Ελληνική στρατιωτική δύναμη στο Μάλι

γράφει στο peripteron.eu ο Γεώργιος Επιτήδειος, Αντιστράτηγος εα

Στις 22 Ιουνίου 2021, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας ΥΕΘΑ) Νίκος Παναγιωτόπουλος, ενημέρωσε την Βουλή για την πρόθεση της κυβερνήσεως να αποστείλει ελληνικά Στρατεύματα στο ΜΑΛΙ προκειμένου να συμμετάσχουν στις Επιχειρήσεις της Δυνάμεως «TAKUBA». Η TASK FORCE TAKUBA δημιουργήθηκε στις 27 Μαρτίου 2020, με πρωτοβουλία της Γαλλίας. Είναι επίλεκτη ευρωπαϊκή Δύναμη που συγκροτήθηκε από Μονάδες Ειδικών Δυνάμεων των χωρών Ηνωμένου Βασιλείου, Βελγίου, Ολλανδίας, Γερμανίας, Τσεχίας, Δανίας, Εσθονίας, Πορτογαλίας, Σουηδίας και Νορβηγίας.

Οι πρώτες Μονάδες της αναπτύχθηκαν κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάϊο 2020 στο τριεθνές Μάλι, Μπουργκίνα Φάσο και Νίγηρα. Εδρεύει στην Μόνιμη Στρατιωτική Βάση της Γαλλίας στην Γκαό του Μάλι. Στην TF TAKUBA, η Γαλλία θα διατηρεί τον κορμό με 300 άτομα, ενώ συνολικώς η δύναμή της θα ανέλθει σε 500-600 άνδρες. Ανέφερε Επιχειρησιακή Ετοιμότητα στις αρχές του 2021.

Αποστολή της TASK FORCE TAKUBA είναι η Ενίσχυση των Στρατιωτικών Δυνάμεων των κρατών της G5-Sahel ( Μαυριτανία, Μάλι, Τσαντ, Μπουργκίνα Φάσο και Νίγηρας), στον πόλεμο εναντίον του Ισλαμικού Κράτους (ISIS). Ήδη οι Μονάδες της TF TAKUBA, διεξάγουν Επιχειρήσεις εναντίον του ISIS, σε συνεργασία με Δυνάμεις των Μάλι και Νίγηρα στην περιοχή του Λιπτάκο, μεταξύ Μπουρκίνα Φάσο, Νίγηρα και Μάλι.

Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε στην Βουλή ο ΥΕΘΑ, πιθανή συμμετοχή ελληνικών Δυνάμεων στην TF TAKUBA, θα προσφέρει στην χώρα μας προφανή πολιτικά οφέλη, καθόσον θα ενισχύσει τους Στρατηγικούς δεσμούς της με την Γαλλία. Επεσήμανε επίσης και το πλεονέκτημα της αποκτήσεως εμπειριών από τις Μονάδες που θα συμμετάσχουν στην διεξαγωγή των Επιχειρήσεων.

Τον Οκτώβριο 2020 το Συμβούλιο Αρχηγών Γενικών Επιτελείων (ΣΑΓΕ) ενέκρινε την συμμετοχή της χώρας μας στην εν λόγω Επιχείρηση. Όμως η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί από την έγκριση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ).

Η συμμετοχή στην TF TAKUBA, εφ΄ όσον αυτή πραγματοποιηθεί, θα είναι η επομένη, μετά την συμμετοχή στον Πόλεμο της Κορέας, εμπλοκή ελληνικών Στρατιωτικών Δυνάμεων σε Πολεμικές Επιχειρήσεις εκτός Ελλάδος. Επειδή υπάρχουν αρκετές ιδιαιτερότητες, εκτιμώ ότι το ΣΑΓΕ, έλαβε υπόψη όλες τις παραμέτρους που υπεισέρχονται στην περίπλοκη και ευαίσθητη αυτή υπόθεση.

Η Ζώνη του ΣΑΧΕΛ

Σαχέλ ονομάζεται η τεράστια λωρίδα γης η οποία, υπό μορφή στέπας απλώνεται νοτίως της ερήμου Σαχάρα. Διαχωρίζει την Σαχάρα και τις σαβάνες των υποσαχαρίων περιοχών της Αφρικής. Έχει έκταση 3 εκατομμυρίων τετραγωνικών χιλιομέτρων, με μέγιστο πλάτος 5.000 χιλιομέτρων. Κατά μήκος, εκτείνεται από Δυσμών προς Ανατολάς, από την Σενεγάλη, νότια Μαυριτανία, κεντρικό Μάλι, βόρεια Μπουργκίνα Φάσο, κεντρικό Νίγηρα, βόρεια Νιγηρία, κεντρικό Τσαντ, κεντρικό και βόρειο Σουδάν και καταλήγει στην Βόρεια Ερυθραία στα παράλια της Ερυθράς Θάλασσας. Το όνομά της προέρχεται από την αραβική λέξη «Σαχίλ» που σημαίνει ακτή.

Στρατηγική Αξία της Ζώνης του Σαχέλ για την Γαλλία

Ο Νίγηρας είναι η ογδόη χώρα παγκοσμίως σε αποθέματα ουρανίου. Έως σήμερα έχουν πιστοποιηθεί βέβαια αποθέματα ουρανίου 280.000 τόνων (περίπου). Από αυτά τα κοιτάσματα τροφοδοτείται η παραγωγή του δευτέρου (παγκοσμίως) εργοστασίου παραγωγής ουρανίου. Η Γαλλική κρατική εταιρεία Areva είναι ο βασικός μέτοχος σε αυτό το πρόγραμμα εξορύξεως και παραγωγής ουρανίου.

Το Μάλι είναι η τρίτη Αφρικανική χώρα σε παραγωγή χρυσού. Στην χώρα και στον τομέα της εξορύξεως του χρυσού δραστηριοποιούνται Γαλλικές Βελγικές και Ολλανδικές εταιρείες. Η παραγωγή χρυσού στις χώρες της Ε.Ε είναι πολύ χαμηλή (περίπου 2% της παγκόσμιας παραγωγής). Συνεπώς, η παρουσία αυτών των ευρωπαϊκών εταιρειών στο Μάλι, είναι σημαντική τόσο για την ευρωπαϊκή βιομηχανία χρυσού, όσο και για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Από Στρατιωτικής απόψεως, η αξία της περιοχής είναι επίσης σημαντική. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, από την Αεροπορική Βάση της Γαλλίας στην Τζάμενα, πρωτεύουσα του Τσάντ, απογειώθηκαν στις 4 Ιουλίου 2020 τα γαλλικά πολεμικά αεροσκάφη που βομβάρδισαν και κατέστρεψαν την τουρκική Βάση Al-Watiya στην Λιβύη.

Η κατάσταση που επικρατεί στο Μάλι

Στις χώρες του Σαχέλ, επικρατεί ένας συνδυασμός ακυβερνησίας, φτώχειας, πείνας και δραματικών επιπτώσεων από την κλιματική αλλαγή. Η πείνα δεν οφείλεται στην έλλειψη τροφίμων, αλλά στο ότι τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα, δεν έχουν χρήματα για να αγοράσουν τα απαραίτητα για την επιβίωσή τους τρόφιμα. Η κατάσταση αυτή ευνοεί την ανάπτυξη και διάδοση του Σουνιτικού Ισλάμ.

Τον Ιανουάριο του 2012, οι αυτονομιστές Βερβερίνοι Ισλαμιστές αντάρτες της φυλής Τουαρέγκ (Tuareg) της Σαχάρας, του Εθνικού Κίνηματος για την Απελευθέρωση του Αζαουάντ (MNLA) (National Movement for the Liberation of Azawad (MNLA) σε συνεργασία με τις Ισλαμικές ομάδες, Al Qaeda Emirate in Maghreb (Αλ Κάιντα το Ισλαμικό Μαγκρέμπ) (AQIM), Κίνημα Ενότητας και Τζιχάντ στη Δυτική Αφρική (MUJAO), και την ήπια ισλαμική Οργάνωση Ansar al-Dine (AAD), μετά από τρίμηνες συγκρούσεις με τις κυβερνητικές δυνάμεις του Μάλι, κατέλαβαν το βόρειο τμήμα της χώρας και ανακήρυξαν την ανεξαρτησία του. Αξίζει να αναφερθεί ότι οι Τουαρέγκ (αραβικά «περιπλανώμενοι» αν και οι ίδιοι προτιμούν να ονομάζονται Imashaghen» ή Imohag,  που σημαίνει «ελεύθεροι»), αγαπούν την Ελλάδα. Άλλωστε η σημαία τους, περιλαμβάνει το αρχαιοελληνικό διπλό «Ε» των Δελφών.

Λόγω της ήττας, ο Στρατός πραγματοποίησε πραξικόπημα. Τότε, οι προαναφερθείσες Ισλαμικές Οργανώσεις, επιτέθηκαν εναντίον των Τουαρέγκ και, στο διάστημα Μαΐου – Ιουλίου 2012, κατόρθωσαν να τους εκδιώξουν. Κατέλαβαν περισσότερο από το ήμισυ του βορείου Μάλι, περιλαμβανομένων των μεγάλων πόλεων Timbuktu, Gao και Kidal. Προέβησαν σε φρικαλεότητες και επέβαλαν στον τοπικό πληθυσμό τον ισλαμικό νόμο (Σαρία).

Η κυβέρνηση του Μάλι ζήτησε βοήθεια από τη Γαλλία – της οποίας η χώρα ήταν πρώην αποικία – αλλά και την ευρύτερη Διεθνή κοινότητα. Η Γαλλία από τον Ιανουάριο του 2013, διεξάγει την Επιχείρηση SERVAL, (όνομα γάτας της περιοχής), με σκοπό να απομακρύνει τους Ισλαμιστές από το βόρειο Μάλι.

Τον Αύγουστο του 2014 η Επιχείρηση Sérval αντικαταστάθηκε από την Επιχείρηση BARKHANE (όνομα ανέμου της περιοχής) δυνάμεως 5100 Μαχητών. Οι Γαλλικές Ένοπλες Δυνάμεις διεξάγουν Επιχειρήσεις στο Κεντρικό Μάλι, κυρίως στην περιοχή του Μόπτι, εναντίον της Katiba Macina, ισλαμικής ομάδος που συνδέεται με την Jama’at Nusrat al-Islam wal Muslimeen (JNIM),

Για την υποστήριξη της Επιχειρήσεως BARKHANE δημιουργήθηκε η TASK FORCE TAKUBA.

Από τον Ιούλιο 2013, το Μάλι λαμβάνει Στρατιωτική βοήθεια από τα Ηνωμένα Έθνη, στα πλαίσια της Πολυδιάστατης Ολοκληρωμένης Αποστολή Σταθεροποιήσεως του ΟΗΕ στο Μάλι (MINUSMA), δυνάμεως 13.000 ατόμων. Οι ΗΠΑ, παρέχουν εκπαίδευση και υποστηρίζουν την Επιχείρηση Barkhane με  επικοινωνίες, δορυφορικά μέσα καί πληροφορίες από επιτήρηση μέσω drone.

Στις 2 Ιουλίου 2017 συγκροτήθηκε, όπως έχει ήδη αναφερθεί, η Joint Force G5-Sahel (Κοινή Δύναμη των G5-Sahel). Αποστολή της η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, του διασυνοριακού οργανωμένου εγκλήματος και της εμπορίας ανθρώπων στη ζώνη G5 Sahel. Έδρα της οι γειτονικές πόλεις Mompti και Sevare΄ στο εσωτερικό Δέλτα του ποταμού Νίγηρα στο Κεντρικό Μάλι. Συγκροτείται από επτά Τάγματα συνολικής Δυνάμεως 5.000 ανδρών. Η Μαχητική Ικανότητά της δεν είναι μεγάλη.

Από το 2014 συμμετέχει και η Η ΕΕ, μέσω τριών Αποστολών: EUTM Mali, EUCAP Sahel Mali και EUCAP Sahel Niger. Οι Αποστολές πραγματοποιούν εκπαίδευση, παρέχουν συμβουλές και χρηματοδοτούν τις Δυνάμεων Ασφαλείας των χωρών.

Οι Δυνάμεις των Ισλαμιστών

Τον Μάρτιο του 2017, οι AQIM, AAD και FLM Al Mourabitun, συγχωνεύθηκαν και σχημάτισαν το Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM). Το JNIM απορρόφησε το Απελευθερωτικό Μέτωπο της Μακάνα ( MLF), Ισλαμιστική ομάδα συνδεδεμένη με το AAD που επιδιώκει να ιδρύσει ισλαμικό κράτος στο κεντρικό και νότιο Μάλι. Η Δύναμη του JNIM είναι 1.000 έως 2.000 μαχητές. Κατόπιν, συνεργάσθηκε με το Ισλαμικό Κράτος στην Ευρύτερη Σαχάρα (ISGS) και δημιούργησαν νέα Ισλαμιστική Οργάνωση, το Ισλαμικό κράτος της Μεγάλης Σαχάρας (État Ιslamique dans le Grand Sahara) (EIGS).

Είναι μεγάλη ισλαμική Πολιτική και Στρατιωτική οργάνωση. Περιλαμβάνει τζιχαντιστές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας οι οποίοι, στα πλαίσια της Αραβικής Ανοίξεως, έδρασαν στα κράτη της Βορείου Αφρικής (Αλγερία-Λιβύη-Αίγυπτο-Τυνησία-Μαρόκο-Μαυριτανία). Δραστηριοποιείται, σχεδόν ανενόχλητη, σε μία αχανή περιοχή που εκτείνεται στα εδάφη των Μάλι, Νίγηρα, Νιγηρίας, Μπουρκίνα Φάσο, Αλγερίας και Λιβύης. Συνεργάζεται με τις Ισλαμιστικές Οργανώσεις BOKO HARAM (Μπόκο Χαράμ) της Νιγηρίας και Harakat al-Shabaab al-Mujahideen (HSM) γνωστή ως  Αλ Σαμπάαμπ που δρα στη Σομαλία.

Πέραν της ισλαμικής απειλής, το Μάλι αντιμετωπίζει αυξανομένη και ανεξέλεγκτη βία, λόγω της συγκρούσεις της φιλοδυτικής φυλής Ντογκόν (Dogon), με την Τζιχαντιστική Φουλανί (Fulani).

Εμπλοκή Κίνας και Τουρκίας στο Μάλι

Κατά την προηγουμένη δεκαετία η Κίνα και η Τουρκία διείσδυσαν οικονομικά στην Αφρικανική Ήπειρο. Σήμερα πολλές χώρες της Αφρικής (πχ. Ζάμπια) θεωρούνται κινεζικά οικονομικά προτεκτοράτα.

Η διείσδυση της Κίνας στις χώρες του Σαχέλ σταμάτησε στην Νιγηρία, διότι δεν ήθελε σύγκρουση ούτε με την Γαλλία, ούτε με την Ε.Ε.

Η Τουρκία έχει διεισδύσει κυρίως οικονομικά στις χώρες του Sahel, πρωτίστως στον Νίγηρα και την Σομαλία. Πέραν των οικονομικών ( εμπόριο, δραστηριότητα κατασκευαστικών εταιρειών), απέκτησε και πολιτικά οφέλη. Εξασφάλισε την έκδοση από τις χώρες του Σαχέλ, των υποστηρικτών του Φετουλάχ Γκιουλέν που είχαν εγκατασταθεί σε αυτές. Τουλάχιστον εκατό έχουν απαχθεί/εκδοθεί από χώρες της Αφρικής.

Στις 3 Απριλίου 2021 ανακοινώθηκε επίσημα ότι η Κινεζική Κρατική Τράπεζα Export-Import Bank of China έδωσε δάνειο 400 εκατομμυρίων δολαρίων (USD) στην Τουρκική κρατική Τράπεζα Ziraat Bank. Την επομένη, το Συριακό Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με έδρα το Λονδίνο, ανακοίνωσε ότι οι τζιχαντιστές Τούρκοι μισθοφόροι που πολεμούν στην Συρία εναντίον των Κούρδων εξοφλήθηκαν για όλα τα καθυστερημένα πολεμικά δεδουλευμένα και, επί πλέον, πήραν bonus τριακοσίων (300) τουρκικών λιρών για την καθυστερημένη εξόφληση.

Ταυτόχρονα, εξοφλήθηκαν και οι Τούρκοι μισθοφόροι στην Τρίπολη της Λιβύης. Οι μισοί από αυτούς (6-7 χιλ), “εξαφανίσθηκαν”. Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες αναφέρουν ότι, έχουν ήδη μεταφερθεί σε Στρατιωτικές Βάσεις του ισλαμικού κράτους στο Μάλι και τον Νίγηρα, έτοιμοι να πολεμήσουν εναντίον  των φιλοδυτικών αφρικανικών καθεστώτων και της Task Force Takuba.

Η εξέλιξη αυτή κλιμακώνει την πολεμική σύγκρουση, διαιωνίζει την αποσταθεροποίηση στην G5-Sahel, και είναι μία από τις αιτίες της συγκρούσεως της Τουρκίας με την Γαλλία και την Ε.Ε.

Θέματα που χρειάζονται εξέταση και ανάλυση

Λόγω της Συνθέσεως και των Αποστολών της TASK FORCE TAKUBA, η Ελληνική συμμετοχή θα συνίσταται σε Τμήμα Ειδικών Δυνάμεων με βάση το ΕΤΑ. Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία για την υψηλού επιπέδου εκπαίδευση και την Μαχητική Ικανότητα των Ειδικών Δυνάμεων της Ελλάδος. Στην Αποστολή τους όμως αυτή θα υποχρεωθούν να πολεμήσουν σε περιβάλλον και συνθήκες για τις οποίες δεν έχουν, ενδεχομένως, υποστεί την απαιτουμένη εκπαίδευση.

Η περιοχή στην οποία θα αναπτυχθούν και θα ενεργήσουν, είναι μία από τις πλέον ασταθείς, φονικές και επικίνδυνες της υφηλίου, διότι παρουσιάζει Επιχειρησιακές ιδιαιτερότητες και ασύμμετρες απειλές. Θα υποχρεωθούν να αντιμετωπίσουν ενέδρες, τρομοκράτες, εμπόρους ναρκωτικών και εμπόρους ανθρώπων, απαγωγές Χριστιανών. Θα κληθούν να διεξαγάγουν αγώνα εντός κατοικημένων περιοχών, διαφορετικών από εκείνες που γνωρίζουν. Θα τους ανατεθούν Αποστολές προστασίας αμάχων με περιπολίες. Ενδεχομένως, αποστολές αντιμετωπίσεως και καταστολής εξεγέρσεων. Σε μερικές περιπτώσεις, ίσως απαιτηθεί, να ασκήσουν βία σε ιδιώτες, προκειμένου να προστατευθούν.

Επίσης, θα υποχρεωθούν να εντοπίσουν και να εξουδετερώσουν Αυτοσχέδιους Εκρηκτικούς Μηχανισμούς (Improvised Explosive Devices) (IED), οι οποίοι χρησιμοποιούνται κατά κόρον από τους Ισλαμιστές Αντάρτες και τους συνεργάτες τους. Άλλη απειλή είναι τα Ναρκοπέδια. Αυτά δεν έχουν στρωθεί ούτε με την Νατοϊκή, ούτε με την Σοβιετική Τακτική.

Είναι αυτοσχέδια και, όταν απομακρυνθούν εκείνοι που τα έστρωσαν, είναι αδύνατον να εξουδετερωθούν, ακόμη και όταν εντοπισθούν. Τέτοιες «μολυσμένες» περιοχές, υπάρχουν σε πολλά σημεία και έχουν γίνει αιτία θανάτων, τόσο Στρατιωτικών, όσο και αμάχων. Εννοείται πως η παρουσία των μισθοφόρων της Τουρκίας, αποτελεί μία ακόμη απειλή για το ελληνικό Τμήμα.
 Το έργο του Τμήματος, θα δυσχερανθεί από το σκληρό έδαφος και τις εντελώς άγνωστες, σε μη Αφρικανούς και Άραβες, καιρικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή (εναλλαγές μεγάλης ζέστης και κρύου).

Ιδιαίτερο πρόβλημα δημιουργούν οι ισχυρές αμμοθύελλες Hartaman που επικρατούν στο Μάλι. Κινούνται με ταχύτητα πολλών χιλιομέτρων, προκαλούν ζημιές σε εγκαταστάσεις, καταστρέφουν Μέσα Πυρός, Ελικόπτερα, συμβατικά Στρατιωτικά οχήματα και, φυσικά, απαγορεύουν οποιαδήποτε κίνηση.

Είναι συνεπώς αναγκαίο, προ της αναλήψεως της Αποστολής, να ενημερωθεί λεπτομερώς και να εκπαιδευθεί το Τμήμα τόσο για τις ειδικές συνθήκες που θα αντιμετωπίσει, όσο και σε αντικείμενα επιβιώσεως σ’ αυτές. Η εκπαίδευση στην Επιβίωση, διαρκεί ένα μήνα, και διεξάγεται, στο γαλλικό Στρατόπεδο Εκπαιδεύσεως Επιβιώσεως Grand Bara Desert, στα βουνά της μικρής πόλεως Arta΄, 41 χιλιόμετρα ΝΑ του Τζιμπουτί..

Σε πρώτη φάση, το ελληνικό Τμήμα, θα αναλάβει καθήκοντα Ασφαλείας στο Στρατόπεδο της Δυνάμεως. Θα πρέπει να έχει τον κατάλληλο Εξοπλισμό και Μέσα καί διαρκή Υποστήριξη ΔΜ, παρά το ότι θα βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από την Ελλάδα και το Μάλι δεν διαθέτει λιμάνι.

Η Ελλάδα διατηρεί δύο Αξιωματικούς στην EUTM Mali, Αποστολή της οποίας είναι η Εκπαίδευση των Δυνάμεων του Μάλι. Δεν συμμετέχει σε Επιχειρήσεις.

Σίγουρα, το ελληνικό Τμήμα θα αποκτήσει πολλές και ποικίλες εμπειρίες. Το ερώτημα όμως που τίθεται είναι το κατά πόσον αυτές οι εμπειρίες θα συμβάλουν στην αύξηση των δυνατοτήτων του για εκτέλεση της αποστολής σε εθνικό επίπεδο. Θα είναι ανάλογη του τιμήματος που θα καταβληθεί; Σε κάθε περίπτωση, λόγω των ιδιαιτεροτήτων που παρουσιάζει, η Αποστολή στο Μάλι, πρέπει να αναλυθεί με ιδιαίτερη προσοχή και επιμέλεια. Λάθη, πολύ δε περισσότερο απώλειες, δεν επιτρέπονται.

ΠΗΓΕΣ
1. Οι Γάλλοι φεύγουν από το Μάλι – Ο ΥΕΘΑ σχεδιάζει ελληνική Αποστολή
2. Το μεγάλο πράσινο τείχος της Αφρικής
3. Τουρκία: Η μεθοδική διείσδυση στην Αφρική πέρα από τη Λιβύη
4. Για αποστολή Ειδικών Δυνάμεων στο Μάλι ετοιμάζεται η Ελλάδα
5. Επιχείρηση Takuba: Τα μυστικά της Αφρικής, η Τουρκία και εμείς
6. Οι «νάρκες» στην Στρατιωτική Αποστολή της Ε.Ε. στο Μάλι και οι Έλληνες Κομάντος
7. Μάλι: Εξτρεμισμός και Tρομοκρατία
8. The Joint Force of the G5 Sahel
9. Task Force Takuba: Special Forces in the Sahel
10. The Barren Desert. That’s a Survival Camp for Soldiers