Χτίζοντας την κοινωνία των πολιτών πάνω στις βάσεις των δημοκρατικών αξιών

γράφει στο peripteron.eu η κ. Ζέττα Μακρή, Υφυπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων

Τα τελευταία χρόνια συναντάμε, όλο και πιο συχνά, τον όρο «Κοινωνία των πολιτών», δηλαδή μια ανοιχτή ελεύθερη κοινωνία που προάγει το πνεύμα της δημοκρατίας και έχει ως προορισμό την υιοθέτηση δημοκρατικών αξιών, όπως η ατομική και η συλλογική ευθύνη, η κοινωνική συμμετοχή και δράση, η κριτική σκέψη και ο διάλογος, η συνεργασία και η αμοιβαιότητα, ο σεβασμός, η ανεκτικότητα και η αλληλεγγύη.

Αυτήν την ποιότητα και αυτό το ήθος θέλουμε να μεταδώσουμε και να εμφυσήσουμε στα παιδιά μας, από τα πρώτα κιόλας χρόνια, μέσα στο σχολικό περιβάλλον.

Το νέο σχολείο επιδιώκει να καμαρώσει τον σημερινό μαθητή να εξελίσσεται στον αυριανό ενεργό δημοκρατικό πολίτη, που σέβεται τη φύση και τον άνθρωπο, αγωνίζεται για τη διαφύλαξη των ανθρωπιστικών αξιών, προασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και συμμετέχει ενεργά στις κοινωνικές διεργασίες.

Μέσα από τους σκοπούς της εκπαίδευσης αναδύονται και αναδεικνύονται αξίες, όπως η συνεργατικότητα, ο αλληλοσεβασμός, η εξάλειψη διακρίσεων και αποκλεισμών, η κοινωνική δικαιοσύνη, η οικολογική συνείδηση, η ατομική και κοινωνική ελευθερία, ο εθελοντισμός, η αειφορία.

Με τον τρόπο αυτό, ενισχύονται και εμπλουτίζονται οι βασικές και θεμελιώδεις δεξιότητες των μαθητών και των μαθητριών μας, αναβαθμίζεται και αναδεικνύεται το επίπεδο των παιδαγωγικών πρακτικών των εκπαιδευτικών, στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Οφείλουμε να ενθαρρύνουμε, με κάθε τρόπο, τη συμμετοχή των μαθητών και των μαθητριών σε εκπαιδευτικά προγράμματα, που σχετίζονται με τις κοινωνικές δεξιότητες του ενεργού πολίτη, όπως την ενσυναίσθηση, την ενίσχυση του σεβασμού στα ανθρώπινα δικαιώματα, την οικοδόμηση θετικών και υγιών διαπροσωπικών σχέσεων σε τοπικό, εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.

Οφείλουμε να εξασφαλίζουμε στους εκπαιδευτικούς λειτουργούς τα παιδαγωγικά εργαλεία και τα εκπαιδευτικά εφόδια για να μελετήσουν, να εμβαθύνουν και να ενημερώσουν τους μαθητές τους σε παρόμοια θέματα.

Πιστεύουμε και εργαζόμαστε πάνω στην ενσωμάτωση, τη συμμετοχική εκπαίδευση, την ενίσχυση των ικανοτήτων του δημοκρατικού πολίτη και την προώθηση κοινών αξιών, μέσα από συνέργειες και προγράμματα, αναζητώντας και εφαρμόζοντας τις νεότερες παιδαγωγικές προσεγγίσεις για τη συμβολή της εκπαίδευσης στη δημιουργία Ενεργών Δημοκρατικών Πολιτών.

Προωθούμε δραστηριότητες που ενισχύουν τη σύγχρονη παιδαγωγική μεθοδολογία για την καλλιέργεια των δεξιοτήτων των μαθητών και των μαθητριών μέσα από τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων, γεγονός που αποδεικνύει έμπρακτα ότι η διαμόρφωση του ενεργού πολίτη μπορεί να πραγματωθεί μέσα στο σχολείο.

Το σύγχρονο ελληνικό σχολείο καλλιεργεί την κοινωνικότητα των μαθητών, την κοινωνική ευαισθησία, τη διαπολιτισμική γνώση, την αφύπνιση της δημιουργικής έκφρασης, την ανάπτυξη διαπολιτισμικών ανταλλαγών, τον σεβασμό για τον εαυτό και τον φίλο, που μιλάει διαφορετική γλώσσα.

Σκοπός μας είναι η καλλιέργεια και η εξοικείωση με την αμοιβαία επίδραση των πολιτισμών, την ισότιμη συνύπαρξη των λαών, την κατάργηση των στερεότυπων και των προκαταλήψεων και καθοδηγούμε προς την συνειδητοποίηση της δύναμης του παγκόσμιου μωσαϊκού λαών, γλωσσών, πολιτισμών, θρησκειών.

Προετοιμάζουμε τις μαθήτριες και τους μαθητές μας να γίνουν πολίτες του κόσμου. Οι γνώσεις τους, σφαιρικές και πολυδιάστατες, είναι το εισιτήριό τους σε αυτήν την πορεία και όλοι εμείς είμαστε συνοδοιπόροι τους, παρόντες στα δικά τους Βήματα Δημοκρατίας, που οδηγούν συνειδητά και σταθερά στο να γίνει πράξη η συμμετοχή στα κοινά, στο να αποκτήσει δύναμη και ουσία η ενεργοποίηση των νέων, στο να ακουστεί το μήνυμα της κοινωνίας των Ευρωπαίων Ενεργών Δημοκρατικών Πολιτών.

Και, ειδικά, σήμερα, με την πανδημία που ταλανίζει όχι μόνον την Ευρώπη αλλά και όλον τον κόσμο, προτρέπουμε τους εκπαιδευτικούς μας και τους νέους μας, να καταθέσουν τη δική τους γνώμη και τις δικές τους προτάσεις για το πώς οραματίζονται το μέλλον της Ευρώπης, το μέλλον του κόσμου, βασισμένο στις αξίες της Δημοκρατίας, της ισονομίας και των ίσων ευκαιριών.

Για το πώς οραματίζονται μια κοινωνία που δεν αντιμετωπίζει την διαφορετικότητα ως ανισότητα, μια κοινωνία χωρίς διακρίσεις που θα λειτουργεί ως ένας μεγάλος πολύχρωμος καμβάς πάνω στον οποίο ο κάθε άνθρωπος θα μπορεί να χρωματίσει.

Η πολυχρωμία αυτή των απόψεων και των ανθρώπων είναι ζητούμενο της δημοκρατικής μας κοινωνίας.
Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης, «η δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς δημοκρατικούς θεσμούς και νόμους, τέτοια θεσμικά όργανα και νόμοι δεν μπορούν να λειτουργήσουν στην πράξη, εκτός αν στηρίζονται σε μια κουλτούρα της δημοκρατίας, δηλαδή στις δημοκρατικές αξίες και τις πρακτικές».

Χρειαζόμαστε πρωτοβουλίες που προάγουν τη διαμόρφωση δυναμικής και αλληλέγγυας δημοκρατίας, την κατανόηση και την υιοθέτηση του δημοκρατικού πολιτισμού και των βασικών αξιών του.

Δημιουργούμε τις ευκαιρίες στους νέους μας να αρθρώσουν λόγο και να εκφράσουν την άποψή τους ως υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες, που με κριτική σκέψη θέλουν και μπορούν να συνδιαμορφώσουν το μέλλον τους.