Φυλετικές διακρίσεις… Στη σύγχρονη εποχή

ΗΠΑ: Η ΝΙΚΕ ΣΤΟ ΕΙΔΩΛΙΟ ΓΙΑ ΦΥΛΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ

Καταγγελίες από την οργάνωση “Workers Rights Consortium” πως η εταιρία διέκοψε τις χορηγίες σε τρία «ενοχλητικά» πανεπιστήμια.

Στο μάτι του κυκλώνα βρίσκεται τις τελευταί­ες ημέρες η Nike μετά την απόφασή της να σταματή­σει τη χρηματοδότηση 3 αμερι­κανικών πανεπιστημίων, τα οποία αγωνίζονται για τα αν­θρώπινα δικαιώματα. Η από­φαση που ανακοίνωσε ο αμερικανικός κολοσσός αθλητικών ειδών ένδυσης και υπόδησης, που έχει βρεθεί και κατά το παρελθόν στο στόχαστρο των υπερμάχων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προκάλεσε τις έντονες αντιδράσεις των οργα­νώσεων που μάχονται κατά των φυλετικών διακρίσεων και της εκμετάλλευσης των εργα­ζομένων και υπέρ των ίσων ευκαιριών στην εργασία.
Η αμερικανική εταιρεία είναι χορη­γός σε περισσότερα από 200 αμερι­κανικά πανεπιστήμια, χρηματοδο­τώντας ερευνητικά προγράμματα τους και προσφέροντας υποτροφίες σε άτομα που φοιτούν σε αυτά. Σε αντάλλαγμα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα διαφημίζουν τις εταιρείες αυ­τές στις στολές των αθλητικών συλ­λόγων και ομάδων που διαθέτουν. Οι πολέμιοι της Nike προσάπτουν στην εταιρεία ότι η απόφαση της να διακόψει τη χορηγία των 3 πανεπι­στημίων οφείλεται σε βαθύτερα ρα­τσιστικά αίτια, καθώς αυτά τα εκπαι­δευτικά ιδρύματα διατηρούν σχέ­σεις με την οργάνωση Workers Rights Consortium, έναν μη κερδο­σκοπικό οργανισμό που ασκεί πιέ­σεις σε επιχειρήσεις και κυβερνητι­κούς αξιωματούχους προσπαθώ­ντας να προστατεύσει τα δικαιώματα των εργαζομένων.

Έρευνες

Πρόσφατα εκπρόσωποι της οργά­νωσης ζήτησαν από τα πανεπιστήμια να ερευνούν διεξοδικά τις εργα­σιακές πρακτικές που ακολουθούν οι εταιρείες προτού δεχθούν να δια­φημίσουν τα προϊόντα τους. Σύμφωνα με εκπροσώπους του πα­νεπιστημίου του Μίτσιγκαν, που συ­γκαταλέγεται ανάμεσα στα 3 ιδρύ­ματα που περιέπεσαν στη δυσμέ­νεια της Nike, η πρόταση της WRC προκάλεσε τη μήνιν της αμερικανι­κής εταιρείας, η οποία αποφάσισε σε αντίποινα να διακόψει τις επιχορηγήσεις.

Η εταιρεία χαρακτηρίζει αβάσιμες τις κατηγορίες που της προσάπτουν και υποστηρίζει ότι, παρά τις έντο­νες διαφορές που έχει με την WRC, δεν θα έφθανε ποτέ στο σημείο να «τιμωρήσει» με αυτόν τον τρόπο τους φορείς της εκπαίδευσης. Ωστόσο, οι εκπρόσωποι της εταιρεί­ας δεν έδωσαν στη δημοσιότητα στοιχεία που να δικαιολογούν την απόφαση της να διακόψει τις επι­χορηγήσεις, ενισχύοντας έτσι την επιχειρηματολογία των επικριτών της. Η Nike έχει βρεθεί αρκετές φορές κατά το παρελθόν στο στόχαστρο των οργανώσεων που αγωνίζονται για τα δικαιώματα των εργαζομέ­νων και έχει κατηγορηθεί για εφαρ­μογή ανορθόδοξων εργασιακών πρακτικών στα εργοστάσια της ανά τον κόσμο, εκμετάλλευση των εργα­ζομένων που ανήκουν σε μειονότη­τες και υπόθαλψη της παιδικής δουλείας.

Στα μέσα της δεκαετίας απασχόλη­σε τη δημοσιότητα, όταν βγήκαν στην επιφάνεια στοιχεία σχετικά με τις πρακτικές που ακολουθούσε σε μονάδες παραγωγής της Ασίας και ιδιαίτερα στο Βιετνάμ και την Ινδονησία. Τον Μάρτιο του 1997 μάλιστα εκδόθηκε το πόρισμα της επιτροπής Vietnam Labour Watch που εδρεύει στη Νέα Υόρκη, το οποίο θεωρήθηκε καταπέλτης για την αμερικανική εταιρεία. Έπειτα από πολύμηνη έρευνα που διενήργησαν οι εκπρόσωποι της επιτροπής κατέληξαν στο συμπέρα­σμα ότι η Nike καταστρατηγεί το ερ­γασιακό δίκαιο και τη διεθνή νομο­θεσία περί ανθρωπίνων δικαιωμά­των. Εκμετάλλευση των εργαζομέ­νων, μισθοί πείνας, παντελής έλλει­ψη φαρμακευτικής και ιατρικής περίθαλψης και απάνθρωπες συνθή­κες εργασίας είναι τα στοιχεία που συνθέτουν την εικόνα που αντίκρι­σαν οι εκπρόσωποι της επιτροπής που επισκέφθηκαν τα εργοστάσια της Nike στο Βιετνάμ. «Είναι θετικό ότι η εταιρεία έχει δημιουργήσει 30.000 νέες θέσεις εργασίας στο Βιετνάμ, αλλά δεν μπορούμε να επιτρέψουμε την εκμετάλλευση των εργαζομένων», επισημαίνει η επιτροπή σε παλαιότερη ανακοίνωση της.

Κατηγορίες

Η Nike προσπάθησε να αποκρούσει τις κατηγορίες αυτές ανακοινώνοντας ότι το πόρισμα της επιτρο­πής εξυπηρετεί συμφέροντα πολιτι­κά και όχι ανθρωπιστικά ή εργασια­κά και ότι εντάσσεται στο πλαίσιο της προσπάθειας που κάνει η αντιπολίτευση του Βιετνάμ να πλήξει το κυβερνών κομμουνιστικό κόμμα. Η διαμάχη μεταξύ της Nike και της επιτροπής εξακολουθεί να μαίνεται, χωρίς όμως να έχει πάρει το δρόμο της Δικαιοσύνης.
Ωστόσο, η εκστρατεία της επιτρο­πής απέφερε καρπούς, καθώς ήδη η Nike έχει προχωρήσει σε ουσια­στικές αλλαγές για να κατευνάσει τις αντιδράσεις και να θωρακίσει τα δικαιώματα των εργαζομένων της στα εργοστάσια της Ασίας.

Εκμετάλλευση οπό τις πολυεθνικές

Η εκμετάλλευση των εργαζομένων και η καταπάτηση των στοιχειωδών και θεμελιωδών δικαιωμάτων τους από κολοσσιαίες πολυεθνικές επιχειρήσεις είναι ένα θέμα που έχει απασχολήσει επανειλημμένως τη δημοσιότητα και έχει προκαλέσει τις έντονες αναδράσεις της παγκόσμιας κοινής γνώμης. Ολοένα και περισσότερες οργανώσεις συστήνονται με στόχο να προστατεύσουν τους εργαζομένους, να ασκήσουν πιέσεις σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις ώστε να ληφθούν δραστικά μέτρα και να ρίξουν φως στις αθέατες πτυχές των χώρων εργασίας που μετατρέπονται σε «κάτεργα» για εκατομμύρια ανθρώπους ανά τον πλανήτη. Εταιρείες όπως η Coca-Cola, η Benetton, η Ford, n Microsoft και η Texaco έχουν κατηγορηθεί για άνιση μεταχείριση εργαζομένων. Εκτός όμως από μικρούς κλυδωνισμούς που υφίστανται προσωρινά οι μετοχές τους όταν αποκαλύπτονται οι κατηγορίες αυτές, δεν έχει γίνει κάτι ουσιαστικό ώστε να αλλάξει ριζικά η εικόνα που επικρατεί.

Αποζημίωση-μαμούθ για φυλετικές διακρίσεις

Αποζημίωση-μαμούθ, 192,5 εκατομμύρια δο­λάρια θα υποχρεωθεί να καταβάλει σε πε­ρίπου 2.000 μαύρους εργαζομένους, η με­γαλύτερη εταιρεία αναψυκτικών στον κόσμο, η Coca-Cola Co., επειδή λόγω της πρακτικής φυλε­τικών διακρίσεων της εταιρείας έχασαν χρήματα και προαγωγές.

Ο κολοσσός υπέκυψε έπειτα από τη δικαστική δι­καίωση ομάδας Αφροαμερικανών υπαλλήλων της, που την είχαν καταγγείλει για την εφαρμογή κα­θεστώτος φυλετικών διακρίσεων στους χώρους ερ­γασίας κατά την περίοδο 1995-2000. Ο διακανονισμός αυτός, που ξεπερνά το προη­γούμενο ποσό-ρεκόρ των 176,1 εκατομμυρίων δο­λαρίων που είχε καταβάλει σε ανάλογη περίπτωση ο αμερικανικός πετρελαϊκός κολοσσός Texaco Inc., προβλέπει την καταβολή τουλάχιστον 113 εκατομμυρίων δολαρίων στους διεκδικητές, ενώ ε­πίσης περιλαμβάνει αναπροσαρμογές μελλοντι­κών αποδοχών και προγράμματα κατάρτισης. Με βάση τον διακανονισμό, η εταιρεία καλείται να επανεξετάσει πλήρως την πολιτική απασχόλησης και προσωπικού. Την επανεξέταση θα α­ναλάβει ανεξάρτητη επιτροπή, η οποία θα υπο­βάλει δεσμευτικές συστάσεις για αλλαγές στην πολιτική απασχόλησης και προσωπικού της ε­ταιρείας.

«Σήμερα κλείνουμε ένα οδυνηρό κεφάλαιο στην ιστορία της εταιρείας», αναφέρει δήλωση του προ­έδρου της Νταγκ Νταφτ μέσα από την ηλεκτρονι­κή σελίδα της Κόκα Κόλα στο Διαδίκτυο.

ΗΠΑ: ΜΕ ΦΥΛΕΤΙΚΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ Η ΕΠΙΒΟΛΗ ΤΗΣ ΘΑΝΑΤΙΚΗΣ ΠΟΙΝΗΣ

Μόλις 3 μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα αποτελέσματα της έρευνας που έκανε το υπουργείο Δικαιοσύνης για το ομο­σπονδιακό σύστημα επιβολής της θανατικής ποινής χαρα­κτηρίστηκαν, επιεικώς, «ανησυχητικά». Στην πρώτη αυτή σχε­τική μελέτη που διεξάγεται σε όλη τη χώρα από το 1988, δια­πιστώθηκε ότι το σύστημα βρίθει από φυλετικές και γεωγραφικές, αδικαιολόγητες, ανισότητες.

Από τις 882 υποθέσεις που επισείουν την επιβολή της θα­νατικής ποινής -τις οποίες υπέβαλαν εισαγγελείς από όλη τη χώρα στο υπουργείο Δικαιοσύνης α­πό το 1995 μέχρι τον περασμένο Ιού­λιο- το 20% των κατηγορουμένων ή­ταν λευκοί και το 80% ανήκε σε διάφορές μειονότητες. Οι εισαγγελείς πρότειναν τη θανατική ποινή σε 283 υποθέσεις, 26% των ο­ποίων αφορούσαν λευκούς και 74% μειονότητες. «Η έρευνα έδειξε ότι οι μειονότητες εκπροσωπούνται υπερβολικά στο σύστημα επιβολής της θανατικής ποινής, και ως θύματα και ως κατηγορούμενοι», δήλωσε η υπουργός Δικαιοσύνης Τζάνετ Ρίνο, «τόσο σε πολιτειακό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Αυ­τό θα πρέπει να μας ανησυχήσει όλους». Όσον αφορά τις γεωγραφικές ανισότητες, παρ’ όλο που οι εισαγγελείς είχαν την υποχρέωση να αναφέρουν όλες τις πιθανές υποθέσεις επιβο­λής της θανατικής ποινής-άσχετα με τη δική τους πρόταση-, μερικοί δεν υπέβαλαν καμία και άλλοι πάρα πολλές. Σε 5 από τις, 94 περιφέρειες σύμφωνα με την έρευνα αναλογεί το 40% των υποθέσεων, και αυτές είναι το Πουέρτο Ρίκο, η ανατολι­κή περιφέρεια της Βιρτζίνια, το Μέριλαντ και η ανατολική και νότια περιφέρεια της Νέας Υόρκης. Αυτές οι πέντε και άλλες τέσσερις -μεταξύ αυτών και το Τέξας- διεκδικούν το 43% των υποθέσεων στις οποίες ο εισαγγελέας ζήτησε τη θανατική ποι­νή.

Τον περασμένο Μάιο, η Αμερικανική Ομοσπονδία Δικηγό­ρων, με επιστολή της στον πρόεδρο Κλίντον, ζήτησε την επι­βολή μορατόριουμ στην εκτέλεση των θανατικών ποινών σε ομοσπονδιακές υποθέσεις, για να καταστεί δυνατή η αναθεώρηση του συστήματος. Ήδη οι ειδικοί του υπουργείου Δι­καιοσύνης είχαν υποβάλει έκθεση στην Τζάνετ Ρίνο, παραθέ­τοντας σε 400 σελίδες ανισότητες του συστήματος – με κάρ­τες και διαγράμματα-, που αναμένεται να εντείνουν τη διαμάχη για το θέμα της θανατικής ποινής. Το θέμα της θανατικής ποι­νής, όπως είναι φυσικό, έχει συμπεριληφθεί στην ατζέντα των δύο αντιπάλων νια την προεδρία, του.

Όσες κι αν είναι, πάντως, οι αντιδράσεις, η πλειονότητα των Αμερικανών φαίνεται ότι βρίσκει συναρπαστικές όλες τις λεπτομέρειες που σχετίζονται με τις τελευταίες στιγμές των θανατοποινιτών και στις εκτελέσεις οι τηλεοπτικές κάμερες είναι όλες εκεί.

Η «δίψα» του κοινού, προφανώς, είναι τέτοια, που οι δικα­στικές αρχές στο Τέξας θεώρησαν καλό να σχεδιάσουν και ει­δική σελίδα στο Διαδίκτυο, στην οποία αναφέρεται με κάθε λε­πτομέρεια το τελευταίο γεύμα που ζήτησε ο κάθε θανατοποινίτης από το 1985 μέχρι σήμερα, εκτός από τις ιστοσελίδες με τις τελευταίες λέ­ξεις των εκτελεσθέντων, με στατι­στικά στοιχεία για το φύλο, την ηλικία, την καταγωγή των θανατοποινιτών, ενημερωτικά στοιχεία για τις προγραμματισμένες εκτελέσεις, για τα εγκλήματα που έχουν δια­πράξει οι κατάδικοι. Ο Όλιβερ Ντέιβιντ Κρουζ, που εκτελέστηκε πριν από μερικές εβδομάδες, παρά τις έντονες αντιδράσεις της διεθνούς κοινής γνώμης καθώς και φορέων και ηγετών από την Ευρώπη επειδή είχε κριθεί «διανοητικά καθυστερη­μένος», ζήτησε ένα μάλλον λιτό τε­λευταίο δείπνο. Στις αρχές Αυγού­στου, για παράδειγμα, ο Χουάν Σορία ζήτησε να δειπνήσει με «κοτόπουλο, τρία κομμάτια ψάρι, χάμπουργκερ, πίτσα, διάφορα φρού­τα, ντόνατ, φουντούκια, σοκολάτες, πατατάκια, πικάντικη σάλτσα, καυ­τερή σάλτσα, σαλάτα με σος, κοκα-κόλα και Σπράιτ» πριν πάει να συ­ναντήσει το δημιουργό του. Ανα­λόγου περιεχομένου και το δείπνο του Τζέσι Σαν Μιγκέλ, που εκτελέ­στηκε για τη δολοφονία τεσσάρων ανθρώπων δύο μήνες πριν. Μια μάλλον νοσηρή περιέργεια έχει οδηγήσει πολλούς χρήστες σε αυτή τη διεύθυνση -σύμφωνα με τους διαχειριστές της σελίδας-, που περιγράφει αναλυτικά τις τελευταίες στιγμές «ε­λευθερίας», την τελευταία φορά που ο θανατοποινίτης γίνε­ται, για λίγο έστω, καταναλωτής. Και το περίεργο είναι ότι στην ίδια σελίδα αναφέρονται και τα αιτήματα των θανατοποινιτών για «το τελευταίο τσιγάρο», αιτήματα που, όπως αναφέρεται στη σελίδα, δεν γίνονται ποτέ δεκτά, βάσει της πολιτικής των αρμοδίων υπηρεσιών, η οποία στόχο έχει «να προστατεύσει την υγεία των καταδικασμένων εις θάνατον».