Έχουμε συμφωνία!

Σχεδόν 200 χώρες δεσμεύονται να προστατεύσουν το 30% των θαλασσών, δίνοντας ελπίδες για επάρκεια οξυγόνου και δημιουργία αναχώματος στην κλιματική κρίση

Αργά τη νύ­χτα του πε­ρα­σμέ­νου Σαβ­βά­του στην έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και ύστε­ρα από κά­ποιες ψη­φο­φο­ρί­ες, η Ρένα Λι από τη Σιγκα­πού­ρη άνοι­ξε το μι­κρό­φω­νο στην αί­θου­σα 2 και είπε δύο λέ­ξεις: Εχου­με συμ­φω­νία! (Για την ακρί­βεια πέ­ντε: We have got an agreement!). Τα νέα δια­δό­θη­καν αστρα­πιαία σε όλο τον κό­σμο: έχου­με ιστο­ρι­κή συμ­φω­νία για την προ­στα­σία των ωκε­α­νών, για το κλί­μα, για τον πλα­νή­τη! Η έκ­πλη­ξη στα μέσα επι­κοι­νω­νί­ας ήταν με­γά­λη: ιστο­ρι­κή συμ­φω­νία που σχε­δόν κα­νείς δεν γνώ­ρι­ζε; Εκπλη­ξη όμως υπήρ­ξε και για μας, που πα­ρα­κο­λου­θού­σα­με την ιστο­ρία από κο­ντά. Στην ίδια εκεί­νη αί­θου­σα 2, εκ­πρό­σω­ποι κυ­βερ­νή­σε­ων συ­ζη­τού­σαν ατε­λεί­ω­τες ώρες, για πάνω από 15 χρό­νια, χω­ρίς απο­τέ­λε­σμα. Λίγες μέ­ρες πριν, οι δια­φο­ρές με­τα­ξύ ανα­πτυσ­σό­με­νων και ανα­πτυγ­μέ­νων χω­ρών φά­ντα­ζαν αγε­φύ­ρω­τες. Το πιο ση­μα­ντι­κό όμως εί­ναι πως εί­χα­με επι­τέ­λους καλά νέα, πολύ καλά. Δου­λεύ­ο­ντας τα τε­λευ­ταία δε­κα­πέ­ντε χρό­νια για την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή ξέρω, όπως και πολ­λοί άλ­λοι, πως τα καλά νέα σπα­νί­ζουν. Είχα να ζήσω τέ­τοια ατμό­σφαι­ρα αι­σιο­δο­ξί­ας από το Παρί­σι και τη συμ­φω­νία του 2015.

Περί τί­νος πρό­κει­ται λοι­πόν;

Η συμ­φω­νία θα οδη­γή­σει στην υπο­γρα­φή συν­θή­κης, που θα αφο­ρά τις θα­λάσ­σιες πε­ριο­χές εκτός εθνι­κής δι­καιο­δο­σί­ας. Αυτές που δεν ανή­κουν σε κα­νέ­να κρά­τος (ίσως γι’ αυτό οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις δεν εί­χαν τη δη­μο­σιό­τη­τα που άξι­ζαν), αλλά ανή­κουν στον πλα­νή­τη, σε μας όλους και κυ­ρί­ως στα παι­διά μας.

Σχε­δόν 200 χώ­ρες που υπέ­γρα­ψαν τη συμ­φω­νία δε­σμεύ­ο­νται να θέ­σουν υπό κα­θε­στώς προ­στα­σί­ας το 30% των θα­λασ­σών μας μέ­χρι το 2030. Το 30% που θα προ­στα­τευ­θεί, σύμ­φω­να με τους επι­στή­μο­νές μας, δί­νει ελ­πί­δες ότι θα έχου­με επάρ­κεια οξυ­γό­νου για να ανα­πνέ­ου­με (50% του οξυ­γό­νου έρ­χε­ται από τη θά­λασ­σα) και θα δη­μιουρ­γή­σει ανά­χω­μα στην κλι­μα­τι­κή κρί­ση που καλ­πά­ζει.

Σήμε­ρα, μόνο το 1,2% των διε­θνών υδά­των προ­στα­τεύ­ε­ται και μόνο το 0,8% χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται ως «ιδιαί­τε­ρα προ­στα­τευό­με­νο». Η συν­θή­κη θα πα­ρέ­χει νο­μι­κά ερ­γα­λεία για τη δη­μιουρ­γία και τη δια­χεί­ρι­ση θα­λάσ­σιων προ­στα­τευό­με­νων πε­ριο­χών – κα­τα­φυ­γί­ων για την προ­στα­σία της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας του ωκε­α­νού. Θα κα­λύ­πτει τις πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές αξιο­λο­γή­σεις για την αξιο­λό­γη­ση των πι­θα­νών ζη­μιών από εμπο­ρι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες, όπως η εξό­ρυ­ξη σε βα­θιές θά­λασ­σες, πριν από την έναρ­ξή τους και τη δέ­σμευ­ση των υπο­γρα­φό­ντων να κοι­νο­ποιούν τους ωκε­ά­νιους πό­ρους. Θα υπάρ­χουν πε­ριο­ρι­σμοί ή απα­γο­ρεύ­σεις στην αλιεία για τον πε­ριο­ρι­σμό της απώ­λειας θα­λάσ­σιων ει­δών, πε­ριο­ρι­σμοί στις δια­δρο­μές των ναυ­τι­λια­κών λω­ρί­δων. Θα υπάρ­χουν επί­σης συμ­βι­βα­στι­κές ρυθ­μί­σεις για κοι­νή, πα­γκό­σμια χρή­ση θα­λάσ­σιων γε­νε­τι­κών πό­ρων και βιο­λο­γι­κού υλι­κού από φυτά και ζώα στον ωκε­α­νό, που πα­ρέ­χουν οφέ­λη για τα φαρ­μα­κευ­τι­κά προ­ϊ­ό­ντα και τα τρό­φι­μα. Αυτό το τε­λευ­ταίο θέμα ήταν το πιο δι­χα­στι­κό ανά­με­σα στον ανα­πτυσ­σό­με­νο και ανα­πτυγ­μέ­νο κό­σμο.

Και τώρα τι γί­νε­ται; Εχου­με ακό­μη πολύ δρό­μο. Τα κρά­τη πρέ­πει να επι­κυ­ρώ­σουν επί­ση­μα τη συν­θή­κη προ­κει­μέ­νου να τε­θεί άμε­σα σε ισχύ. Του­λά­χι­στον 60 κρά­τη πρέ­πει να δε­σμευ­θούν να την εφαρ­μό­σουν, για να απο­κτή­σει νο­μι­κή ισχύ. Αλλά τα πιο δύ­σκο­λα έρ­χο­νται μετά: θα χρεια­στεί σκλη­ρός αγώ­νας για τη σω­στή εφαρ­μο­γή και διά­θε­ση αντί­στοι­χων πό­ρων.

Η Ε­.Ε­., που πρω­τα­γω­νί­στη­σε για να υπάρ­ξει συμ­φω­νία, πρέ­πει να πε­ρά­σει από τα λό­για σε έργα. Υπο­σχέ­θη­κε στη διάρ­κεια των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων να εκτα­μιεύ­σει 820 εκατ. ευρώ, αλλά αντί­στοι­χες υπο­σχέ­σεις στο πα­ρελ­θόν έμει­ναν στα χαρ­τιά.

Τίπο­τα δεν θα εί­ναι εύ­κο­λο. Ωστό­σο, το πε­ρα­σμέ­νο Σάβ­βα­το πή­ρα­με ένα μή­νυ­μα από τη Νέα Υόρκη. Η αν­θρω­πό­τη­τα μπο­ρεί να ενω­θεί για να υπάρ­χει μέλ­λον, να ξε­πε­ρά­σει τον δι­χα­σμό και να υιο­θε­τή­σει πο­λυ­με­ρείς ρυθ­μί­σεις πα­γκό­σμιας δια­κυ­βέρ­νη­σης για τον πλα­νή­τη. Δεν εί­ναι λίγο. Εξα­κο­λου­θώ να ελ­πί­ζω.

Υστε­ρό­γρα­φο: κου­βε­ντιά­ζο­ντας με έναν φίλο τα πα­ρα­πά­νω, μου είπε ότι όλα αυτά δεν έχουν κα­νέ­να νό­η­μα τώρα, στην Ελλά­δα μας, όταν γο­νείς θά­βουν τα παι­διά τους. Τον κα­τα­λα­βαί­νω. Εχω παι­διά. Αλλά θέλω και εκεί­νος να κα­τα­λά­βει ότι όσα προ­σπα­θώ να πω εδώ έχουν ση­μα­σία με­γά­λη για τα παι­διά μας.

Μαρία Δαμα­νά­κη, ει­δι­κός σύμ­βου­λος στη SYSTEMIQ, το Paradise Foundation και το Rockefeller Brothers Foundation και πρώ­ην επί­τρο­πος, αρ­μό­δια για θέ­μα­τα Θαλάσ­σιας Πολι­τι­κής και Αλιεί­ας.

πηγή: ananeotiki.gr