Η Ευρωπαία Εισαγγελέας βγάζει στη σέντρα τον Μητσοτάκη – Κίνδυνος απώλειας κονδυλίων και… θέσης

Χρήστος Φράγκου

Στο επίκεντρο νέου σκανδάλου εκφοβισμού και επιθέσεων κατά της Δικαιοσύνης βρίσκεται η Ελληνική κυβέρνηση, μετά από καταγγελία της Ευρωπαίας Εισαγγελέως Λάουρα Κόβεσι, με αφορμή την έρευνα στον ΟΠΕΚΕΠΕ, διαμορφώνοντας έτσι ένα μοτίβο παρεμβάσεων και απειλών κατά της Δικαισύνης που επιβεβαιώνει τις ανησυχίες για συγκάληψη στα Τέμπη, τις υποκλοπές και άλλες υποθέσεις.

Αυτή τη φορά το θέμα ανεβαίνει επικίνδυνα και μάλιστα τη στιγμή που το Μαξίμου επιχειρεί να ανακάμψει δημοσκοπικά μετά από μπαράζ θεμάτων για τον έλεγχο της επικαιρότητας και από έκτακτες παροχές -προπομπό της ΔΕΘ- με στόχο να ανακτήσει κοινωνικά ερείσματα ο πρωθυπουργός και να αποφευχθούν κινητοποιήσεις που θα μπλόκαραν την προσπάθεια ανάταξης της κυβέρνησης.

Οι χειρισμοί της κυβέρνησης και οι επιθέσεις κατά της Ευρωπαίας Εισαγγελέως έχουν τροφοδοτήσει την αναβάθμιση εντός σκανδάλου διοίκησης και διαχείρισης σε πολιτικό, καθιστώντας τον πρωθυπουργό υπόλογο, όχι μόνο για την οικονομική διάσταση, αλλά και για τη θεσμική εκτράχυνση.

Η προϊστάμενη της Ευρωπαϊκής Εισαγγελείας ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να προχωρήσει σε βάθος την έρευνα για τη διασπάθιση κονδυλίων στον ΟΠΕΚΕΠΕ παρά τις εις βάρος της επιθέσεις και προσπάθειες εκφοβισμού. Η ανακοίνωση αποτελεί από μόνη της κόλαφο για την ελληνική κυβέρνηση και συγκεκριμένα για το Μαξίμου, ενώ η ανάδειξή της από το Politico ως μείζον θέμα και πρωτοσέλιδο υπονομεύει το πολιτικό κεφάλαιο του Κυριάκου Μητσοτάκη στις Βρυξέλλες την πλέον κρίσιμη στιγμή.

Η ανοιχτή ρήξη μεταξύ της Ευρωπαίας Εισαγγελέως Laura Kövesi και της ελληνικής κυβέρνησης, όπως αποτυπώθηκε στο σημερινό κεντρικό άρθρο του POLITICO, θέτει υπό σοβαρή αμφισβήτηση τη θεσμική αξιοπιστία της Ελλάδας. Η υπόθεση της έρευνας για εκτεταμένη απάτη στα ευρωπαϊκά αγροτικά κονδύλια (μέσω του οργανισμού ΟΠΕΚΕΠΕ) δεν περιορίζεται πλέον στα εθνικά όρια. Αντιθέτως, αποκτά διαστάσεις πολιτικού κινδύνου και διπλωματικής φθοράς για την ελληνική κυβέρνηση, εν μέσω μιας περιόδου κρίσιμων ευρωπαϊκών διαπραγματεύσεων.

Το άρθρο του POLITICO αναδεικνύει μια σοβαρή θεσμική κρίση που – λόγω της δημοσιότητας, του ιστορικού και της χρονικής συγκυρίας – μετατρέπεται σε πολλαπλό κίνδυνο για την πολιτική σταθερότητα, τη θεσμική αξιοπιστία και τη διπλωματική ισχύ της Ελλάδας. Το θεσμικό έλλειμμα εμπιστοσύνης που δημιουργείται μειώνει τη διαπραγματευτική ικανότητα της Ελλάδας, ιδιαίτερα σε ευαίσθητα στρατηγικά ζητήματα όπως το ReArmEU. Απαιτούνται συντονισμένες νομικές, διπλωματικές και επικοινωνιακές παρεμβάσεις.

Σκάνδαλο πάνω σε σκάνδαλα…

Το περιστατικό εντάσσεται σε μία συσσωρευτική κρίση εμπιστοσύνης που προκαλεί η ελληνική διακυβέρνηση στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Από την τραγωδία των Τεμπών, έως τις υποκλοπές και τις παράνομες επαναπροωθήσεις μεταναστών, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή ενός κράτους που δυσπιστεί απέναντι στη λογοδοσία και αμφισβητεί τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές.

Η απροθυμία συνεργασίας των υπαλλήλων του ΟΠΕΚΕΠΕ με την ευρωπαϊκή εισαγγελία, η καθυστερημένη και αναγκαστική απομάκρυνση του Προέδρου του οργανισμού, καθώς και οι απειλές για νομικές ενέργειες κατά της EPPO, συνιστούν πολλαπλά χτυπήματα στην ευρωπαϊκή αντίληψη περί κράτους δικαίου.

Auditor’s note: Στενέψανε τα όρια
Η Ευρωπαία Εισαγγελέας βγάζει στη σέντρα τον Μητσοτάκη – Κίνδυνος απώλειας κεφαλαίων και… θέσης

Η υπόθεση EPPO–ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι μια ακόμα γραφειοκρατική δυσλειτουργία. Είναι αντικείμενο ευρωπαϊκής θεσμικής σύγκρουσης που ενδέχεται να εξελιχθεί σε δοκιμασία εθνικής αξιοπιστίας και στρατηγικής επιρροής. Αν η ελληνική κυβέρνηση συνεχίσει να αντιμετωπίζει τέτοιες υποθέσεις με εσωτερική λογική ελέγχου κρίσεων και όχι με προληπτική θεσμική ενίσχυση, τότε η επόμενη απώλεια δεν θα είναι διοικητική, αλλά γεωπολιτική.

Πλήγμα στη διπλωματική αξιοπιστία της Ελλάδας

Η χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη. Η Ελλάδα επιχειρεί να περιορίσει τη συμμετοχή της Τουρκίας στον αμυντικό μηχανισμό ReArmEU, προτάσσοντας την ανάγκη συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές αρχές. Ωστόσο, τα συνεχή επεισόδια υπονόμευσης του κράτους δικαίου αφαιρούν από την Αθήνα το ηθικό πλεονέκτημα και περιορίζουν την ικανότητά της να συγκροτήσει αξιόπιστες συμμαχίες στον ευρωπαϊκό Βορρά.

Αντί να λειτουργεί ως παράγοντας σταθερότητας, η Ελλάδα κινδυνεύει να εκληφθεί ως φορέας αδιαφάνειας και προσχηματικής ευρωπαϊκής συμμόρφωσης, γεγονός που ενισχύει τις τουρκικές ενστάσεις περί διακριτικής μεταχείρισης.

Αξιολόγηση πολιτικού κινδύνου

Η δημοσίευση του άρθρου του POLITICO σε προβεβλημένη θέση (ως κεντρικό άρθρο στην πρωινή έκδοση, με αναγνωσιμότητα από στελέχη των ευρωπαϊκών θεσμών) ενισχύει τον πολιτικό και θεσμικό κίνδυνο για την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Η υπόθεση φανερώνει:

Ελλιπή εποπτεία κρίσιμων θεσμών διαχείρισης των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Διοικητική δυσλειτουργία και μη συμμόρφωση, παρά το γεγονός ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ τελεί υπό ευρωπαϊκή εποπτεία από τον Σεπτέμβριο 2024.
Αντιδραστική και καθυστερημένη διαχείριση κρίσεων, όπως καταδεικνύει η απομάκρυνση του Προέδρου μόνο κατόπιν δημόσιας κατακραυγής και πίεσης από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Το περιστατικό εντάσσεται σε συνεχή σειρά κρίσεων διακυβέρνησης (Τέμπη, παρακολουθήσεις, μετανάστες), ενισχύοντας το αφήγημα περί συστηματικής θεσμικής αδιαφάνειας και αποφυγής λογοδοσίας.

Κίνδυνος πολιτικής αποσταθεροποίησης

Η επαναλαμβανόμενη εμπλοκή με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και οι συνεχείς καταγγελίες για θεσμικές παρεκκλίσεις, ενισχύουν την επιχειρηματολογία της αντιπολίτευσης:

Κατά της αξιοπιστίας της κυβέρνησης στη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Ότι η κυβέρνηση υπονομεύει συστηματικά το κράτος δικαίου.
Ότι υπάρχουν καλύψεις και ανοχή σε θεσμικές παρεκτροπές.
Αυτό προκαλεί διαρροή πολιτικού κεφαλαίου, τόσο στο εσωτερικό όσο και στην ευρωπαϊκή σκηνή.

Τέτοιες εξελίξεις δίνουν χώρο όχι μόνο για την ανασύσταση της αντιπολίτευσης στα Αριστερά, η οποία βιώνει εσωτερική κρίση και αναζητά ταυτότητα, αλλά κυρίως για την ανάδυση νέων σχηματισμών στα Δεξιά και που θα κινητοποιήσουν λαϊκά ερείσματα με ροπή στον λαϊκισμό και στις εθνικιστικές κορώνες, θέτοντας εν αμφιβόλω τη σταθερότητα και την πορεία της χώρας. Όπως και στο παρελθόν, έτσι και τώρα, οι μετακινήσεις τέτοιων μαζών δεν είναι δύσκολα ανιχνεύσιμες και συνήθως αποτελούν έκπληξη.

Με δεδομένη τη σκλήρυνση της στάσης του Αντώνη Σαμαρά, την αποσάρθρωση ακροδεξιών, πατριωτικών και θρησκευτικών κινημάτων ως απόρροια της έλλειψης επαρκούς πολιτικής εκπροσώπισης, πλέον δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την ανάδυση ενός πόλου στα δεξιά της ΝΔ με πιο μόνιμα χαρακτηριστικά, που εφόσον εμπεδωθεί θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παράγοντα που θα επηρεάσει ενεργά την ατζέντα.

Διπλωματικές και στρατηγικές επιπτώσεις

Η ανοιχτή σύγκρουση με την Επικεφαλής Ευρωπαία Εισαγγελέα Laura Kövesi, που μίλησε για «επιθέσεις και εκφοβισμό», προμηνύει:

Ενίσχυση ελέγχων και επιτήρησης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Δυσκολίες στην απορρόφηση κονδυλίων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και των Ταμείων Συνοχής.
Απώλεια πολιτικής επιρροής στις διαπραγματεύσεις για τις νέες χρηματοδοτικές περιόδους.
Απώλεια διπλωματικού κεφαλαίου ενόψει ReArmEU

Την ώρα που η Ελλάδα προσπαθεί να περιορίσει τη συμμετοχή της Τουρκίας στον ευρωπαϊκό αμυντικό μηχανισμό ReArmEU:

Η αξιοπιστία της υπονομεύεται, καθώς δεν τηρεί ούτε η ίδια θεσμικά πρότυπα και κανόνες διαφάνειας.
Οι συμμαχίες με κράτη-μέλη του Βορρά καθίστανται πιο ασταθείς, καθώς δεν πείθονται για τις ελληνικές θέσεις.
Η ελληνική στάση ενδέχεται να θεωρηθεί κινούμενη από γεωπολιτικό ανταγωνισμό και όχι αρχές, αποδυναμώνοντας τη διαπραγματευτική της θέση.
Κράτος Δικαίου και συστημικοί κίνδυνοι

Η ένταση με την Kövesi φέρνει στο προσκήνιο μια συστημική ανεπάρκεια θεσμικής λογοδοσίας. Η πιθανότητα απώλειας της πιστοποίησης του ΟΠΕΚΕΠΕ για διαχείριση αγροτικών κονδυλίων –όπως διαφαίνεται ενόψει της αξιολόγησης του Ιουλίου– αποτελεί πρωτοφανές ρήγμα στην ελληνική διοικητική κυριαρχία. Η απώλεια αυτής της πιστοποίησης θα συνεπάγεται:

διοικητική αποδυνάμωση του κράτους,

καθυστερήσεις σε πληρωμές αγροτών,

αυστηρούς ευρωπαϊκούς ελέγχους,

και, κυρίως, πλήρη απαξίωση της ελληνικής δημόσιας διοίκησης.

Το άρθρο και οι ενέργειες της EPPO φανερώνουν:

Διαδεδομένη απάτη με ευρωπαϊκά κονδύλια σε βάρος πραγματικών δικαιούχων.
Θεσμική παρεμπόδιση των εισαγγελικών αρχών κατά τη συλλογή αποδεικτικού υλικού.
Προσπάθειες συγκάλυψης και άρνησης, ακόμα και υπό ευρωπαϊκή επιτήρηση.
Σε συνδυασμό με τα προηγούμενα (Τέμπη, παρακολουθήσεις, μετανάστες), εμπεδώνεται εικόνα διοίκησης που δεν συμμορφώνεται με το ευρωπαϊκό κράτος Δικαίου και κυβέρνησης που επιμένει να υπονομεύει τη θεσμική λειτουργία με κλιμακούμενη ένταση και με playbook απειλών ακόμα και κατά ευρωπαϊκών οργάνων, αυξάνοντας τον κίνδυνο:

Έναρξης διαδικασιών επί παραβάσει από την Κομισιόν.
Ενίσχυσης των όρων αιρεσιμότητας στην εκταμίευση ευρωπαϊκών πόρων.
Προσφυγών στο Δικαστήριο της ΕΕ, αν διαπιστωθεί συστηματική υπονόμευση των ευρωπαϊκών εισαγγελικών αρχών.
Κίνδυνος απώλειας πιστοποίησης του ΟΠΕΚΕΠΕ

Η απώλεια της πιστοποίησης του ΟΠΕΚΕΠΕ για τη διαχείριση των ευρωπαϊκών αγροτικών κονδυλίων είναι πλέον πραγματικό ενδεχόμενο, με πιθανή απόφαση τον Ιούλιο 2025. Αυτό συνεπάγεται:

Απώλεια διοικητικής κυριαρχίας στη διαχείριση των αγροτικών πόρων.
Καθυστερήσεις, διορθώσεις και πιθανές περικοπές στα ευρωπαϊκά κονδύλια.
Διεθνή εξευτελισμό θεσμικής αξιοπιστίας της Ελλάδας εντός Ε.Ε.