περιβάλλον η προπαγάνδα βρίσκει έδαφος, επηρεάζοντας αισθητά την αναγνώριση της πραγματικής είδησης.
