Κύπρος: Ένα συνεχές έγκλημα 1955 – 1974 (γ΄ μέρος)

γράφει στο peripteron.eu ο Βαγγέλης Πάλλας, ∆ηµοσιογράφος – Ερευνητής – Αναλυτής IFJ / SPJ

Το κίνημα της ΕΟΚΑ, φυσικά, δεν κατέβαλε καμιά προσπάθεια, για να συνδυαστεί η ένοπλη πάλη με τη μαζική πάλη στις πόλεις, ώστε ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας να γίνει υπόθεση των μα­ζών. Οι Άγγλοι, για να μπορέσουν να διατηρήσουν την κυριαρχία τους, εφάρμοσαν το δόγμα του «διαίρει και βασίλευε». Υποκίνη­σαν τους Τουρκοκύπριους ενάντια στους Ελληνοκύπριους. Το κα­λοκαίρι του 1955, εμφανίστηκε η τρομοκρατική τουρκοκυπριακή οργάνωση Τ.Μ.Τ. (Οργάνωση Τουρκικής Αντίδρασης). Η οργάνω­ση αυτή ανάμεσα στ’ άλλα δολοφόνησε τον Ντερβίς Αλί Καβάζογλου, Τουρκοκύπριο, μέλος της ΚΕ του ΑΚΕΛ και τον Κώστα Μισαούλη, στέλεχος του ΑΚΕΛ, πρωτοπόρους αγωνιστές για την ανάπτυξη της ενότητας ανάμεσα στις δυο κοινότητες. Στις αρχές του 1956, μετά τα γεγονότα στην Πόλη και τη Σμύρνη το 1955, φα­νατισμένοι Τουρκοκύπριοι λεηλάτησαν και έκαψαν σπίτια και κα­ταστήματα στην Κύπρο. Δολοφόνησαν αναίτια πολλούς Έλληνες. Ανάλογα επεισόδια οργανώθηκαν στις αρχές του 1957 στη Λευκω­σία και την Αμμόχωστο.

Μέσα στα πλαίσια αυτά, υπογράφτηκαν οι συμφωνίες της Ζυρί­χης και του Λονδίνου που απέδιδαν «εξαρτημένη ανεξαρτησία» στο νησί. Η Αγγλία διατηρούσε βάσεις στη Δεκέλεια και το Ακρω­τήρι και η Κύπρος εντασσόταν στην Κοινοπολιτεία. Οι ΗΠΑ πα­τούσαν το πόδι τους στην Κύπρο μέσω των δύο κύριων εκφραστών της αμερικανοκρατίας στην περιοχή: της Ελλάδας και της Τουρ­κίας. Η Ελλάδα και η Τουρκία γίνονταν εγγυήτριες δυνάμεις και είχαν το δικαίωμα να διατηρούν στρατιωτικές δυνάμεις στο νησί. Οι Τουρκοκύπριοι εξοπλίζονταν με μια σειρά veto σε όλα τα σοβαρά ζητήματα και συμμετείχαν με υψηλά ποσοστά στον κρατικό μηχα­νισμό, πράγμα που δημιουργούσε προβλήματα στη διακυβέρνηση της Κύπρου.

Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος, τον Αύγουστο του 1963, υποχρεώ­θηκε να ζητήσει την αναθεώρηση του Συντάγματος και το Δεκέμβρη των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου. Η ελληνική κυβέρνηση της ΕΡΕ ήταν αντίθετη στην ενέργεια αυτή του Μακάριου. Ο τότε υπουργός Εξωτερικών Ε. Αβέρωφ σ’ επιστολή του προς τον Μακά­ριο, τον Απρίλη του 1963, έγραφε: «…Εάν επιδιωχθεί μονομερής κατάργησις των συμφωνιών ή μέρους αυτών από την Κύπρο, η Ελλάς θα διαχώριση τας ευθύνας της.»

Ο ιμπεριαλισμός, για ν’ αποτρέψει αυτή την προσπάθεια, ενεργοποίησε τον τουρκικό παράγοντα. Η Τουρκία απείλησε εισβολή. Τουρκικά καράβια μπήκαν στα χωρικά ύδατα της Κύπρου και έκα­ναν επίδειξη δύναμης. Στις 22 Δεκέμβρη 1963, η ΤΟΥΡΔΥΚ βγήκε από τους στρατώνες και κατέλαβε το δρόμο Λευκωσίας-Κηρύνειας που σήμαινε προετοιμασία για την τούρκικη απόβαση. Άρχισαν οι Τουρκοκύπριοι να δημιουργούν τους πρώτους θύλακες. Στις 28 Δεκέμβρη, φτάνει στη Λευκωσία ο υπουργός των αποικιών της Μ. Βρετανίας Σάντις και άρχισε τις πιέσεις, για να δεχτεί ο Μακάριος να μπουν τα βρετανικά στρατεύματα ανάμεσα στους Ελληνοκύ­πριους και τους Τουρκοκύπριους και να χαράξουν τη γραμμή, που θα χώριζε τις δυο κοινότητες. Ο ιστορικός Ν. Ψυρούκης γράφει ότι «ο Σοφοκλής Βενιζέλος, υπουργός Εξωτερικών της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου, ήταν εκείνος που «εισηγήθηκε» να παίξουν τα βρετα­νικά στρατεύματα το ρόλο του ειρηνοποιού στην Κύπρο.» (Ν. Ψυρούκης, Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας, τόμ. 3, σελ. 280).

Ο ίδιος ο Μακάριος σε συζήτηση με τη συμμετοχή και του Π. Κα­νελλόπουλου, που έγινε τον Ιούλη του 1976 στο Προεδρικό Μέγα­ρο της Λευκωσίας, μας είπε ότι ο Σάντις του ζήτησε να δεχτεί να δη­μιουργηθεί η λεγόμενη πράσινη γραμμή, (ονομάστηκε έτσι γιατί χαράχτηκε με πράσινο μολύβι πάνω στο χάρτη), από τα βρετανικά στρατεύματα. Ο Μακάριος δεν το δέχτηκε. Το επόμενο βράδυ τα τουρκικά καράβια έδειχναν πως ετοιμάζονται για απόβαση (έβα­λαν μπροστά τις μηχανές, άναψαν τα φώτα). Τότε επικοινώνησε ο Σάντις με τον Μακάριο και του ζήτησε να δεχθεί να χαραχθεί η πρά­σινη γραμμή. Ο Μακάριος και πάλι απάντησε αρνητικά. Τότε του τηλεφώνησε από την Αθήνα ο Σ. Βενιζέλος και τον ειδοποίησε ότι στέλνει μήνυμα με ειδικό απεσταλμένο. Όταν πήρε το μήνυμα, είδε ότι του έλεγε τα ίδια που του είχε πει ο Σάντις.

Στις 30-12-63, ο Μακάριος δέχτηκε και υπογράφτηκε συμφωνία για την κατάπαυση του πυρός ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους, τη χάραξη των ορίων ανάμεσα στις δύο κοι­νότητες (πράσινη γραμμή) και την κατάληψη της γραμμής αυτής από βρετανικά στρατεύματα. («Καθημερινή», 30-12-63).

Στη συνέχεια συγκλήθηκε πενταμερής διάσκεψη για το Κυπριακό στο Λονδίνο. Η Ένωση Κέντρου και η ΕΡΕ, στη διάσκεψη αυτή, δέχτηκαν το σχέδιο Σάντις-Μπολ. Δέχτηκαν, δηλαδή, να μπει η Κύπρος κάτω από τη στρατιωτική κατοχή του NATO και να καταλυθούν οι ελευθερίες του κυπριακού λαού.

Στις 15-6-64, ο Γ. Παπανδρέου στέλνει μήνυμα στον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζόνσον με το οποίο ζητάει την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και τη νατοποίηση του νησιού για ν’ αποφευχθεί, όπως λέ­ει, η κουβανοποίηση. Το μνημόνιο συγκεκριμένα έγραφε: «Με την εξέλιξη των γεγονότων, το κυπριακό πρόβλημα έπαψε να είναι ελληνο-τουρκικό ζήτημα. Έγινε πρόβλημα μεταξύ των δύο κόσμων. Το δίλημμα είναι: «Νατοποίηση» ή Κούβα. «Νατοποίηση» μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της ένωσης με την Ελλάδα. Ως αποτέλε­σμα της ένωσης ολόκληρο το νησί, όντας τμήμα της Ελλάδας, θα μπορούσε να είναι νατοϊκή βάση, όπως η Κρήτη. Ο εσωτερικός κομμουνισμός θα μειωθεί σημαντικά, όπως στην Ελλάδα, όπου ελαττώθηκε στο 12%. Έτσι, η ασφάλεια της Τουρκίας και ολόκλη­ρης της Μέσης Ανατολής θα περιφρουρηθεί πλήρως.

»Εάν δεν πραγματοποιηθεί η νατοποίηση της Κύπρου το νησί αναπόφευκτα θα μετατραπεί σε μια άλλη Κούβα, γιατί ο εσωτερι­κός κομμουνισμός θα γίνει πανίσχυρος και η ενεργή υποστήριξη από τη Σοβιετική Ένωση θα είναι αναπόφευκτη.»

Το δεύτερο τετράμηνο του 1964, στέλνεται σταδιακά στην Κύπρο ελληνικός στρατός με δύναμη πυρός μεραρχία συνολικής δύναμης 8.500 στρατιωτών και αξιωματικών, χωρίς καμιά αντίδραση της Τουρκίας και στόχο κύρια να κάμψει τη θέληση της πολιτι­κής ηγεσίας της Κύπρου, που τασσόταν υπέρ της ενιαίας ανεξάρ­τητης, κυρίαρχης και αδέσμευτης Κύπρου.

Ο ελληνικός στρατός καλλιεργούσε την όξυνση και την αντιπα­ράθεση ανάμεσα στις δύο κοινότητες. Το ίδιο έκανε και η τουρκο­κυπριακή ηγεσία. Η τρομοκρατική δραστηριότητα των Τουρκοκυπρίων συνεχίστηκε, εντάθηκε και το 1964. Το Σεπτέμβρη του 1964, οι ελλαδοκυπριακές δυνάμεις, με διαταγή του Γρίβα, εξαπόλυσαν επίθεση ενάντια στο θύλακα των Τουρκοκυπρίων, Μανσούρας-Κοκκινά, που έφερε γενικότερη αναστάτωση.

Οι ΗΠΑ, τον Ιούλη του 1964, πρότειναν το σχέδιο Άτσεσον που πρόβλεπε την άμεση ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, την παρα­χώρηση βάσης στην Τουρκία με ενοίκιο για 50 χρόνια, που δεν θα ξεπερνούσε το 4,5% της συνολικής έκτασης της Κύπρου στην πε­ριοχή της Καρπασίας και καθεστώς για τους Τουρκοκύπριους ανά­λογο με το καθεστώς των Μουσουλμάνων στη Δ. Θράκη.

Αυτό δείχνει ότι η αμερικάνικη παρέμβαση αναθέτει στην Ελλά­δα ρόλο διαχειριστή της κρίσης, συναινώντας ουσιαστικά στην ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Το γεγονός αυτό τινάζει στον αέρα το μύθο του ανθελληνικού και φιλοτουρκικού χαρακτήρα της αμερικάνικης πολιτικής.

 Η κυπριακή πολιτική ηγεσία απέρριψε το σχέδιο Άτσεσον και ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος μίλησε γι’ αυτόκλητους μεσολαβητές με το επιχείρημα ότι το σχέδιο Ατσεσον, ουσιαστικά, διχοτομεί την Κύπρο.

Η άρχουσα τάξη της Κύπρου σε μια πορεία, πρέπει να πούμε διαμόρφωσε συνείδηση ενάντια στην ένωση με την Ελλάδα. Κι αυ­τό γιατί η ενσωμάτωση της Κύπρου σ’ ένα πιο αναπτυγμένο καπι­ταλισμό, χωρίς καμιά ενίσχυση, αναπόφευκτα σήμαινε παραπέρα καθυστέρηση.

(στοιχεία πάρθηκαν από μελέτες του Κ. Χατζηαργύρη, Σ. Λιναρδάτος, Ν. Ψιρούκης, πρακτικά βουλής, Κώστας Κάππος, Γιάννης Λέυκης, Τ. Βουρνάς, Νεοκλής Σαρρής)

Print Friendly, PDF & Email