Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΟΥΣ

Πάλλας Βαγγέλης Δημοσιογράφος – Ερευνητής – Αναλυτής IFJ/SPJ

Ο αποτελεσματικότερος τρόπος για να περιορίσεις τη δημοκρατία, είναι να μεταφέρεις τη λήψη αποφάσεων από τη δημόσια σφαίρα σε θεσμικά όργανα που δεν είναι υπόλογα για τις πράξεις τους, όπως: βασιλιάδες και πρίγκιπες, κάστες ιερέων, στρατιωτικές χούντες, κομματικές δικτατορίες και σύγχρονες πολυεθνικές. – Noam Chomsky
Στις μέρες μας οι όροι δημοκρατία και καπιταλισμός συχνά χρησιμοποιούνται ως συνώνυμα. Η αδυναμία διαχωρισμού αυτών των δύο έχει διαποτίσει όχι μόνο το επίσημο πολιτικό λεξιλόγιο, αλλά και το κοινωνικό φαντασιακό. Πολλοί που νιώθουν ότι έχουν υποστεί καταπίεση ή/και εκμετάλλευση από το υπάρχον σύστημα έχουν την τάση να κατηγορούν και τις δύο έννοιες.
Η δημοκρατία που διαχειρίζεται η προπαγάνδα
Μια δημοκρατία λειτουργεί καλύτερα εάν η λήψη αποφάσεων είναι ανοιχτή και οι πολιτικές μπορούν να εξεταστούν διεξοδικά, αλλά οι σημερινοί πολιτικοί και εταιρικοί ηγέτες λειτουργούν κρυφά και ξοδεύουν πολλά χρήματα χειραγωγώντας τις απόψεις μας. Οι περισσότεροι άνθρωποι συνδέουν την προπαγάνδα με δικτάτορες ή με ιστορικά γεγονότα όπως ο 1ος Παγκόσμιος Πόλεμος και ο 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος. Ωστόσο, η προπαγάνδα είναι στην πραγματικότητα μια από τις πιο ισχυρές δυνάμεις του 21ου αιώνα στη Βρετανία και τις ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι σπάνια αναφέρεται από τον κύριο τύπο. Ο γενικός στόχος είναι ο έλεγχος των ανθρώπων, ενώ πιστεύουν ότι έχουν ελευθερία δράσης – αυτό καλείται μερικές φορές συγκατάθεση «μηχανική» ή «κατασκευή». Οι πιο συγκεκριμένοι στόχοι είναι να περιορίσουμε τους όρους οποιασδήποτε συζήτησης και να στρέψουμε την προσοχή μας από το να σκεφτούμε κριτικά τα στρατιωτικά, εταιρικά, οικονομικά και πολιτικά μας συστήματα.
Οι ειδικοί της προπαγάνδας διαδραματίζουν τώρα έναν σχεδόν συνεχή ρόλο στο παρασκήνιο. Τις περισσότερες φορές, οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν καν ότι χειραγωγούνται οι απόψεις τους. Υπάρχει επαναλαμβανόμενη, υποσυνείδητη ενίσχυση. Αυτό που καταλήξαμε έχει χαρακτηριστεί δημοκρατία που διαχειρίζεται την προπαγάνδα. Οι άνθρωποι που κάνουν αυτό το έργο σταμάτησαν να χρησιμοποιούν τη λέξη προπαγάνδα, λόγω της αρνητικής συσχέτισης με τον πόλεμο. Τώρα είναι γνωστό ως Δημόσιες Σχέσεις (PR). Όταν οι κυβερνήσεις διαστρεβλώνουν τις πληροφορίες, αυτό είναι γνωστό ως spin.
Η πιο ισχυρή πηγή προπαγάνδας είναι τα mainstream media – εφημερίδες και τηλεοπτικές ειδήσεις και προγράμματα επικαιρότητας. Αυτό συζητήθηκε λεπτομερώς στις δύο προηγούμενες δημοσιεύσεις. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλες πηγές προπαγάνδας. Μερικά από αυτά συζητούνται παρακάτω. Άλλα, όπως η διαφήμιση, θα συζητηθούν σε μεταγενέστερες δημοσιεύσεις.

Η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τις κυβερνήσεις, τους επικεφαλής των επιχειρήσεων και τα μέσα ενημέρωσης καταρρέει εν μέσω της ερμηνευόμενης κακής διαχείρισης της πανδημίας του κορωνοϊού καθώς και της ευρείας αίσθησης μεταξύ των απλών πολιτών ότι παραπλανώνται.
Τα παραπάνω διαπίστωσε μια παγκόσμια δημοσκόπηση με τίτλο “Edelman Trust Barometer”, που επί δύο δεκαετίες έχει καταγράψει τις απαντήσεις χιλιάδων πολιτών σχετικά με την εμπιστοσύνη τους σε βασικούς θεσμούς.
Βάσει των ευρημάτων της δημοσκόπησης διαπιστώθηκε ότι το 57% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι οι κυβερνήσεις, οι επικεφαλής επιχειρήσεων και οι δημοσιογράφοι διασπείρουν ψευδείς πληροφορίες ή υπερβάλλουν.
Κατανέμοντας τις απαντήσεις στη δημοσκόπηση με βάση τα μέσα ενημέρωσης που προτιμά ο κάθε ερωτηθείς και το τι ψηφίζει, η έρευνα κατέληξε ότι εκείνοι που είναι περισσότερο δύσπιστοι ως προς τα εμβόλια κατά του ιού ήταν εκείνοι που ενημερώνονταν περισσότερο από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Η επιδημία του COVID -19 έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο που ζούνε εκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο, αναδεικνύοντας τη ανάγκη μετασχηματισμού πολλών πτυχών της κοινωνίας. Σε όλη την ιστορία έχουμε δει πως οι πανδημίες συχνά έχουν επιταχύνει τον κοινωνικό μετασχηματισμό. Οι επιδημίες είναι πάνω από όλα ένας παράγοντας αποκαλυπτικός των ατελειών των δημοκρατικών κοινωνιών. Οι επιδημίες επίσης αποκαλύπτουν και κάνουν πιο ορατές τις ανισότητες και δίνουν την ευκαιρία στην κάθε εξουσία να αντιμετωπίσει τα προβλήματα με αυταρχικό και κατασταλτικό τρόπο (lockdown – καταστολή). Οι επιδημίες όπως οι πόλεμοι ή οι φυσικές καταστροφές επηρεάζουν βαθιά την πορεία της ιστορίας, αφήνοντας το αποτύπωμά τους στο κοινωνικό και πολιτικό ιστό.
Ο Ιερός ναός της αστικής δημοκρατίας
Κορυφαίοι Ευρωπαίοι πολιτικοί και συντάκτες εφημερίδων καταδίκασαν το φασιστικό πραξικόπημα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Απαντούν με ένα συνδυασμό ανησυχίας και νευρικότητας μετά την εισβολή στο κτίριο του Καπιτωλίου από υποστηρικτές του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Το επίκεντρο των ανησυχιών τους δεν είναι η απειλή για την αμερικανική δημοκρατία, αλλά μάλλον ο φόβος ότι η προηγμένη αποσύνθεσή της, που ήταν τόσο γυμνή στις 6 Ιανουαρίου, θα μπορούσε να ενισχύσει την αντίθεση σε παρόμοιες εξελίξεις στην Ευρώπη, όπου οι αυταρχικές και φασιστικές τάσεις αναπτύσσονται επίσης εξαιρετικά καλά .
Στη Γερμανία, τα ακροδεξιά εξτρεμιστικά δίκτυα με ισχυρή υποστήριξη από τα υψηλότερα κλιμάκια του κράτους εξαπλώνονται σε όλο τον στρατό, την αστυνομία και τις υπηρεσίες πληροφοριών και η ακροδεξιά εναλλακτική για τη Γερμανία θέτει τον πολιτικό τόνο στα ομοσπονδιακά και κρατικά κοινοβούλια. Στη Γαλλία, ο Πρόεδρος Macron, ο οποίος διακρίνεται από τον Τραμπ μόνο από τους πιο κομψούς τρόπους του, κατέστρεψε βάναυσα τους διαδηλωτές του Κίτρινου γιλέκου και έχει θεσπίσει όλο και πιο αυστηρούς νόμους λογοκρισίας και ασφάλειας. Στην Πολωνία και την Ουγγαρία, τα αυταρχικά καθεστώτα θέτουν υπό έλεγχο το δικαστικό σώμα και τα μέσα ενημέρωσης.
Ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Heiko Maas και ο Γερμανός πρόεδρος Frank-Walter Steinmeier μίλησαν αυτά τα παράλληλα στις παρατηρήσεις τους για τα γεγονότα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα ήταν ένα σημάδι αυτο-ικανοποίησης να δείχνετε τις ΗΠΑ μόνοι τους, έγραψε ο Maas σε ένα σχόλιο για τον Der Spiegel. «Εδώ και μαζί μας, στο Halle του Χάναου, στα σκαλιά του κτηρίου του Ράιχσταγκ, είχαμε να βιώσουμε πώς οι ταραχές και οι εξεγερτικές λέξεις μπορούν να μετατραπούν σε πράξεις γεμάτες μίσος». Ο Steinmeier συνέκρινε επίσης την καταιγίδα του Καπιτωλίου με τα γεγονότα στο Βερολίνο τον Αύγουστο, όταν οι ακροδεκτές αρνήτριες κορωναϊού εισέβαλαν στα σκαλιά του κτηρίου του Ράιχσταγκ.
Η δημοκρατία τους…
Η χώρα που κάνει τη μεγαλύτερη εξαγωγή φασισμού σε όλο τον πλανήτη, δεν θα μπορούσε να μην κρατάει για τον εαυτό και την εγχώρια κατανάλωση ένα μεγάλο μέρος του προϊόντος. Ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες άγριας κοινωνικής πόλωσης, όπου 50 εκατομμύρια Αμερικάνοι πολίτες (ένας στους πέντε περίπου) λιμοκτονούν και επιβιώνουν με κουπόνια σίτισης σε άθλια πτωχοκομεία και ο περισσότερος πληθυσμός οπλοφορεί, ο φασισμός φουντώνει, ξεχύνεται από τα υπόγεια σχεδιαστήρια του Πενταγώνου στις πλατιές λεωφόρους της Αμερικάνικης επικράτειας και μπαίνει στο Καπιτώλιο, με τους ένστολους national guards να εκτελούν χρέη πρόθυμου ρεσεψιονίστα.
Με την άθλια προπαγάνδα ενοχοποίησης των πιο αδύναμων κρίκων της κοινωνίας, το λαϊκισμό κούφιων υποσχέσεων στους ισοπεδωμένους της χαμπουργκερικής αυτοκρατορίας και την απόλυτη απουσία αντίπαλου δέους, ο φασισμός προσεταιρίζεται μια αφηνιασμένη πελατεία, έτοιμη για κάθε βρωμιά.
Το ιστορικό υπόβαθρο εξάλλου έχει εγγράψει ‘λαμπρές’ σελίδες φασιστικής εξαλλοσύνης. Οι ΗΠΑ είναι η χώρα στην οποία εξοντώθηκαν οι περισσότεροι από τα 100 εκατομμύρια σφαγιασμένων Ινδιάνων, στη μεγαλύτερη ως τώρα γενοκτονία του πλανήτη και συνεχίζει.
Η χώρα που σχεδίασε και ανέτρεψε δεκάδες νόμιμα εκλεγμένες κυβερνήσεις, που δολοφόνησε δεκάδες πολιτικούς άλλων χωρών έστησε αιματηρές δικτατορίες από τη Λατινική Αμερική, μέχρι την Άπω Ανατολή και συνεχίζει.
Η χώρα στην οποία οι σβάστικες είναι άσπρες all face κουκούλες, οι μπότες βέρμαχτ καιόμενοι σταυροί και τα τάγματα εφόδου ονομάζονται Κου Κλουξ Κλαν, δεν μπορούσε να μην έχει το δικό της Ράιχσταγ, έστω και σε κακή θεατρινίστικη απομίμηση.
Είναι η χώρα που έκανε δεκάδες φορές κιμά τη Μέση Ανατολή και με το Δόγμα του Χάους και το Σοκ και Δέος έβγαλε απ’ τη σπηλιά τα πιο σκοτεινά κομμάτια των ντόπιων εκεί πληθυσμών, τα εκπαίδευσε, τα όπλισε, τα αμόλησε σε κυνήγι κεφαλών και έχρισε το Ισραήλ σε μπάτσο και τοποτηρητή των συμφερόντων της στην περιοχή.
Ξέρουμε πως στην Αμερική δολοφονούνται άνθρωποι λόγω φυλετικών διακρίσεων, φτώχειας, ρατσισμού κ.ά.
Ξέρουμε πως δεκάδες χιλιάδες αστυνομικοί μετέτρεψαν τους δρόμους και τις πλατείες σε αίθουσες βασανιστηρίων.
Ξέρουμε ότι η δημοκρατία αυτή είναι υπεύθυνη για τους πολέμους, τις επεμβάσεις, τους εξοπλισμούς, τη φτώχεια. Τώρα μας δείχνουν το χάρο σαν ελευθερωτή.
Αστυνόμευση της δημοκρατίας
Η πανδημία όχι μόνο προκαλεί καταστροφή στην παγκόσμια οικονομία και στη δημόσια υγεία, με τις αστικές κυβερνήσεις όμως να αδιαφορούν για τη θωράκιση της, αλλά διαταράσσει και τις δημοκρατικές διαδικασίες. Ο κορωνοϊός, όπως φαίνεται, μεταμορφώνει πυλώνες της αστικής διακυβέρνησης και δια της τεθλασμένης επαναφέρει τους όρους μιας συζήτησης σχετικά με τα πλεονεκτήματα του αυταρχισμού έναντι της δημοκρατίας. Με τη χρησιμοποίηση της υγειονομικής κρίσης και την κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αποδυναμώνονται έλεγχοι και ισορροπίες της εξουσίας και παραβιάζονται θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών. Με το πρόσχημα της καταπολέμησης της παραπληροφόρησης σχετικά με τον ιό αυξάνεται ο έλεγχος της ελεύθερης έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης, τα οποία αποζημιώνονται με κρατικό χρήμα. Επιταχύνεται η χρήση νέων τεχνολογιών επιτήρησης από τις κυβερνήσεις, χρησιμοποιείται η έκτακτη ανάγκη για περιορισμό των δημόσιων συγκεντρώσεων.
Ο αστυνομικός τρόπος που αντιμετωπίζεται η πανδημία, βάζοντας σε δεύτερο επίπεδο, έως εξαφανίσεως, το υγειονομικό κομμάτι, δεν δείχνει παρά πως και η ίδια η επιδημία ως υγειονομική απειλή μπαίνει σε δεύτερο επίπεδο. Η πληθώρα των κατασταλτικών μέτρων, σε αντίθεση με τα περιορισμένα μέτρα υγειονομικής ενίσχυσης, δεν δείχνει παρά πως ο στόχος είναι ο βαθμιαίος εκφοβισμό μας για να εξασφαλιστεί ο έλεγχος της συμπεριφοράς μας, πάντα με το πρόσχημα της πανδημίας.
Η πανδημία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί απλώς ως ιατρική κρίση. Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, ο εκτεταμένος αντιδραστικός χαρακτήρας του παγκόσμιου καπιταλισμού έχει εκτεθεί. Η αλληλεπίδραση της κίνησης για κέρδος ανεξάρτητα από το κοινωνικό κόστος, τη λαχτάρα των ολιγαρχών για άσεμνα επίπεδα προσωπικού πλούτου και την απάνθρωπη αδιαφορία τους για τη ζωή και την ευημερία του παγκόσμιου πληθυσμού έχει δημιουργήσει μια παγκόσμια κοινωνική καταστροφή.
Το γεγονός ότι ο αντίκτυπος της πανδημίας υπήρξε πιο σοβαρός στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες της Δυτικής Ευρώπης και, ιδιαίτερα, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο σπίτι της πλουσιότερης καπιταλιστικής άρχουσας τάξης και το κέντρο του παγκόσμιου ιμπεριαλισμού – μαρτυρεί την ιστορική απαξίωση ενός κοινωνικοοικονομικού συστήματος που βασίζεται στο σύστημα έθνους-κράτους, την ιδιωτική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και την ώθηση για κέρδος μέσω της εκμετάλλευσης της ανθρώπινης εργατικής δύναμης. Από τα πρώτα στάδια της επιδημίας, οι άρχουσες τάξεις απέρριψαν όλα τα μέτρα, ωστόσο απαραίτητα από τη σκοπιά της σωτηρίας ζωών, που έρχονταν σε σύγκρουση είτε με τη συσσώρευση προσωπικού πλούτου τους είτε με τα παγκόσμια γεωπολιτικά συμφέροντα των εθνικών τους κρατών.