Μπορούμε να δροσίσουμε την Αθήνα έως 5 βαθμούς Κελσίου Χάρης Δούκας, Καθηγητής ΕΜΠ και Υποψήφιος Δήμαρχος Αθηναίων

Μπορεί να μειωθεί η μέση θερμοκρασία της Αθήνας; Η απάντηση είναι ναι. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 400 πόλεις στον κόσμο που εφαρμόζουν δράσεις για την μείωση της θερμοκρασίας. Με τη μείωση της θερμοκρασίας κατά 5 βαθμούς θα μειώσουμε και την κατανάλωση ενέργειας, κυρίως εκείνης που δαπανάται για κλιματισμό.
Η Αθήνα, όπως και οι περισσότερες μητροπόλεις της Μεσογείου, αναπτύχθηκε οικιστικά κυρίως το διάστημα 1950-1980. Από το 1980 μέχρι σήμερα, το φαινόμενο των καυσώνων στην Αττική έχει πενταπλασιαστεί, συνεπώς ο χρόνος πιέζει για δράση. Ιδίως εάν λάβουμε υπόψη ότι πάνω από το 80% των κτιρίων της Αθήνας κατασκευάσθηκαν πριν το 1985, με ελάχιστες ή μηδενικές προδιαγραφές μόνωσης.
Η Αθήνα επείγει να μετασχηματιστεί, ώστε να είναι κλιματικά προστατευτική για τους κατοίκους της. Τα υλικά δόμησης όπως το τσιμέντο και η άσφαλτος, λόγω του υψηλού δυναμικού αποθήκευσης της θερμότητας και της μικρής ανακλαστικότητάς τους, απορροφούν μεγάλα ποσά ηλιακής ακτινοβολίας, τα οποία και επανεκπέμπουν στην πόλη, δημιουργώντας ασφυκτικές συνθήκες, γνωστές ως το φαινόμενο της «Θερμικής Νησίδας».
Πρέπει λοιπόν να μειωθεί η θερμοκρασία στην Αθήνα. Πώς μπορεί να γίνει αυτό;
Χρειάζεται να γεμίσει με πράσινο, με χιλιάδες νέα δέντρα κάθε χρόνο, αντί για ακριβά, ανεπαρκή υποκατάστατα. Η Αθήνα είναι στις τελευταίες θέσεις σε ποσοστό κάλυψης πρασίνου. Είμαστε στο 11% όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι στο 30%. Το 15% της πόλης είναι διαθέσιμο αυτή τη στιγμή για να καλυφθεί άμεσα με πράσινο. Εμείς δεν είμαστε υπέρ του πράσινου της εργολαβίας, αλλά υπέρ του πράσινου της ζωής. Δεν μας απασχολεί το πώς θα φτιάξουμε πάρκα τσέπης με χορηγούς αλλά το πώς θα φυτεύουμε δέντρα κάθε χρόνο σε χώρους που παραμένουν αναξιοποίητοι.
Η Αθήνα είναι επίσης από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες με την χειρότερη ποιότητα αέρα. Ο δικός μας ρεαλιστικός στόχος είναι η φύτευση τουλάχιστον 5.000 δέντρων κάθε χρόνο. Επιπλέον, η πράσινη αρχιτεκτονική, οι πράσινες διαδρομές σε γειτονιές για την καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης/ηχορύπανσης, η σωστή πεζοδρόμηση, η χρήση ανοιχτών χρωμάτων στις επιφάνειες, η αξιοποίηση του υγρού στοιχείου, είναι στοχευμένες παρεμβάσεις που μπορούν να καταστήσουν την πόλη περισσότερο ανθεκτική στα χρόνια της κλιματικής κρίσης που έρχονται, αλλά και περισσότερο ευχάριστη, με καθαρότερο αέρα στα χρόνια που τώρα ζούμε.
Υπάρχουν πόλεις που καινοτομούν σε αυτή την κατεύθυνση. Στο Παρίσι και στο Μιλάνο, πολλοί περισσότεροι χώροι πρασίνου παραδίδονται στις γειτονιές, αξιοποιώντας κλειστούς χώρους, όπως είναι τα σχολεία, όταν τελειώνουν τα μαθήματα και κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες που είναι κλειστά. Στις ασφαλτοστρωμένες αυλές των σχολείων δημιουργούνται πράσινες οάσεις για τις γειτονιές των πόλεων. Η ιδέα αυτή βασίζεται στη λογική της πόλης των 15 λεπτών του Κάρλος Μορένο, που έχει ως κεντρικό στόχο να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής των ανθρώπων με τη δημιουργία πράσινων γειτονιών, όπου η πρόσβαση στο πράσινο των κατοίκων της μπορεί να επιτευχθεί μέσα σε ένα τέταρτο της ώρας, με τα πόδια ή με το ποδήλατο.
Επιπλέον, σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η θερμοκρασία περιβάλλοντος στα αστικά κέντρα μπορεί να μειωθεί έως 5 βαθμούς Κελσίου με τη χρήση των λεγόμενων «ψυχρών υλικών». Πρόκειται για τα υλικά που κατακρατούν λιγότερη θερμότητα, καθώς αντανακλούν περισσότερο την ηλιακή ακτινοβολία, με πλήθος εφαρμογών στη διαμόρφωση των δημόσιων χώρων, την οδόστρωση, πλακόστρωση κ.α. Η μείωση της θερμοκρασίας μπορεί επίσης να επιτευχθεί με την αύξηση της αντανακλαστικότητας επιφανειών και δρόμων, π.χ. βάφοντάς τους άσπρους. Σχετική εφαρμογή στην πόλη του Λος Άντζελες από το 2019 αποτελεί σημείο αναφοράς.
Άλλη δράση αφορά στην οργανωμένη προώθηση μέτρων για τη δημιουργία πράσινων στεγών, στον δρόμο που χάραξε ο δήμος του Ρότερνταμ. Σε ακραίες συνθήκες, όπως το κύμα καύσωνα που τώρα ζούμε, η δημιουργία «κλιματικών καταφυγίων» με την παράλληλη ψηφιακή καταγραφή και γνωστοποίηση τους στο ευρύ κοινό είναι ένα μέτρο σημαντικής ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της πόλης, όπως έδειξε και η εφαρμογή σχετικών προγραμμάτων στο Παρίσι και τη Σεβίλλη. Όλες αυτές οι αλλαγές πρέπει να γίνουν μαζί με τους δημότες της Αθήνας, αν θέλουμε να είναι βιώσιμες. Στο πρόγραμμά μας, υποστηρίζουμε ότι η συμμετοχικότητα και η συμπερίληψη είναι τα απαραίτητα συστατικά κάθε βιώσιμης αλλαγής στον Δήμο.
Σε καιρούς “διακινδύνευσης” της ανθρώπινης ύπαρξης, λόγω της απειλούμενης περιβαλλοντικής και κλιματικής κατάρρευσης, χρειάζεται μια διαφορετική προσέγγιση, που να συνδέει τον χώρο, τον χρόνο και τη δαπάνη ενέργειας. Χρειάζεται ένα διαφορετικό επίπεδο θεώρησης των πολιτικών με τις οποίες μέχρι σήμερα αντιμετωπίζαμε την ζωή και την ανάπτυξη των πόλεων. Ένα σχέδιο θωράκισης, στο οποίο η περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα πηγαίνουν μαζί.