Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030

Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε πρόσφατα μια φιλόδοξη στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030, ώστε να εξασφαλιστεί η πλήρης συμμετοχή τους στην κοινωνία, σε ισότιμη βάση με τους άλλους πολίτες, τόσο στην ΕΕ όσο και πέρα απ’ αυτήν. Η στρατηγική αυτή είναι σύμφωνα με τη Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που κατοχυρώνουν την ισότητα και την απαγόρευση των διακρίσεων ως ακρογωνιαίους λίθους των πολιτικών της ΕΕ.

Τα άτομα με αναπηρία έχουν το δικαίωμα και πρέπει να συμμετέχουν σε όλους τους τομείς της ζωής, ακριβώς όπως και οποιοδήποτε άλλο άτομο. Γνωρίζουμε ότι παρά το γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά την πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση, την απασχόληση, τις δραστηριότητες αναψυχής και τη συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα, πολλά εμπόδια εξακολουθούν να υπάρχουν για τα άτομα με αναπηρία. Πολλά άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν εμπόδια, για παράδειγμα όταν αναζητούν εργασία ή όταν χρησιμοποιούν τα δημόσια μέσα μεταφοράς για να μετακινηθούν ή όταν προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τα πεζοδρόμια ή να εξυπηρετηθούν στις δημόσιες υπηρεσίες. Είναι καιρός η ευρωπαϊκή δράση να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο διαπιστώνουν όχι μόνο οι φορείς εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία αλλά και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί.

Η νέα στρατηγική βασίζεται στην προκάτοχό της, την ευρωπαϊκή στρατηγική για την αναπηρία 2010-2020, και συμβάλλει στην υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, για τον οποίο εγκρίθηκε πρόσφατα ένα σχέδιο δράσης από την Επιτροπή και ο οποίος αποτελεί την πυξίδα για τις πολιτικές απασχόλησης και τις κοινωνικές πολιτικές στην Ευρώπη. Η εν λόγω στρατηγική υποστηρίζει την εφαρμογή, εκ μέρους της ΕΕ και των κρατών μελών της, της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία https://www.un.org/development/desa/disabilities/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities.html τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Τα άτομα με αναπηρία και άλλες ευάλωτες κοινωνικές ομάδες έχουν πληγεί ιδιαίτερα στην διάρκεια της πανδημίας και είναι σημαντικό η προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία με κατάλληλα μέτρα και πολιτικές να βρίσκεται στο επίκεντρο των προσπαθειών, μεταξύ άλλων και για την αντιμετώπιση του κοροναϊού, να διασφαλίζεται ότι η ποιότητα ζωής των ατόμων με αναπηρία βελτιώνεται και τα δικαιώματά τους είναι εγγυημένα. Τα άτομα με αναπηρία θα πρέπει να μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα σε όλους τους τομείς της ζωής. Η ανεξάρτητη διαβίωση, η μάθηση σε ένα περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς, η εργασία σε κατάλληλες συνθήκες και η δυνατότητα πρόσβασης τους σε όλους τους χώρους και η βιώσιμη κινητικότητά τους είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να εξασφαλίζονται για όλους τους πολίτες ώστε να απολαμβάνουν τη ζωή τους. Για παράδειγμα, οι χώροι και οι συνθήκες εργασίας πρέπει να προσαρμόζονται στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, τα εκπαιδευτικά κτίρια πρέπει να είναι προσβάσιμα, τα Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας πρέπει να διασφαλίζουν και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία.

Ενίσχυση της ισότιμης συμμετοχής και της απαγόρευσης των διακρίσεων

Η δεκαετής στρατηγική προσδιορίζει τις κύριες πρωτοβουλίες γύρω από τρία βασικά θέματα:

• Ενωσιακά δικαιώματα: Τα άτομα με αναπηρία έχουν το ίδιο δικαίωμα με τους άλλους πολίτες της ΕΕ να μετακινούνται σε άλλη χώρα ή να συμμετέχουν στα πολιτικά πράγματα. Με βάση την εμπειρία του πιλοτικού έργου που βρίσκεται σε εξέλιξη σε οκτώ χώρες, έως το τέλος του 2023 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προτείνει μια ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας για όλες τις χώρες της ΕΕ, η οποία θα διευκολύνει την αμοιβαία αναγνώριση της κατάστασης αναπηρίας μεταξύ των κρατών μελών, βοηθώντας τα άτομα με αναπηρία να αξιοποιήσουν πλήρως το δικαίωμά τους για ελεύθερη κυκλοφορία. Η Επιτροπή δηλώνει ότι θα συνεργαστεί επίσης στενά με τα κράτη μέλη για να διασφαλίσει τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην εκλογική διαδικασία το 2023.
• Ανεξάρτητη διαβίωση και αυτονομία: Τα άτομα με αναπηρία έχουν το δικαίωμα να ζουν ανεξάρτητα και να επιλέγουν πού και με ποιον επιθυμούν να ζήσουν. Για τη στήριξη της ανεξάρτητης διαβίωσης και της ένταξης στην κοινότητα, η Επιτροπή θα αναπτύξει καθοδήγηση και θα δρομολογήσει πρωτοβουλία για τη βελτίωση των κοινωνικών υπηρεσιών για τα άτομα με αναπηρία.
• Καμία διάκριση και ίσες ευκαιρίες: Η στρατηγική αποσκοπεί στην προστασία των ατόμων με αναπηρία έναντι κάθε μορφής διάκρισης και βίας. Αποσκοπεί στην εξασφάλιση ίσων ευκαιριών όσον αφορά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό, τον αθλητισμό και τον τουρισμό. Ισότιμη πρόσβαση πρέπει επίσης να εξασφαλίζεται σε όλες τις υπηρεσίες υγείας και απασχόλησης.

Η συμμετοχή στην κοινωνία επί ίσοις όροις είναι αδύνατη, όταν το περιβάλλον — φυσικό ή εικονικό — δεν είναι προσβάσιμο. Χάρη σε ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο της ΕΕ (π.χ. η Ευρωπαϊκή Πράξη για την Προσβασιμότητα, η Οδηγία για την Προσβασιμότητα στον παγκόσμιο ιστό, τα Δικαιώματα των Επιβατών) η πρόσβαση έχει βελτιωθεί, ωστόσο, πολλοί τομείς εξακολουθούν να μην καλύπτονται από τους κανόνες της ΕΕ και υπάρχουν διαφορές όσον αφορά την προσβασιμότητα στα κτίρια, στους δημόσιους χώρους και σε ορισμένους τρόπους μεταφοράς. Για τον λόγο αυτό, το 2022 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα δρομολογήσει Ευρωπαϊκό Κέντρο Πόρων με την ονομασία «AccessibleEU» («Προσβάσιμη ΕΕ»), με σκοπό τη δημιουργία γνωσιακής βάσης πληροφοριών και ορθών πρακτικών σχετικά με την προσβασιμότητα σε διατομεακό επίπεδο.

Υλοποίηση της στρατηγικής: στενή συνεργασία με τις χώρες της ΕΕ και ενσωμάτωση στις εσωτερικές και εξωτερικές πολιτικές

Η υλοποίηση των φιλοδοξιών της στρατηγικής θα απαιτήσει τη σαφή δέσμευση όλων των κρατών μελών όχι μόνο στο νομοθετικό αλλά και στο πρακτικό, καθημερινό επίπεδο. Οι χώρες της ΕΕ είναι βασικοί παράγοντες όσον αφορά την εφαρμογή της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι θα δημιουργήσει την πλατφόρμα για την αναπηρία, στην οποία θα συμμετέχουν οι εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για την εφαρμογή της Σύμβασης, οι οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία και η Επιτροπή, για τη στήριξη της εφαρμογής της στρατηγικής και την ενίσχυση της συνεργασίας και των ανταλλαγών για την εφαρμογή της Σύμβασης. Η πλατφόρμα θα έχει ολοκληρωμένη διαδικτυακή παρουσία και θα εξασφαλίζει τη συνέχιση των δραστηριοτήτων καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Τα άτομα με αναπηρία θα συμμετέχουν στον διάλογο και στη διαδικασία εφαρμογής της στρατηγικής για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030. Η Επιτροπή έχει δεσμευτεί ότι θα ενσωματώσει τα θέματα αναπηρίας σε όλες τις πολιτικές και τις σημαντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ και το ίδιο πρέπει να κάνουν οι κυβερνήσεις των Κρατών Μελών σχετικά με τις εθνικές πολιτικές.

Επειδή τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία δεν σταματούν στα σύνορα της Ευρώπης, η Επιτροπή δηλώνει ότι θα προωθήσει τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία σε παγκόσμιο επίπεδο. Με τη στρατηγική αυτή, η ΕΕ θα ενισχύσει τον ρόλο της ως υπέρμαχου των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία. Η ΕΕ έχει δηλώσει ότι θα χρησιμοποιήσει μέσα όπως τεχνική βοήθεια και χρηματοδοτικά προγράμματα, στήριξη μέσω των αντιπροσωπειών της ΕΕ, πολιτικούς διαλόγους και εργασίες σε πολυμερή φόρουμ για να στηρίξει τις χώρες-εταίρους στις προσπάθειές τους να εφαρμόσουν τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και να παράσχει καθοδήγηση για την εφαρμογή των ΣΒΑ χωρίς αποκλεισμούς για τα άτομα με αναπηρία.

Ιστορικό

Όπως έχει ανακοινώσει η πρόεδρος κ. φον ντερ Λάιεν, η στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030 θα συμβάλλει στην οικοδόμηση μιας Ένωσης Ισότητας, σε συνδυασμό με τη Στρατηγική για την Ισότητα των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ 2020-2025, το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για την Καταπολέμηση του Ρατσισμού 2020-2025, τη Στρατηγική για την Ισότητα των Φύλων 2020-2025 και το Στρατηγικό Πλαίσιο της ΕΕ για τους Ρομά.

Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (UNCRPD), η οποία εγκρίθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη το 2006, αποτέλεσε μεγάλο βήμα για την προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία: όλα τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη της και είναι η πρώτη σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα που έχει υπογραφεί και από την ΕΕ. Τα συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης οφείλουν να προωθούν, να προστατεύουν και να τηρούν τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των ατόμων με αναπηρία και να διασφαλίζουν την ισότιμη αντιμετώπισή τους από τον νόμο. Με την παρούσα στρατηγική, η Επιτροπή παρέχει το πλαίσιο στήριξης των δράσεων της ΕΕ και των κρατών μελών για την εφαρμογή της ΣΗΕΔΑΑ.

Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Αναπηρία 2010-2020 άνοιξε το δρόμο για μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς, για παράδειγμα με Οδηγίες όπως η Ευρωπαϊκή Πράξη για την Προσβασιμότητα, η οποία απαιτεί βασικά προϊόντα και υπηρεσίες, όπως τηλέφωνα, υπολογιστές, ηλεκτρονικά βιβλία, τραπεζικές υπηρεσίες και ηλεκτρονικές επικοινωνίες, να είναι προσβάσιμα και να είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν από άτομα με διάφορα είδη αναπηρίας. Τα δικαιώματα των επιβατών που απορρέουν από τη νομοθεσία της ΕΕ διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρία έχουν πρόσβαση στις χερσαίες, αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές. Μέσω πολιτικών διεθνούς συνεργασίας, η ΕΕ στοχεύει στην προώθηση της ένταξης και της πλήρους συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία σε διεθνές επίπεδο.

Νίκος Χρυσόγγελος

πηγή: bestpractices.anemosananeosis.gr